bởi Tuấn – Vua Cồn
Rượu vang 1982 nổi tiếng vì niên vụ 1982 ở Bordeaux được nhiều người coi là vụ vang lớn nhất thời hiện đại: mùa hè nóng, khô, nho chín đều hiếm thấy, rượu đậm và mềm ngay từ khi còn trẻ. Đây cũng là vụ làm nên tên tuổi Robert Parker, người khen vụ này khi nhiều nhà phê bình còn nghi ngờ, và tháng 1/1984 cho điểm 100 đầu tiên của ông cho Pétrus 1982 và Mouton-Rothschild 1982. Lafite 1982 về sau vượt lên đầu nhóm hạng nhất cùng năm, chủ yếu nhờ người mua châu Á.
Mục lục
- Thời tiết năm 1982 ở Bordeaux
- Parker và cuộc cãi nhau về vụ 1982
- Những chai 1982 được nhắc nhiều nhất
- Lafite 1982: vì sao người Việt hay hỏi
- Chai mang chữ “1982” trên kệ là gì
- Bordeaux đời mới: uống gì khi không có chai 1982
- Kết lại
- Câu hỏi thường gặp
- Vì sao rượu vang 1982 nổi tiếng?
- Lafite 1982 có phải chai được Parker cho 100 điểm đầu tiên không?
- Chai vang ghi 1982 giá vài trăm nghìn có phải vang năm 1982 không?
- Rượu vang Pháp 1982 còn uống được không?
- Vua Cồn có bán Lafite 1982 không?
Ở Việt Nam, người tìm “rượu vang 1982” thường thuộc hai nhóm: muốn biết vì sao năm 1982 được nhắc nhiều trong giới rượu vang Bordeaux, hoặc thấy một chai mang chữ 1982 trên nhãn và muốn biết đó là gì. Bài này trả lời cả hai, chỉ dùng dữ kiện có nguồn, không bàn giá chai cổ.
Thời tiết năm 1982 ở Bordeaux
Theo bài của Nicholas Faith trên tạp chí Decanter, viết 25 năm sau vụ hái, năm 1982 gần như không có gì để lo. Mùa đông ấm, tháng 4 khô và nắng, tháng 5 thuận lợi trừ vài trận mưa đá lẻ tẻ, tháng 6 và 7 xen nắng với mưa rào, tháng 8 tới đầu tháng 9 nhiệt độ quanh 30°C. Vụ hái bắt đầu sớm, từ 15/9, kể cả ở bắc Médoc. Jean-Bernard Delmas, khi ấy quản lý Château Haut-Brion, gọi đó là “mùa hè ngồi ghế bành”: nóng, khô, không bệnh, không sâu.
Nho chín tới mức Merlot đạt độ cồn tiềm năng trên 13%, Cabernet trên 12%, những con số được coi là đáng kinh ngạc thời đó; vang Bordeaux 1982 trung bình khoảng 12,5 độ. Sản lượng lại lớn, gấp đôi vụ 1947 nổi tiếng. Cái nóng lúc lên men là chuyện thật: ở Château Margaux, nhà tư vấn Émile Peynaud lo bồn gỗ cũ quá nóng sẽ làm men chết, gọi điện xin mua máy làm lạnh. Cuối cùng không mua, và lên men vẫn trót lọt.
Parker và cuộc cãi nhau về vụ 1982
Vụ 1982 không được khen ngay từ đầu. Vì vang chua thấp, mềm và dễ uống khi còn trẻ, nhiều người trong nghề nghĩ đây là một vụ “kiểu California”, chín nhanh rồi xuống nhanh. Robert Finigan, nhà phê bình có tiếng nhất nước Mỹ thời đó, sau chuyến thăm ngắn đã nói vang 1982 “dễ chịu quá nên không để lâu được”. Người mua Anh và châu Âu cũng dè dặt.
Robert Parker, khi ấy 35 tuổi, luật sư, ra bản tin The Wine Advocate từ 1978, nghĩ ngược lại. Trong hai số báo tháng 3 và tháng 6/1983, ông dùng những chữ như “đầy đặn”, “giàu”, “lớn và ngoạn mục”. Tháng 1/1984 ông cho 100 điểm đầu tiên của mình, cho Pétrus 1982 và Mouton-Rothschild 1982. Thời gian chứng minh ông đúng: hai mươi năm sau, Michael Broadbent viết Pétrus 1982 có “đời sống bất tận”. Wikipedia ghi lại rằng lời khen vụ 1982 đưa Parker ra thế giới, và vang 1982 tới nay vẫn đắt hơn hẳn các vụ khác cùng thời.
Vụ 1982 còn đổi thị trường. Đồng đô la mạnh, Phố Wall đang lên, người mua Mỹ đặt mua trước (en primeur) rất nhiều. Broadbent gọi 1982 là vụ đầu tiên sau chiến tranh được “đồng loạt quảng bá như một khoản đầu tư”, và từ đó thị trường Mỹ có tiếng nói lớn ở Bordeaux.
Những chai 1982 được nhắc nhiều nhất
| Chai | Vùng, hạng | Vì sao được nhắc |
|---|---|---|
| Pétrus 1982 | Pomerol (không xếp hạng 1855) | Một trong hai chai đầu tiên Parker cho 100 điểm (1/1984); Broadbent: “đời sống bất tận” |
| Château Mouton-Rothschild 1982 | Pauillac, hạng nhất | Chai còn lại nhận 100 điểm đầu tiên của Parker; theo Decanter là “ngôi sao” lúc đầu |
| Château Latour 1982 | Pauillac, hạng nhất | Theo Decanter, về sau vượt Mouton trong nhóm hạng nhất 1982 |
| Château Lafite Rothschild 1982 | Pauillac, hạng nhất | Theo Decanter, vươn lên dẫn đầu nhóm hạng nhất 1982 nhờ người mua Trung Quốc chuộng tên Rothschild |
| Château Margaux 1982 | Margaux, hạng nhất | Chuyện Peynaud lo bồn lên men quá nóng mùa thu 1982 |
Bảng trên chỉ ghi điều nguồn nói, không ghi điểm số nào mà mình chưa kiểm được. Năm chai hạng nhất (premier cru) theo bảng phân hạng 1855 của tả ngạn là Lafite, Latour, Margaux, Haut-Brion và Mouton (Mouton được nâng lên năm 1973); Pétrus ở Pomerol nằm ngoài bảng này.
Lafite 1982: vì sao người Việt hay hỏi
“Rượu vang Lafite 1982” có lượng tìm riêng ở Việt Nam. Lý do một phần là chuyện thị trường: Decanter ghi rằng với người mua Trung Quốc, cái tên Rothschild quan trọng hơn cả điểm của Parker, nên Lafite 1982 lên đầu bảng giá nhóm hạng nhất, kéo theo cả nhãn phụ Carruades de Lafite. Tiếng tăm lớn cũng có nghĩa là chai giả nhiều. Một chai bốn mươi năm tuổi đáng tin phải có lịch sử lưu kho rõ ràng, mực rượu trong cổ chai còn cao, nhãn và nút khớp với đời chai.
Vua Cồn không bán Lafite 1982. Nếu bạn muốn nếm phong cách nhà Rothschild (Lafite) với giá dễ hơn, trên kệ có Saga R Bordeaux (Domaines Barons de Rothschild – Lafite) 660.000đ và Barons de Rothschild Réserve Spéciale Médoc 771.000đ. Gần với Latour có Pauillac de Latour 5.420.000đ, nhãn thứ ba của Château Latour. Ở Pauillac còn có Lacoste Borie Pauillac 1.650.000đ, nhãn phụ của Château Grand-Puy-Lacoste.
Chai mang chữ “1982” trên kệ là gì
Chữ 1982 trên nhãn không phải lúc nào cũng là năm hái nho. Có nhãn dùng con số này làm tên chai. Trên web có chai 1982 UG Bordeaux 183.000đ, giá ở tầm vang Bordeaux uống hằng ngày, không phải giá của một chai vang hơn bốn mươi năm tuổi. Muốn biết năm thu hoạch thật, xem dòng niên vụ in riêng trên nhãn chính hoặc nhãn phụ nhập khẩu; chưa chắc thì nhắn Zalo để bên mình gửi ảnh nhãn chai.
Ngược lại, nếu nhà bạn đang giữ một chai Bordeaux 1982 thật, giá trị của nó phụ thuộc vào tình trạng chai hơn là con số năm: mực rượu, nút, nhãn, nơi cất. Bài cách định giá rượu vang cũ nói kỹ cách xem từng điểm, và nếu muốn bán, gửi ảnh qua mục thu mua rượu vang.
Bordeaux đời mới: uống gì khi không có chai 1982
Bài học của vụ 1982 là nho chín đều cho vang ngon cả khi còn trẻ lẫn khi để lâu. Các vụ nóng gần đây ở Bordeaux cho vang cùng tinh thần đó, mềm và đậm hơn thời trước. Kệ vang Bordeaux của Vua Cồn hiện có 1.243 chai, giá giữa khoảng 1,3 triệu. Một chai tả ngạn đáng thử là Les Fiefs de Lagrange Saint Julien 1.355.000đ. Còn hiểu vì sao cùng một vùng mà năm này khác năm kia, xem bài niên vụ trên chai rượu vang.
Kết lại
Vang 1982 nổi tiếng vì ba thứ cùng lúc: một mùa hè gần như hoàn hảo ở Bordeaux, một nhà phê bình trẻ dám nói ngược số đông, và một thị trường Mỹ đang khát vang Pháp. Pétrus và Mouton 1982 nhận 100 điểm đầu tiên của Parker, Lafite 1982 về sau vượt lên đầu nhóm hạng nhất nhờ người mua châu Á. Thấy chữ 1982 trên một chai giá thường thì xem kỹ nhãn trước. Cần hỏi thêm, ghé Vua Cồn ở 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội hoặc nhắn Zalo 038.737.6666.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao rượu vang 1982 nổi tiếng?
Vì niên vụ 1982 ở Bordeaux có mùa hè nóng, khô, nho chín đều và sản lượng lớn; Robert Parker khen vụ này khi nhiều người nghi ngờ và cho điểm 100 đầu tiên cho Pétrus, Mouton 1982.
Lafite 1982 có phải chai được Parker cho 100 điểm đầu tiên không?
Không. Theo Decanter, 100 điểm đầu tiên của Parker (tháng 1/1984) dành cho Pétrus 1982 và Mouton-Rothschild 1982. Lafite 1982 nổi tiếng về sau nhờ sức mua ở châu Á.
Chai vang ghi 1982 giá vài trăm nghìn có phải vang năm 1982 không?
Thường là không. Có nhãn dùng 1982 làm tên chai; năm thu hoạch thật in ở dòng niên vụ trên nhãn chính hoặc nhãn phụ.
Rượu vang Pháp 1982 còn uống được không?
Những chai Bordeaux lớn 1982 được giới phê bình đánh giá là để được rất lâu, nhưng từng chai cụ thể phụ thuộc vào cách bảo quản: mực rượu, nút, nơi cất.
Vua Cồn có bán Lafite 1982 không?
Không. Trên kệ có các chai cùng nhà Rothschild (Lafite) đời mới như Saga R và Réserve Spéciale Médoc, hoặc Pauillac de Latour.
