bởi Tuấn – Vua Cồn
Liquor và liqueur khác nhau ở chỗ liquor là rượu mạnh, còn liqueur là rượu mùi có đường. Liquor là tên chung cho rượu mạnh chưng cất như whisky, vodka, rum, cognac, thường 35–40% trở lên và gần như không thêm đường. Liqueur là rượu mùi: lấy rượu mạnh hoặc cồn làm nền rồi thêm đường và hương liệu từ trái cây, thảo mộc, cà phê, kem. Ở châu Âu, một chai muốn ghi chữ liqueur phải có ít nhất 15% cồn và tối thiểu 100 gam đường trên mỗi lít.
Mục lục
Hai chữ chỉ khác nhau mấy ký tự nên khách nhắn hỏi bên mình nhầm suốt, có người đặt “liquor cà phê” mà ý là Kahlua, có người hỏi “liqueur whisky” mà thực ra muốn một chai Scotch. Nếu nói theo kiểu Việt cho gọn thì liquor là rượu mạnh, còn liqueur là rượu mùi. Bài này giải thích kỹ hơn để đọc nhãn không bị lừa bởi chữ.
Liquor là gì
Trong tiếng Anh kiểu Mỹ, liquor (hay spirits) là mọi loại đồ uống có cồn đã qua chưng cất, chứ không chỉ lên men như bia hay vang. Người Anh thì dùng chữ này rộng hơn, đôi khi gọi cả bia, vang là liquor. Vì thế cùng một chữ mà mỗi nơi hiểu một kiểu, nhưng trên kệ rượu ở Việt Nam, liquor gần như luôn được hiểu là rượu mạnh.
Mùi vị của liquor đến từ nguyên liệu và cách cất, ủ: lúa mạch thành whisky, mía thành rum, nho thành brandy. Đường gần như không có, nên uống thẳng thấy khô và nóng. Mấy chai bên mình hay lấy làm ví dụ: Rum Havana Club 3 năm 385.000đ cho rượu nền cocktail, Rượu Vodka Bols 400.000đ cho vodka trung tính, và Remy Martin VSOP Cognac Pháp 1.400.000đ cho brandy ủ gỗ.
Liqueur là gì
Chữ liqueur đi từ tiếng Latinh liquifacere, nghĩa là hoà tan, đúng như cách làm: hoà hương liệu và đường vào rượu. Người ta ngâm trái cây, hoa, gỗ thơm vào rượu hoặc nước rồi thêm đường, hoặc cất lại rượu cùng thảo mộc. Rượu mùi thường không ủ lâu, chỉ để yên đủ cho mùi quyện. Nguồn gốc của nó là các bài thuốc thảo mộc thời trung cổ, nhiều công thức do các tu viện ở Pháp giữ từ thế kỷ 13. Ngày nay đó chỉ là chuyện lịch sử, chai liqueur trên kệ là đồ uống, không phải thuốc.
Độ cồn của liqueur thấp hơn rượu mạnh, phần lớn trong khoảng 15–30%, cá biệt có chai tới 55%. Vị ngọt rõ, mùi nổi bật của thứ được ngâm. Kahlua Coffee Liqueur 415.000đ là rượu mùi cà phê, Rượu Sữa Baileys Original 500.000đ là rượu kem, còn cả dãy Bols trái cây là rượu mùi màu dùng trong quầy bar. Trang rượu mùi gom đủ các nhóm này nếu bạn muốn xem hết.
Bảng so sánh liquor và liqueur
| Điểm so | Liquor (rượu mạnh) | Liqueur (rượu mùi) |
|---|---|---|
| Làm thế nào | Lên men rồi chưng cất nguyên liệu (ngũ cốc, mía, nho, trái cây) | Lấy rượu mạnh hoặc cồn làm nền, thêm đường và hương liệu |
| Đường | Gần như không thêm | Bắt buộc có; EU đòi tối thiểu 100 g/l với phần lớn loại |
| Độ cồn hay gặp | Khoảng 35–40% trở lên | Thường 15–30%; luật EU tối thiểu 15% |
| Vị | Khô, mùi nguyên liệu và gỗ | Ngọt, mùi trái cây, thảo mộc, cà phê, kem |
| Vai trò trong ly cocktail | Rượu nền, phần chính của ly | Phần tạo mùi, tạo ngọt, tạo màu |
| Ví dụ trên kệ | Whisky, vodka, gin, rum, tequila, cognac | Kahlua, Baileys, Cointreau, Jägermeister, Bols |
Một quả lê, hai loại rượu
Cách dễ hiểu nhất là cầm hai chai cùng làm từ lê Williams của nhà Massenez ở Alsace. G.E. Massenez Poire Williams – Pear Brandy 1.860.000đ là rượu cất từ lê lên men, trong như nước, không thêm đường, tức là liquor (người Pháp gọi là eau-de-vie). Massenez Golden Eight The Williams Pear Liqueur 2.463.000đ thì là rượu mùi lê: có đường, uống mềm và ngọt hơn hẳn. Cùng quả, cùng nhà làm, nhưng rót ra hai ly sẽ thấy khác ngay ở độ ngọt và cảm giác nóng.
Ví dụ này cũng giải thích vì sao chữ “brandy” trên nhãn rượu mùi dễ gây nhầm. Có chai liqueur ghi “apricot brandy” hay “cherry brandy” nhưng thực chất là rượu mùi ngọt. Muốn biết chắc, nhìn độ cồn và chữ liqueur trên nhãn sau, đừng chỉ nhìn tên to ở mặt trước.
Vì sao hay nhầm
Ở Mỹ có rất nhiều vodka, rum có hương (vodka vani, rum dừa), nên ranh giới giữa rượu mạnh có mùi và rượu mùi bị mờ. Một chai vodka hương cam vẫn có thể là rượu mạnh nếu không thêm đủ đường và vẫn giữ độ cồn cao. Thêm nữa, ở Mỹ và Canada người ta còn gọi rượu mùi là cordial hoặc schnapps, trong khi ở Anh cordial lại là siro trái cây không cồn. Mỗi nước gọi một kiểu, nên tốt nhất là đọc thông tin trên nhãn thay vì đoán theo tên.
Ngược lại, có những chai ai cũng nghĩ là rượu mạnh nhưng lại là rượu mùi, như Jägermeister. Nó đắng, nhiều thảo mộc, uống lạnh như shot, nhưng xét cách làm thì vẫn thuộc nhóm liqueur thảo mộc. Cointreau cũng vậy: 40% cồn nhưng có đường và vỏ cam, nên là rượu mùi cam (xem bài Cointreau là rượu gì).
Đọc nhãn để phân biệt trong 10 giây
Mình hay chỉ khách ba chỗ. Một là chữ in nhỏ ở nhãn sau: “liqueur”, “crème de”, “likör” là rượu mùi; “whisky”, “vodka”, “rum”, “eau-de-vie”, “brandy” đứng một mình là rượu mạnh. Hai là độ cồn: dưới 30% gần như chắc là rượu mùi hoặc đồ uống pha sẵn. Ba là màu và độ sánh: rượu mùi kem như Baileys đục, sánh; rượu mùi trái cây thường có màu rất tươi. Rượu mạnh thì trong hoặc màu hổ phách của gỗ.
Đọc thêm trang hiểu về spirits và liqueur nếu bạn đang tập pha chế và muốn biết mỗi nhóm dùng vào đâu.
Dùng thế nào cho đúng
Rượu mạnh là phần xương của ly: một ly cocktail thường có 40–60 ml rượu nền. Rượu mùi là gia vị, thường chỉ 10–30 ml để thêm mùi và độ ngọt, như Cointreau trong Margarita, Kahlua trong Espresso Martini. Uống riêng thì rượu mùi hợp sau bữa ăn, rót ít, có đá; rượu mạnh ngon nhất khi rót vừa phải và nhấp chậm. Dù loại nào thì cũng nên uống có chừng mực, và đã uống thì không lái xe.
Về cất giữ, rượu mạnh đã mở để được lâu nếu đậy kín, tránh nắng. Rượu mùi có kem hoặc trứng thì nên xem hướng dẫn bảo quản trên nhãn và dùng sớm hơn sau khi mở.
Kết lại
Nhớ một câu là đủ: liquor là rượu mạnh, liqueur là rượu mạnh đã được làm ngọt và thêm mùi. Khi mua, đừng tin vào tên to ở mặt trước, hãy nhìn chữ nhỏ và độ cồn ở nhãn sau. Cần hỏi chai nào hợp ly nào, cứ nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội, phí giao tính theo ứng dụng giao hàng.
Câu hỏi thường gặp
Liqueur là rượu gì?
Liqueur là rượu mùi: rượu mạnh hoặc cồn được thêm đường và hương liệu từ trái cây, thảo mộc, cà phê, kem. Ở châu Âu, liqueur phải có ít nhất 15% cồn và phần lớn loại phải có tối thiểu 100 g đường mỗi lít.
Liquor là rượu gì?
Liquor (hay spirits) là rượu đã qua chưng cất như whisky, vodka, gin, rum, tequila, brandy. Rượu thường từ 35–40% trở lên và gần như không thêm đường.
Liqueur bao nhiêu độ?
Phần lớn liqueur trong khoảng 15–30% cồn, một số chai cao hơn, như Cointreau 40%. Con số chính xác in trên nhãn từng chai.
Jägermeister là liquor hay liqueur?
Jägermeister là liqueur thảo mộc: rượu nền được ngâm thảo mộc và có đường, dù vị đắng và hay uống lạnh như shot.
Liqueur đọc là gì?
Người nói tiếng Anh thường đọc gần như “li-cơ” (li-KYOOR hoặc li-KUR), còn liquor đọc là “lí-cơ”. Hai từ đọc gần giống nhau nên hay bị nhầm khi nói.
