bởi Tuấn – Vua Cồn
Bảo quản rượu whisky không khó: để chai đứng, tránh nắng và đèn chiếu thẳng, cất ở chỗ mát, ít thay đổi nhiệt độ. Chai chưa mở giữ được rất nhiều năm vì whisky không hỏng và không ủ thêm trong chai. Chai đã mở thì càng vơi càng nhanh nhạt hương, nên còn ít thì uống dần hoặc sang chai nhỏ.
Mục lục
- Để chai đứng hay nằm?
- Ánh sáng: cất trong hộp hoặc tủ kín
- Nhiệt độ và độ ẩm ở nhà mình
- Chai chưa mở để được bao lâu?
- Chai đã mở để được bao lâu?
- Nên và không nên, tóm lại một bảng
- Vài chai trên kệ và cách cất từng loại
- Giữ chai để biếu hoặc để bán lại
- Câu hỏi thường gặp
- Rượu whisky có hạn sử dụng không?
- Whisky mở nắp để được bao lâu?
- Có nên để chai whisky nằm như rượu vang không?
- Có cần cho whisky vào tủ lạnh không?
- Whisky để lâu trong chai có ngon hơn không?
Câu hỏi này bên mình nhận gần như mỗi tuần, nhất là từ khách quen cất vang rồi mua thêm rượu whisky và để chung một kiểu. Whisky khác vang ở vài điểm quan trọng, sai một điểm là nút bần hỏng hoặc nhãn mốc sau một mùa nồm. Dưới đây là cách bên mình vẫn cất hàng trên kệ và dặn khách mang về nhà.
Để chai đứng hay nằm?
Để đứng. Đây là chỗ hay nhầm nhất. Vang để nằm cho rượu chạm nút bần, giữ nút ẩm và kín. Whisky thì ngược lại: rượu từ 40% trở lên, chạm nút lâu ngày sẽ ăn dần vào bần, nút mủn, bở, có khi vụn rơi vào rượu và để lại mùi lạ. Chai whisky nằm vài tháng chưa sao, nhưng nằm vài năm là chuyện khác.
Chai nắp vặn kim loại thì đỡ lo hơn, nhưng vẫn nên để đứng cho gọn và tránh rỉ ở ren nắp. Với chai nút bần cất rất lâu, nhiều người sưu tầm thỉnh thoảng nghiêng chai vài giây cho nút đỡ khô. Làm thế cũng được, miễn đừng để nằm hẳn.
Ánh sáng: cất trong hộp hoặc tủ kín
Nắng và đèn chiếu gần làm whisky nhạt màu dần, nhãn giấy phai và ố. Chai thuỷ tinh trong suốt chịu ảnh hưởng nhiều hơn chai màu tối. Cách đơn giản nhất là giữ nguyên hộp giấy hoặc hộp thiếc đi kèm, hoặc cất trong tủ có cánh. Kệ trưng bày đẹp thì đặt xa cửa sổ, đừng để đèn rọi thẳng vào nhãn cả ngày.
Nhiệt độ và độ ẩm ở nhà mình
Whisky không cần lạnh như vang. Cái nó cần là chỗ mát và ổn định. Nhiệt độ lên xuống liên tục làm rượu và không khí trong chai co giãn, đẩy dần hơi rượu qua nút, lâu ngày mức rượu tụt xuống. Những chỗ nên tránh: gần bếp, trên nóc tủ lạnh, cạnh cục nóng điều hoà, ban công, cốp xe ô tô.
Ở Hà Nội, cái đáng lo hơn là mùa nồm. Độ ẩm cao không làm hỏng rượu trong chai kín, nhưng làm nhãn giấy và hộp giấy mốc, phồng, bong keo. Chai để biếu hoặc chai sưu tầm thì cất trong tủ kín, có gói hút ẩm là đủ. Không cần tủ chuyên dụng; nếu đã có tủ rượu cho vang thì để whisky đứng ở ngăn trên cũng được, chỉ là không bắt buộc.
Tủ lạnh và tủ đông thì không cần. Rượu không hỏng nhưng lạnh quá làm hương khép lại, và chai không lọc lạnh có thể hơi đục. Muốn uống mát thì dùng đá hoặc ly làm lạnh lúc rót.
Chai chưa mở để được bao lâu?
Rất lâu. Whisky không có hạn dùng kiểu sữa hay vang. Quan trọng hơn: whisky chỉ già đi trong thùng gỗ, không già thêm trong chai. Tuổi in trên nhãn là thời gian từ lúc chưng cất tới lúc đóng chai. Một chai 12 năm cất trong tủ thêm 10 năm vẫn là whisky 12 năm, không thành 22 năm. Chuyện này bên mình có viết kỹ trong bài rượu để càng lâu càng ngon.
Với chai chưa mở, thứ thay đổi theo năm tháng chủ yếu là mức rượu. Nút bần cũ có thể để hơi rượu thoát rất chậm, chai vài chục năm thường thấy rượu tụt xuống vai chai. Đó là lý do người mua chai cũ luôn nhìn mức rượu trước khi hỏi giá.
Chai đã mở để được bao lâu?
Mở nắp rồi, không khí vào chai và bắt đầu làm hương nhạt dần. Chai còn đầy thì gần như không thấy khác. Chai càng vơi, không khí càng nhiều so với rượu, hương thay đổi càng nhanh. Không có con số cố định cho mọi chai; bảng dưới là mức bên mình hay dặn khách, để tham khảo:
| Rượu còn trong chai | Nên làm gì |
|---|---|
| Gần đầy, trên 2/3 chai | Đậy kín, để đứng, chỗ tối; giữ được vài năm vẫn ổn |
| Khoảng nửa chai | Uống dần trong khoảng một năm thì hương còn tốt |
| Dưới 1/3 chai | Uống trong vài tháng, hoặc sang chai thuỷ tinh nhỏ đầy miệng |
| Chỉ còn đáy chai | Dùng sớm, hoặc pha highball, cocktail |
Sang chai nhỏ là mẹo người sưu tầm hay làm: chọn chai thuỷ tinh sạch, khô, nắp kín, rót đầy gần miệng để ít không khí. Dán thêm tờ giấy ghi tên chai và ngày mở. Đừng dùng chai nhựa để cất lâu.
Nên và không nên, tóm lại một bảng
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Để chai đứng | Để nằm như vang, nhất là chai nút bần |
| Giữ hộp, cất trong tủ có cánh | Đặt cạnh cửa sổ, đèn rọi thẳng vào nhãn |
| Chỗ mát, nhiệt độ ít thay đổi | Gần bếp, nóc tủ lạnh, cốp xe, ban công |
| Gói hút ẩm trong tủ mùa nồm | Để hộp giấy sát tường ẩm |
| Đậy kín ngay sau khi rót | Để mở nắp qua đêm |
| Sang chai nhỏ khi còn dưới 1/3 | Cất phần đáy chai thêm vài năm |
Vài chai trên kệ và cách cất từng loại
Bốn chai dưới đây là những chai khách mua nhiều để uống dần ở nhà hoặc để biếu. Cách cất giống nhau, chỉ khác ở vài điểm nhỏ.
| Chai | Vùng | Dung tích | Ghi chú khi cất | Giá |
|---|---|---|---|---|
| Glenfiddich 12 năm Single Malt Scotch Whisky | Speyside | 700ml | Chai xanh đậm, ít lo ánh sáng; vẫn nên giữ hộp | 1.050.000đ |
| Johnnie Walker Black | Scotland (blended) | 700ml | Chai hay mở ra uống dần; còn ít thì dùng sớm | 630.000đ |
| Macallan 15 Triple Cask | Speyside | 700ml | Chai hay để biếu; giữ hộp và màng co nguyên vẹn | 3.383.000đ |
| Ardbeg 10 năm Whisky khói | Islay | 700ml | Hãng ghi non chill-filtered, 46%; để lạnh có thể hơi đục, không phải hỏng | 1.650.000đ |
Chai khói như Ardbeg thì có thêm một lưu ý: mùi khói than bùn thường còn rõ khá lâu sau khi mở, nhưng các lớp hương trái cây, vani bên dưới sẽ nhạt trước. Muốn hiểu vì sao chai này khói, xem mục whisky khói.
Giữ chai để biếu hoặc để bán lại
Chai để biếu hoặc chai giới hạn thì phần vỏ quan trọng gần bằng rượu. Giữ nguyên hộp, tem, màng co, giấy chứng nhận nếu có. Đừng dán băng keo, đừng viết lên nhãn, đừng để chai cọ vào nhau làm trầy nhãn. Khi bán lại hoặc nhờ định giá, người ta nhìn mức rượu, nút, nhãn và hộp trước, rồi mới tới chai đó là chai gì.
Tóm lại, whisky dễ tính hơn vang rất nhiều: đứng, tối, mát và đậy kín là đủ. Chai còn đầy cứ yên tâm cất, chai đã vơi thì nên uống dần cùng bạn bè, mỗi lần một ít. Có chai cũ ở nhà không chắc còn tốt không, chụp ảnh mức rượu và nút gửi Zalo 038.737.6666, hoặc mang qua 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội để bên mình xem giúp.
Câu hỏi thường gặp
Rượu whisky có hạn sử dụng không?
Chai chưa mở gần như không có hạn dùng nếu cất đúng cách: để đứng, tránh nắng, chỗ mát. Whisky không hỏng và cũng không ủ thêm trong chai.
Whisky mở nắp để được bao lâu?
Tuỳ lượng còn lại. Gần đầy chai thì vài năm vẫn ổn; còn khoảng nửa chai nên uống trong khoảng một năm; dưới 1/3 chai nên uống trong vài tháng hoặc sang chai nhỏ.
Có nên để chai whisky nằm như rượu vang không?
Không. Rượu nồng độ cao chạm nút bần lâu ngày làm nút mủn, có thể để mùi lạ vào rượu. Whisky nên để đứng.
Có cần cho whisky vào tủ lạnh không?
Không cần. Lạnh quá làm hương khép lại và chai không lọc lạnh có thể hơi đục. Muốn uống mát thì thêm đá khi rót.
Whisky để lâu trong chai có ngon hơn không?
Không. Tuổi whisky chỉ tính trong thùng gỗ. Chai 12 năm cất thêm 10 năm vẫn là whisky 12 năm.
