bởi Tuấn – Vua Cồn
Mojito, Daiquiri, Cuba Libre đều là cocktail gắn với rum Cuba. Mojito, Daiquiri và Cuba Libre là ba ly cocktail cùng sinh ra ở Cuba, cùng dùng rum trắng làm nền. Mojito là rum, chanh, đường, lá bạc hà và soda; Daiquiri là rum, chanh, đường lắc lạnh, không đá trong ly; Cuba Libre là rum pha cola với chút chanh. Cả ba đều có câu chuyện ra đời gắn với Havana đầu thế kỷ 20, nhưng phần lớn là truyền thuyết, ngày tháng mỗi nguồn kể một kiểu.
Mục lục
- Rum Cuba khác gì
- Mojito: từ thuốc của thuỷ thủ tới ly nổi tiếng nhất
- Daiquiri: ly của kỹ sư mỏ
- Cuba Libre: “Cuba tự do” trong ly cola
- Ba ly đặt cạnh nhau
- Chọn chai Havana Club cho từng ly
- Kết lại
- Câu hỏi thường gặp
- Cuba Libre nghĩa là gì?
- Mojito có nguồn gốc từ đâu?
- Daiquiri và Mojito khác nhau thế nào?
- Pha mojito dùng rum gì?
- Hemingway có thích mojito không?
Bài này kể ngắn gọn lịch sử của rượu rum Cuba qua ba ly quen nhất, kèm công thức chuẩn theo Hiệp hội Bartender Quốc tế (IBA) để bạn pha đúng ở nhà, và chọn chai Havana Club nào cho ly nào. Bên mình viết để hiểu và pha cho ngon, không phải để uống nhiều: mỗi ly đã có 45–60 ml rum.
Rum Cuba khác gì
Rum Cuba thuộc kiểu Tây Ban Nha: cất từ mật mía, nhẹ, sạch, hợp pha chế hơn kiểu rum Anh đậm mùi. Nhà Bacardi ra đời ở Santiago de Cuba năm 1862. Havana Club được tạo năm 1934 bởi gia đình Arechabala ở Cárdenas, bị quốc hữu hoá năm 1960, và từ 1993 do liên doanh Cuba Ron giữa chính phủ Cuba và Pernod Ricard làm ra. Một chi tiết hay bị nhầm: ở Mỹ cũng có rum mang tên Havana Club, nhưng đó là bản Bacardi làm ở Puerto Rico từ 1994, hai bên kiện nhau về tên này hàng chục năm.
Chai Havana Club bên mình bán là bản của Cuba Ron, làm tại Cuba. Bài rum Havana Club giá bao nhiêu so chi tiết các bản 3 năm, Reserva, 7 năm và Unión.
Mojito: từ thuốc của thuỷ thủ tới ly nổi tiếng nhất
Không ai biết chắc ai pha ly mojito đầu tiên. Một giả thuyết kể về ly “El Draque” gắn tên Francis Drake cuối thế kỷ 16, pha rượu mía thô aguardiente với chanh, nước mía và bạc hà, như một thứ thuốc trên tàu. Khi rum phổ biến, rum thay cho rượu mía thô. Tên gọi có thể từ “mojo”, một loại nước sốt chanh của Cuba, hoặc từ “mojadito”, tiếng Tây Ban Nha nghĩa là “hơi ướt”.
Quán La Bodeguita del Medio ở Havana tự nhận là nơi làm nên mojito hiện đại, và treo câu viết tay gán cho Hemingway: “Mojito của tôi ở La Bodeguita, Daiquiri của tôi ở El Floridita”. Các nhà viết tiểu sử Hemingway nghi ngờ câu này, nên nghe để biết thôi. Năm 2016, một khảo sát quốc tế xếp mojito là cocktail được gọi nhiều nhất ở Anh và Pháp.
Công thức IBA: 45 ml rum trắng, 20 ml nước cốt chanh tươi, 6 nhánh bạc hà, 2 thìa cà phê đường mía trắng (hoặc 20 ml siro đường), đá đập và soda cho đầy ly. Bóp chanh với đường và bạc hà, chỉ dập nhẹ cho lá dập chứ không nát, thêm rum, khuấy, cho đá đập rồi soda. Ở Cuba, lá dùng là yerba buena (Mentha × villosa); ở mình dùng bạc hà Âu là gần nhất.
Daiquiri: ly của kỹ sư mỏ
Daiquirí là tên một bãi biển và mỏ sắt gần Santiago de Cuba. Nhiều nhà nghiên cứu đồng ý rằng kỹ sư mỏ người Mỹ Jennings Cox pha ly này quanh thời chiến tranh Tây Ban Nha – Mỹ năm 1898. Năm 1909, chuẩn đô đốc hải quân Lucius W. Johnson thử ly của Cox và mang về câu lạc bộ Army and Navy ở Washington. Ở Havana, người đưa daiquiri lên hàng kinh điển là Constantino Ribalaigua Vert ở quán El Floridita. Ly này thật sự phổ biến ở Mỹ vào những năm 1940, khi hàng hoá thời chiến bị hạn chế mà rum lại dễ mua.
Công thức IBA: 60 ml rum trắng Cuba, 20 ml nước cốt chanh tươi, 2 thìa bar đường mịn; lắc mạnh với đá, lọc ra ly cocktail đã ướp lạnh, uống không đá. Bản “Hemingway daiquiri” hay “papa doble” bỏ đường, thêm nước bưởi và vài giọt rượu mùi maraschino. Bản xay đá (frozen daiquiri) là bản sau này, ngọt và dễ uống hơn.
Cuba Libre: “Cuba tự do” trong ly cola
“Cuba libre” là khẩu hiệu của phong trào giành độc lập khỏi Tây Ban Nha. Ly rum pha cola chỉ có thể ra đời sau khoảng năm 1900, khi Coca-Cola đóng chai bắt đầu được nhập từ Mỹ vào Cuba. Câu chuyện hay được kể nhất đến từ Fausto Rodriguez, người làm quảng cáo cho Bacardi: năm 1965 ông lập bản tuyên thệ có công chứng rằng tháng 8/1900, khi còn là cậu bé đưa thư 14 tuổi ở Havana, ông thấy ly đầu tiên được rót. Vì ông làm cho Bacardi nên nhiều người coi đây là chuyện quảng cáo. Năm 1945, bài hát “Rum and Coca-Cola” của nhóm Andrews Sisters đưa ly này đi khắp nơi.
Công thức IBA: 50 ml rum trắng, 120 ml cola, 10 ml nước cốt chanh tươi, rót trên đá trong ly cao. Đây là ly dễ làm nhất trong ba ly, nhưng cũng là ly dễ uống nhanh nhất vì cola át vị rượu.
Ba ly đặt cạnh nhau
| Ly | Rum (IBA) | Thành phần còn lại | Kỹ thuật | Ly và đá |
|---|---|---|---|---|
| Mojito | 45 ml rum trắng | Chanh 20 ml, bạc hà, đường, soda | Dập nhẹ, khuấy | Ly cao, đá đập |
| Daiquiri | 60 ml rum trắng Cuba | Chanh 20 ml, 2 thìa bar đường | Lắc, lọc | Ly cocktail lạnh, không đá |
| Cuba Libre | 50 ml rum trắng | Cola 120 ml, chanh 10 ml | Rót thẳng | Ly cao, đá viên |
Nhìn cột rum sẽ thấy Daiquiri là ly mạnh nhất vì không có soda hay cola pha loãng. Nếu bạn mời khách, một ly mỗi người cho một buổi là vừa đẹp, kèm đồ ăn và nước lọc.
Chọn chai Havana Club cho từng ly
Cả ba công thức gốc đều dùng rum trắng hoặc rum ủ ngắn. Rum Havana Club 3 năm 385.000đ là chai pha chế quen nhất cho mojito và daiquiri, giá mềm. Rum Havana Club Añejo Reserva 750ml 420.000đ đậm hơn một chút, hợp Cuba Libre vì không bị cola lấn. Các bản ủ lâu như Havana Club Añejo 7 Year Old 805.000đ hay Rượu Havana Club Union 7.700.000đ thì nên rót thẳng, nhấp chậm, đem pha cola là phí. Muốn hiểu rum trắng, rum vàng, rum đen khác nhau thế nào trước khi chọn, đọc bài rượu rum là gì.
Kết lại
Mojito, Daiquiri, Cuba Libre là ba cách người Cuba và khách Mỹ thời đầu thế kỷ 20 làm rum dễ uống hơn: thêm chanh, đường, bạc hà, cola. Lịch sử của chúng nửa thật nửa truyền thuyết, còn công thức thì đã được chuẩn hoá, cứ theo đúng số ml là ra ly cân. Uống có chừng mực, đã uống thì không lái xe. Cần chọn chai, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội; phí giao tính theo ứng dụng giao hàng.
Câu hỏi thường gặp
Cuba Libre nghĩa là gì?
“Cuba libre” nghĩa là “Cuba tự do”, khẩu hiệu của phong trào giành độc lập khỏi Tây Ban Nha. Ly rum pha cola mang tên này ra đời ở Havana sau khoảng năm 1900.
Mojito có nguồn gốc từ đâu?
Mojito ra đời ở Cuba, thường được cho là ở Havana. Có giả thuyết nó bắt nguồn từ một thức uống rượu mía, chanh, bạc hà thời Francis Drake; quán La Bodeguita del Medio tự nhận là nơi làm nên mojito hiện đại.
Daiquiri và Mojito khác nhau thế nào?
Daiquiri chỉ có rum, chanh, đường, lắc lạnh và uống không đá nên mạnh hơn. Mojito thêm bạc hà, soda và đá đập nên nhẹ, mát hơn.
Pha mojito dùng rum gì?
Công thức gốc dùng rum trắng. Havana Club 3 năm là lựa chọn quen thuộc; rum ủ lâu nên để uống thẳng.
Hemingway có thích mojito không?
Câu “Mojito của tôi ở La Bodeguita, Daiquiri của tôi ở El Floridita” thường được gán cho Hemingway, nhưng các nhà viết tiểu sử nghi ngờ ông từng nói vậy. Ông gắn nhiều hơn với daiquiri ở El Floridita.
