bởi Tuấn – Vintage Team
Khách hỏi shop câu này khá thường xuyên, nhất là khi cầm một chai vang trắng New Zealand lên: “Nắp vặn thế này có phải rượu rẻ không?”. Câu trả lời ngắn là không. Nắp vặn hay nút bần không nói lên chai rượu ngon hay dở, mà nói lên nhà làm rượu muốn rượu của họ được giữ theo cách nào.
Mục lục
Bài này so sánh hai kiểu đóng chai, kèm vài điều nên biết khi mua, mở và cất rượu.
Nút bần: truyền thống và một rủi ro nhỏ
Nút bần làm từ vỏ cây sồi bần, trồng nhiều ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha. Vỏ cây có hàng triệu ô khí li ti nên nút có độ đàn hồi, nén vào cổ chai rất kín, nhưng vẫn để một lượng khí cực nhỏ đi qua theo thời gian. Nhiều người làm rượu tin rằng chút khí đó giúp vang đỏ để lâu năm phát triển hương vị chậm rãi.
Điểm yếu của nút bần là có thể nhiễm TCA, một hợp chất làm rượu có mùi giấy bìa ẩm, mùi hầm mốc. Chai bị nhiễm thì nhạt hương, chua chát lạ, và không cứu được. Shop có bài riêng về chuyện này: rượu vang có mùi giấy ướt, mùi mốc là bị gì. Tỉ lệ chai bị lỗi nút ngày nay thấp hơn nhiều so với vài chục năm trước, nhưng vẫn còn.
Nút bần cũng cần chai được cất nằm ngang để nút luôn ẩm. Nút khô sẽ co lại, không khí lọt vào làm rượu bị oxy hoá. Cách cất đúng có trong bài bảo quản rượu vang tại nhà.
Nắp vặn: kín, tiện, ít rủi ro mùi nút
Nắp vặn gồm vỏ nhôm bên ngoài và một miếng lót bên trong áp sát miệng chai. Lớp lót này quyết định lượng khí lọt qua, nên nhà làm rượu có thể chọn loại lót kín hơn hoặc thoáng hơn tuỳ dòng rượu.
Ưu điểm lớn nhất là gần như loại bỏ rủi ro nhiễm mùi nút. Viện nghiên cứu rượu vang Úc (AWRI) từng làm một thử nghiệm kéo dài mười năm: cùng một mẻ vang trắng Semillon niên vụ 1999 được đóng bằng 14 loại nút khác nhau để theo dõi. Kết quả chung của các nghiên cứu này là nắp vặn ít bị nhiễm mùi hơn hẳn nút bần, và giữ được vị tươi của vang trắng rất tốt.
Vì vậy nắp vặn phổ biến nhất ở Úc và New Zealand, đặc biệt với vang trắng thơm như Sauvignon Blanc, Riesling. Ví dụ trên kệ shop có Astrolabe Marlborough Sauvignon Blanc hay 30 Mile Riesling. Xem thêm các chai trong mục vang New Zealand.
So sánh nhanh
| Nút bần | Nắp vặn | |
|---|---|---|
| Chất liệu | Vỏ cây sồi bần | Nhôm + miếng lót |
| Rủi ro mùi nút (TCA) | Có, tỉ lệ nhỏ | Rất thấp |
| Cách cất | Nằm ngang để nút ẩm | Đứng hay nằm đều được |
| Dụng cụ mở | Cần đồ khui | Mở tay |
| Đậy lại sau khi mở | Khó, nút nở ra | Vặn lại là kín |
| Hay gặp ở | Vang đỏ để lâu, vang Pháp, Ý, Tây Ban Nha | Vang trắng tươi, vang Úc, New Zealand |
Có phải nắp vặn là rượu rẻ?
Không. Đây là định kiến từ thời nắp vặn chỉ dùng cho rượu bình dân. Nhiều nhà làm rượu có tiếng ở Úc và New Zealand đóng cả những dòng đắt tiền bằng nắp vặn. Ngược lại, có những chai vang rất rẻ vẫn dùng nút bần ép từ vụn bần. Muốn biết chai nào đáng tiền thì nhìn vào nhà sản xuất, vùng trồng, niên vụ, chứ đừng nhìn cái nắp.
Khi đi biếu thì khác một chút: người nhận lớn tuổi đôi khi vẫn chuộng cảm giác khui nút bần. Nếu băn khoăn, cứ hỏi shop để chọn chai hợp người nhận.
Mở nắp vặn thế nào cho gọn
Nhiều người vặn nắp như mở chai nước, đôi khi vòng nhôm không gãy mà xoắn lại. Cách gọn hơn là một tay nắm chặt phần nắp, tay kia vặn thân chai. Nghe “tách” là vòng nhôm đã đứt, nhấc nắp ra. Còn chai nút bần mà không có đồ khui thì xem bài cách mở rượu vang không cần dụng cụ.
Uống không hết thì sao?
Chai nắp vặn có lợi thế rõ: vặn lại, để tủ lạnh, vang trắng giữ được hương thêm vài ngày. Chai nút bần thì nút đã nở khó nhét lại, nên dùng nút cao su hút chân không hoặc nút đậy chuyên dụng.
Tóm lại, nút bần hay nắp vặn đều có lý do tồn tại. Nếu thích vang trắng tươi, uống trong một hai năm, nắp vặn là lựa chọn yên tâm. Nếu mua vang đỏ cao cấp để cất lâu, phần lớn vẫn là nút bần, và chỉ cần cất đúng cách. Cần tư vấn chai cụ thể, gọi hoặc nhắn Zalo cho shop.
