Rượu Vang Bordeaux

Bờ trái, bờ phải và vùng giữa hai sông

Bờ trái chia làm hai: Médoc nằm dọc cửa sông Gironde, phía bắc thành phố Bordeaux, còn Graves trải dọc sông Garonne về phía nam. Đất sỏi bờ trái hợp Cabernet Sauvignon, vang chắc, nhiều tannin, cần thời gian. Bờ phải sông Dordogne quanh thị trấn Libourne, với Saint-Émilion và Pomerol, trồng nhiều Merlot trên đất sét và đá vôi, vang tròn, mềm, uống được sớm. Vùng kẹp giữa hai sông là Entre-Deux-Mers, nguồn nho chính của nhiều nhãn Bordeaux phổ thông như Mouton Cadet.

Vang đỏ Bordeaux gần như luôn là vang phối. Sáu giống đỏ truyền thống là Merlot, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Petit Verdot, Malbec và Carménère; năm 2019 các nhà trồng nho bỏ phiếu thêm giống chịu nóng, và tới đầu năm 2021 viện INAO duyệt bốn giống đỏ (Arinarnoa, Castets, Marselan, Touriga Nacional) cùng hai giống trắng (Alvarinho, Liliorila) cho hai tên vùng Bordeaux và Bordeaux Supérieur, các giống mới cộng lại không quá 10% trong phối trộn. Vang trắng phối Sémillon, Sauvignon Blanc, Muscadelle: bản khô nhiều nhất ở Entre-Deux-Mers, ngon nhất ở Graves và Pessac-Léognan; bản ngọt là Sauternes và Barsac, nơi nho bị nấm quý Botrytis làm teo lại trước khi hái. Muốn lọc theo màu thì xem vang đỏ Pháp và vang trắng Pháp.

Bốn bảng phân hạng, mỗi bảng một luật chơi

Bảng 1855 xếp vang đỏ Médoc cùng Haut-Brion, và riêng vang ngọt Sauternes, Barsac. Năm chai hạng nhất gồm bốn chai Médoc là Lafite, Latour, Margaux, Mouton Rothschild, cộng Haut-Brion. Trên kệ có Château Lafite Rothschild (62.920.000đ) và Château Mouton Rothschild (51.570.000đ). Nghĩa của chữ Grand Cru Classé được giải thích ở bài phân hạng 1855.

Saint-Émilion có bảng riêng từ năm 1955 và được xét lại khoảng mười năm một lần, nên một château có thể lên hoặc xuống hạng. Graves xếp hạng năm 1953, sửa năm 1959, và là bảng duy nhất xếp cả vang trắng khô. Pomerol thì không có bảng nào, dù đây là nơi làm Pétrus và Le Pin, hai trong những chai đắt nhất Bordeaux.

Nhãn thứ hai: cách vào cửa các château lớn

Từ thế kỷ 18, các château đã tách phần rượu không đưa vào nhãn chính để bán dưới một tên khác, thường từ vườn trẻ hơn, cùng đội làm vang. Tập quán này phổ biến từ những năm 1980, khi người mua coi nhãn thứ hai là cách rẻ hơn để biết phong cách một château. Mouton Rothschild là ví dụ sớm: vụ 1927 được bán với tên Carruades de Mouton, và ba năm sau thì ra đời Mouton Cadet.

Trên kệ có nhãn thứ hai của bốn chai hạng nhất: Carruades de Lafite (16.220.000đ), Les Forts de Latour (17.710.000đ), Le Petit Mouton (18.690.000đ) và Le Clarence de Haut-Brion (10.340.000đ). Latour còn có nhãn thứ ba là Pauillac de Latour (5.420.000đ). Nhẹ tiền hơn là Les Pagodes de Cos (2.640.000đ), Les Griffons de Pichon Baron (3.210.000đ), La Dame de Montrose (3.030.000đ).

Bordeaux và Bordeaux Supérieur

Hai tên vùng chung này chiếm hơn một nửa lượng vang Bordeaux bán ra. Nho được lấy từ khắp vùng. Bordeaux AOC thường nhiều trái cây, ít gỗ, làm để uống trẻ. Bordeaux Supérieur theo luật chặt hơn, năng suất thấp hơn và hay được ủ gỗ, nên đậm hơn một chút với giá chỉ nhỉnh hơn. Đây là tầng hợp nhất cho bữa cơm, tiệc đông người, và cũng là nơi dễ gặp những château gia đình nhỏ chưa nổi tên nhưng làm rượu sạch sẽ, đúng vị Bordeaux.

Bảng giá tự cập nhật

Bảng đầu gom các chai trong tầm giá mua uống thường xuyên, xếp từ thấp lên:

Bảng thứ hai lọc riêng các chai mang tên bốn làng nổi tiếng của Médoc, cách rẻ nhất để có tên Pauillac, Margaux, Saint-Julien, Saint-Estèphe trên nhãn:

Chọn theo túi tiền và dịp

Uống hằng tuần, tiệc công ty, bạn cứ ở tầng Bordeaux và Bordeaux Supérieur: chọn trong rất nhiều château nhỏ, giá quanh mức giá giữa của mục. Có tiệc mừng thì Crémant de Bordeaux, vang sủi lên men lần hai trong chai như champagne, ví dụ Maison Castel Crémant de Bordeaux (710.000đ). Biếu tầm trung, chai mang tên vùng con như Saint-Émilion Grand Cru, Pomerol, Lalande-de-Pomerol dễ gây ấn tượng, ví dụ Calvet Saint-Émilion Grand Cru (980.000đ) hay Jean Pierre Moueix Pomerol (1.690.000đ). Biếu trang trọng thì một nhãn thứ hai của château hạng nhất. Dịp thật đặc biệt có Château d’Yquem (23.000.000đ), chai Sauternes nổi tiếng nhất.

Niên vụ: vì sao người ta tìm vang 1982 và hỏi về 2017

Vụ 1982 nóng, nho chín kỹ, cho vang đỏ đậm và mọng tới mức hồi đó nhiều người chê là kiểu California, đoán không để lâu được. Robert Parker, khi ấy còn là một cây bút ít tên tuổi, khen hết lời trong bản tin của mình, và vụ này làm nên danh tiếng của ông. Bốn mươi năm sau, các chai đầu bảng của 1982 đã chín hẳn mà vẫn ngon, nên vụ này thành mốc để so. Chai 1982 nào cũng là hàng cất lâu năm: trước khi mua, xem mức rượu trong cổ chai, nút, nhãn và hỏi rõ chai đã nằm ở đâu.

Vụ 2017 thì ngược lại. Sương giá cuối tháng Tư năm ấy làm sản lượng toàn vùng giảm khoảng 40%, nặng nhất ở bờ phải quanh Saint-Émilion, Pomerol và các làng vệ tinh, có ruộng mất trắng. Phần còn lại cho vang tươi, vừa người, uống được sớm hơn các vụ đậm, nên chai 2017 thường dễ mua hơn tính theo tên château.

Mở chai và ăn kèm

Vang đỏ Bordeaux còn trẻ, nhất là bờ trái, nên mở trước 30 đến 60 phút hoặc rót ra bình chiết. Chai đã lâu năm thì dựng đứng một hai ngày cho cặn lắng, mở nhẹ tay, rót chậm. Rót vang đỏ ở 16 đến 18 độ, vang trắng khô 8 đến 10 độ, Sauternes lạnh hơn. Vang đỏ hợp bò bít tết, sườn cừu, vịt quay; vang trắng Graves hợp cá, hải sản. Niên vụ ảnh hưởng nhiều tới Bordeaux, đọc thêm bài niên vụ trên chai vang. Các vùng khác của Pháp nằm ở trang vang Pháp.

Xem toàn bộ bộ sưu tập rượu vang nhập khẩu tại VUACON.

Câu hỏi thường gặp

Các nhóm trong Rượu Vang Bordeaux

• Rượu Vang Saint-Émilion

Xem thêm trong Rượu Vang Pháp

• Rượu Vang Burgundy (Bourgogne)
• Rượu Vang Rhône
• Rượu Vang Loire
• Rượu Vang Alsace