bởi Tuấn – Vua Cồn
Chữ natural colour trên chai whisky nghĩa là hãng không thêm màu: màu rượu hoàn toàn đến từ thùng gỗ. Với Scotch, luật Scotch Whisky Regulations 2009 chỉ cho thêm đúng hai thứ vào rượu là nước và màu caramel thường (E150a). Chai không ghi natural colour thì có thể đã thêm, có thể không; nhãn không bắt buộc phải nói.
Mục lục
- Luật Scotch whisky nói gì về màu
- E150a là gì
- Màu whisky thật ra đến từ đâu
- Natural colour, non chill-filtered, cask strength: ba chữ khác nhau
- Có nên đoán tuổi, đoán chất lượng bằng màu?
- Vài chai trên kệ để so màu
- Câu hỏi thường gặp
- Natural colour trên chai whisky nghĩa là gì?
- Scotch whisky có được thêm màu không?
- E150a là gì?
- Whisky màu càng đậm có phải càng lâu năm không?
- Bourbon có được thêm màu không?
Khách xem rượu whisky trên kệ hay hỏi vì sao hai chai cùng hãng mà màu đậm nhạt khác nhau, hay chai nào màu sẫm thì có phải già hơn không. Câu trả lời nằm ở thùng gỗ và ở dòng chữ nhỏ này. Bài dưới đây nói luật cho phép gì, E150a là gì, và vì sao không nên đoán tuổi rượu bằng mắt.
Luật Scotch whisky nói gì về màu
Scotch Whisky Regulations 2009 là văn bản của Vương quốc Anh định nghĩa thế nào mới được gọi là Scotch whisky. Trong đó có điều khoản nói rõ: ngoài nước và màu caramel thường (plain caramel, E150a), không được thêm bất cứ chất gì khác. Nghĩa là không đường, không hương liệu, không chiết xuất gỗ. Chỉ có màu, và chỉ một loại màu.
| Yêu cầu chính của Scotch whisky | Theo Scotch Whisky Regulations 2009 |
|---|---|
| Nơi làm | Nhà máy ở Scotland, từ nước và lúa mạch ủ mầm (có thể thêm ngũ cốc nguyên hạt khác) |
| Chưng cất | Dưới 94,8% cồn |
| Ủ | Thùng gỗ sồi không quá 700 lít, ít nhất 3 năm, trong kho ở Scotland |
| Đóng chai | Không dưới 40% cồn |
| Được thêm vào | Chỉ nước và màu caramel thường E150a |
Mỹ thì chặt hơn ở một nhóm: whiskey gọi là “straight”, như straight bourbon, không được thêm màu, hương hay rượu khác. Bourbon pha trộn (blended) thì được thêm màu. Nên cùng là whisky, mỗi nước một luật, và chữ trên nhãn là cách duy nhất để biết.
E150a là gì
E150a là mã phụ gia của màu caramel loại I, còn gọi là plain caramel hay spirit caramel. Nó được làm bằng cách đun nóng đường hoặc các loại carbohydrate khác, không dùng hợp chất amoni hay sulfit như các loại caramel E150b, E150c, E150d. Đây là màu thực phẩm được phép dùng, và trong whisky chỉ cần một lượng rất nhỏ để chỉnh màu.
Hãng dùng E150a không phải để rượu ngọt hơn hay thơm hơn. Lý do chính là giữ màu đồng đều. Mỗi thùng gỗ cho ra một màu hơi khác, mẻ này đậm hơn mẻ kia. Một hãng bán hàng triệu chai muốn chai năm nay trông giống chai năm ngoái, nên chỉnh màu cho khớp.
E150a có làm đổi vị không thì còn tranh cãi. Người phản đối cho rằng nó để lại chút đắng ở hậu vị; phía còn lại cho rằng ở lượng dùng trong whisky, gần như không ai nhận ra. Điều chắc chắn hơn là nó làm đổi cảm nhận: rượu màu đậm thường bị nghĩ là già và đậm vị hơn, dù không phải vậy.
Màu whisky thật ra đến từ đâu
Rượu mới chưng cất trong như nước. Toàn bộ màu là do thùng gỗ, qua nhiều năm ủ. Ba thứ quyết định màu: loại thùng, thùng mới hay đã dùng nhiều lần, và thời gian ủ. Thùng từng đựng sherry thường cho màu hổ phách, nâu đỏ. Thùng bourbon thường cho màu vàng rơm, vàng nhạt. Thùng đã dùng lại nhiều lần thì nhả màu ít hơn thùng mới.
Ví dụ dễ thấy là hai chai Ardbeg. Trang hãng tả Ardbeg 10 năm (ủ thùng bourbon) màu “light gold”, còn Ardbeg Uigeadail (thêm thùng oloroso sherry) màu “deepest gold”. Uigeadail không ghi tuổi trên nhãn, nhưng đậm hơn hẳn chai 10 năm. Màu đậm ở đây là do thùng sherry, không phải do già hơn.
Natural colour, non chill-filtered, cask strength: ba chữ khác nhau
Ba chữ này hay đi cùng nhau trên nhãn single malt nên dễ bị gộp làm một. Thật ra mỗi chữ nói một chuyện:
| Chữ trên nhãn | Nghĩa | Không có nghĩa là |
|---|---|---|
| Natural colour | Không thêm màu caramel | Không lọc lạnh, hay nguyên độ thùng |
| Non chill-filtered | Không qua bước lọc lạnh | Không thêm màu |
| Cask strength | Đóng chai ở độ cồn lấy từ thùng, không pha nước | Không thêm màu |
Một chai có thể có cả ba, có thể chỉ có một. Chỉ khi hãng ghi rõ từng chữ thì mới chắc. Riêng chuyện rượu nguyên độ thùng, bên mình đã gom các chai vào mục whisky cask strength.
Có nên đoán tuổi, đoán chất lượng bằng màu?
Không nên. Màu chỉ nói về thùng gỗ, và có khi về E150a. Chai 18 năm ủ thùng bourbon đã dùng lại có thể nhạt hơn chai 10 năm ủ thùng sherry mới. Ngược lại, một chai trẻ được chỉnh màu có thể trông sẫm như rượu lâu năm.
Muốn biết tuổi thì đọc số năm trên nhãn; muốn biết thùng thì đọc dòng chữ về thùng ủ; muốn biết có thêm màu hay không thì tìm chữ natural colour hoặc xem trang hãng. Còn ngon hay không thì chỉ có nếm mới biết.
Vài chai trên kệ để so màu
Nếu ghé cửa hàng, bên mình hay xếp mấy chai này cạnh nhau để khách thấy màu thay đổi theo thùng thế nào:
| Chai | Vùng | Dung tích | Ghi chú | Giá |
|---|---|---|---|---|
| Ardbeg 10 năm Whisky khói | Islay | 700ml | Hãng ghi thùng bourbon, màu light gold | 1.650.000đ |
| Rượu Ardbeg Uigeadail | Islay | 700ml | Hãng ghi thùng bourbon và oloroso sherry, màu deepest gold | 2.800.000đ |
| Glenfiddich 12 năm Single Malt Scotch Whisky | Speyside | 700ml | Single malt Speyside phổ biến để so | 1.050.000đ |
| Macallan 15 Triple Cask | Speyside | 700ml | Tên chai nói rõ ủ ba loại thùng | 3.383.000đ |
Chai nào khách cần biết chắc có thêm màu hay không, bên mình sẽ chụp mặt sau nhãn gửi qua Zalo để khách tự đọc, thay vì đoán.
Natural colour là một lời hứa nhỏ của hãng: màu bạn thấy là màu thùng gỗ cho. Không có chữ đó cũng không có nghĩa rượu kém, chỉ là hãng chọn giữ màu đồng đều. Điều nên nhớ nhất là đừng chấm rượu bằng mắt. Cần xem nhãn một chai cụ thể, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp
Natural colour trên chai whisky nghĩa là gì?
Là hãng không thêm màu caramel; màu rượu hoàn toàn đến từ thùng gỗ trong thời gian ủ.
Scotch whisky có được thêm màu không?
Có. Scotch Whisky Regulations 2009 cho phép thêm nước và màu caramel thường E150a, ngoài ra không được thêm chất gì khác.
E150a là gì?
Là mã phụ gia của màu caramel loại I (plain caramel), làm bằng cách đun nóng đường hoặc carbohydrate, không dùng hợp chất amoni hay sulfit. Trong whisky chỉ dùng lượng rất nhỏ để chỉnh màu.
Whisky màu càng đậm có phải càng lâu năm không?
Không. Màu phụ thuộc chủ yếu vào loại thùng và việc có chỉnh màu hay không. Chai trẻ ủ thùng sherry có thể đậm hơn chai già ủ thùng bourbon.
Bourbon có được thêm màu không?
Straight bourbon theo luật Mỹ không được thêm màu, hương hay rượu khác. Bourbon pha trộn (blended) thì được.
