Rượu Vang Puglia

Primitivo và Zinfandel: một giống, hai tên

Chữ Primitivo gốc Latin, chỉ giống nho chín sớm. Tên này có từ cuối thế kỷ 18, khi linh mục Francesco Filippo Indellicati ở Gioia del Colle chọn ra một gốc nho chín sớm rồi nhân giống ra khắp vùng.

Hai trăm năm sau, phân tích ADN của nhóm Carole Meredith ở Đại học California, Davis, cho thấy Primitivo và Zinfandel của Mỹ là cùng một giống; về sau người ta tìm ra quê gốc của nó ở bờ biển Croatia.

Primitivo: từ Gioia del Colle tới Manduria

Primitivo có hai tên vùng chính trên nhãn. Gioia del Colle nằm trên cao nguyên đá vôi Murge, cao 300 đến 450 m, rượu chắc và chua hơn.

Primitivo di Manduria ở phía nam, gần biển Ionian, được công nhận DOC năm 1974, trải trên 18 xã giữa hai tỉnh Taranto và Brindisi, rượu đậm, chín, độ cồn cao. Bản ngọt tự nhiên làm từ nho để héo trên cây mang tên Primitivo di Manduria Dolce Naturale, là một trong bốn DOCG của Puglia.

Về cái tên Zinfandel: Liên minh châu Âu từ năm 1999 công nhận Zinfandel là tên đồng nghĩa của Primitivo, nên một số chai Ý ghi luôn chữ Zinfandel, như Castel di Parano Zinfandel (580.000đ) hay Per Te Zinfandel.

Trong mục có hàng chục chai Primitivo di Manduria, từ Vanita, Talo tới bản Riserva như Masca del Tacco Piano Chiuso (2.190.000đ) và Varvaglione Papale (1.200.000đ). Chai Primitivo nhãn Salento hay Puglia IGP thường mềm giá hơn chai Manduria.

Negroamaro và bán đảo Salento

Negroamaro mọc gần như chỉ ở Puglia, nhất là bán đảo Salento phía cực nam. Tên giống nho tạm dịch là "đen và đắng", dù có ý kiến cho rằng chữ amaro gốc từ tiếng Hy Lạp mavro, cũng nghĩa là đen; vị hơi đắng nhẹ ở hậu là dấu hiệu dễ nhận.

Ba DOC lớn của Negroamaro là Salice Salentino, Squinzano và Copertino, rượu đỏ thường pha thêm Malvasia Nera cho thơm hơn. Luật Salice Salentino đỏ đòi tối thiểu 75% Negroamaro.

Mục có đủ ba tên: Salice Salentino của Due Palme Montecoco (840.000đ) và Alace Riserva (1.510.000đ); Squinzano của Due Palme Angelini (820.000đ) và Cantine De Falco Serre di Sant'Elia; Copertino của Masseria Doppio Passo Riserva (800.000đ). Negroamaro cũng làm vang hồng rất hay, như Cantine De Falco Rosato (660.000đ).

Nero di Troia và Susumaniello

Lên phía bắc, quanh lâu đài Castel del Monte, giống chính là Nero di Troia. Ba trong bốn DOCG của Puglia mang tên Castel del Monte; bản Nero di Troia Riserva phải có ít nhất 90% giống này. Trên web có Tormaresca Trentangeli Castel del Monte Rosso (960.000đ) và Canace Nero di Troia (800.000đ).

Susumaniello là giống đỏ vùng Brindisi, được luật DOC Brindisi cho phép pha cùng Negroamaro. Một số nhà nay đóng chai Susumaniello riêng, vị tròn, mềm, dễ uống. Mục có Varvaglione Susumaniello (1.230.000đ), Tagaro U'cucci, Masseria Li Veli Askos và Cantele Caramia Susumaniello.

Appassimento, chai mạ vàng và vang trắng

Với kiểu appassimento, người làm để chùm nho teo lại một phần rồi mới ép, rượu ra đậm, ngọt quả, độ cồn cao. Puglia làm nhiều vang kiểu này từ Primitivo và Negroamaro, như Doppio Passo Appassimento Red Blend (495.000đ) hay Ronco di Sassi Primitivo Appassimento.

Nhiều nhà còn làm bản chai trang trí đặc biệt cho dịp lễ, như các chai 24 Karat Gold của F, Vindoro, 60 Sessantanni. Loại này hợp làm quà, nhưng bạn nên chọn theo vị rượu bên trong trước, vỏ chai sau.

Vang trắng Puglia ít hơn nhưng đáng thử: Fiano, Verdeca, Malvasia Bianca, Chardonnay. Ví dụ Due Palme Bagnara Fiano (890.000đ) hay Masseria Li Veli Askos Verdeca. Vang trắng và đỏ Ý của các vùng khác nằm ở vang trắng Ý và vang đỏ Ý.

Kệ Puglia còn vài kiểu ít gặp ở vùng khác. Vang bịch như The Wanted Zin Zinfandel (645.000đ) và Zensa Primitivo đựng túi có vòi, rót dần trong nhiều ngày, hợp tiệc nướng đông người. Muốn vang sủi thì có Pepenero Cuvée Spumante Brut và Primo Spumante Brut, Rosé.

Anno Domini Vino Liquoroso Rosso là vang cường hoá, có thêm rượu mạnh nên ngọt và nặng, uống ly nhỏ sau bữa. San Marzano có chai 62 Anniversario và 50 Anniversario, hai chai đỏ đầu bảng của nhà.

Muốn nếm đủ ba giống đỏ chủ lực của vùng trong một tối: Doppio Passo Primitivo di Manduria Riserva (750.000đ), Cantine De Falco Salore Salice Salentino làm từ Negroamaro (870.000đ) và Masca del Tacco Susumaniello (990.000đ). Thích vang đậm, ngọt quả thì thêm Due Palme Ettamiano Appassimento (1.200.000đ).

Bảng giá theo giống nho

Bảng đầu gom các chai Primitivo di Manduria, bảng sau gom Negroamaro và ba DOC của nó. Giá đọc từ kho, xếp từ thấp lên.

Chọn chai và uống cho hợp

Uống trong bữa cơm, đồ nướng cuối tuần: Primitivo Salento hoặc Negroamaro giá mềm là vừa. Đãi khách thích vang đậm: Primitivo di Manduria hoặc Appassimento. Biếu Tết: Primitivo di Manduria Riserva, Due Palme 1943, Varvaglione Patrisso, hoặc bản hộp quà; đông chai nhất trên kệ là Due Palme, kế đó là Doppio Passo và Cantine De Falco.

Primitivo, Negroamaro đi với bò nướng lá lốt, sườn rim, heo quay giòn bì, pizza. Vang Appassimento đi được cả món kho tộ hơi ngọt. Vang đỏ Puglia thường 14 đến 15%, nên rót mát quanh 16 đến 18°C; ở Hà Nội mùa nóng, cho chai vào tủ mát chừng hai mươi phút rồi hẵng khui.

Vang trắng và hồng uống lạnh 8 đến 10°C. Cách đọc DOC, DOCG trên nhãn Ý có ở bài hệ thống DOC, DOCG. Chưa biết chọn chai nào thì bạn nhắn món định nấu và tầm tiền, bên mình chọn giúp.

Vang chỉ bán cho khách từ 18 tuổi trở lên; ai đã uống xin đừng cầm lái.

Xem toàn bộ bộ sưu tập rượu vang nhập khẩu tại VUACON.

Câu hỏi thường gặp

Xem thêm trong Rượu Vang Ý

• Rượu Vang Toscana (Tuscany)
• Rượu Vang Piedmont (Piemonte)