Rượu Vang Ý

Rượu Vang Ý đang bán: số chai và giá theo nhóm

Luật vang Ý ra đời năm 1963

Ý có luật xếp hạng vang từ năm 1963, lấy hệ thống AOC của Pháp làm mẫu. Tầng DOC quy định vùng, giống nho, năng suất và cách làm. Tầng DOCG chặt hơn, và những cái tên đầu tiên được duyệt năm 1980 gồm Brunello di Montalcino, Vino Nobile di Montepulciano và Barolo, rồi Barbaresco ít tháng sau. Năm 1992, luật Goria thêm tầng IGT, chỉ ghi vùng rộng và không bó buộc giống nho.

IGT sinh ra phần lớn vì các chai Toscana pha Cabernet Sauvignon, thứ không vừa luật DOC thời đó nên phải bán dưới nhãn vang bàn. Sassicaia của Tenuta San Guido ở Bolgheri là ví dụ: niên vụ đầu tiên đem bán là 1968, ra thị trường năm 1971 với nhãn vang bàn, đến năm 1994 mới thành một tiểu vùng của Bolgheri DOC và năm 2013 có DOC riêng. Bên mình có Sassicaia (16.210.000đ) và chai thứ hai của trang trại, Guidalberto (2.890.000đ). Vì vậy đừng thấy IGT mà nghĩ là rẻ. Ý nghĩa từng tầng được giải thích ở bài hệ thống DOC, DOCG.

Ba vùng đông chai nhất và phần còn lại của bản đồ

Trên kệ bên mình, ba vùng có nhiều chai nhất đều có trang riêng. Puglia ở gót chiếc ủng với 279 chai Primitivo, Negroamaro. Toscana có 270 chai, từ Chianti tới Brunello và các chai pha giống Bordeaux. Piedmont có 214 chai, nơi Nebbiolo làm ra Barolo, Barbaresco.

Ngoài ba vùng ấy, Veneto quanh Verona làm Valpolicella, Amarone, Soave và Prosecco; nhà Buglioni ở San Pietro in Cariano, giữa vùng Valpolicella Classico, có Amarone Classico Il Lussurioso trên web. Alto Adige, Friuli ở đông bắc nổi tiếng vang trắng. Marche và Abruzzo bên bờ Adriatic có Montepulciano d'Abruzzo giá mềm, như Talamonti Tre Saggi (980.000đ). Campania có Aglianico và Taurasi. Trên đảo Sicily, giống đỏ chủ lực là Nero d'Avola, ví dụ Tasca d'Almerita Regaleali (710.000đ), và vang núi lửa Etna của Terre Nere (1.180.000đ). Sardinia có Olianas Cannonau (1.230.000đ).

Đỏ, trắng, sủi, ngọt và chai không cồn

Vang đỏ chiếm phần lớn mục, với 1.080 chai; giống nho đỏ và cách làm Amarone được nói ở trang vang đỏ Ý. Vang trắng có 327 chai, phần đông là Pinot Grigio và các tên vùng như Soave, Gavi. Vang sủi có 219 chai, đông nhất là Prosecco, rồi Moscato d'Asti, Lambrusco, Franciacorta.

Vang ngọt có Moscato d'Asti nhẹ cồn, và ở đầu kia là Recioto della Valpolicella làm từ nho phơi khô, như chai của Quintarelli (27.460.000đ). Mục còn có vài chai sủi không cồn, ví dụ Mionetto 0.0% (450.000đ) và Bottega 0 Rosé (540.000đ). Cần mua nhiều cho tiệc thì có vang bịch 3 lít, như Corso Montepulciano d'Abruzzo (510.000đ).

Muốn hiểu vang Ý bằng miệng thì mở bốn chai theo đường từ bắc xuống nam: Prunotto Barbera d'Alba của Piedmont (850.000đ), Boscarelli Vino Nobile di Montepulciano của Toscana (800.000đ), Mastroberardino Radici Taurasi làm từ Aglianico của Campania (2.390.000đ) và Donnafugata Sul Vulcano Etna Rosso trồng trên sườn núi lửa Sicily (1.320.000đ). Cùng là vang đỏ Ý mà bốn chai gần như không có gì giống nhau. Cần một chai làm quà mà người nhận biết tên ngay thì Tignanello (5.400.000đ).

Những nhà có nhiều chai nhất trên kệ

Đếm theo hãng, Banfi ở Montalcino đứng đầu mục vang Ý của bên mình, từ chai Toscana thường ngày tới Brunello Riserva Poggio all'Oro (9.070.000đ). Ở Piedmont có Gaja, Pio Cesare, Marchesi di Barolo, Paolo Scavino, La Spinetta; ở Veneto có Allegrini, Masi, Bolla cho Amarone và Valpolicella. Miền nam có Due Palme, Collefrisio, Doppio Passo. Ở đầu giá mềm, Tavernello có vang đỏ, trắng, Montepulciano d'Abruzzo đóng chai; Bottega và Canti có nhiều vang sủi, Prosecco. Biết nhà mình thích rồi thì cứ theo hãng mà chọn, vì phong cách mỗi nhà khá đều qua các dòng.

Đọc mấy chữ hay gặp trên nhãn

Classico chỉ vùng lõi lâu đời của một tên gọi, như Chianti Classico hay Valpolicella Classico. Riserva nghĩa là rượu ủ lâu hơn mức tối thiểu của tên gọi đó; con số tuỳ vùng, với Amarone là ít nhất bốn năm thay vì hai. Superiore thường đòi độ cồn hoặc thời gian ủ cao hơn bản thường. Appassimento là kiểu làm từ nho để héo cho đường cô lại, gốc ở Veneto, nay nhiều nhà Puglia cũng dùng nên vang đậm, hơi ngọt quả và nhiều cồn.

Chọn theo tầm tiền

Bảng đầu là các chai rẻ nhất mục, bỏ vang bịch và hộp quà, hợp để mở thường ngày:

Bảng sau là tầng quà biếu, nơi bắt đầu có Brunello, Barolo, Amarone và các chai Bolgheri:

Những chai đắt nhất và cách chọn quà cao cấp ở bài vang Ý cao cấp; sản lượng và chất lượng vụ 2026 ở bài sản lượng vang Ý 2026.

Uống và cất

Vang đỏ Ý nói chung chua hơn vang đỏ Tân Thế giới, nên rất hợp bữa ăn: pasta, pizza, thịt nướng, cả món kho Việt Nam. Chai nhẹ như Barbera, Valpolicella hay Chianti nên mát, chừng 15, 16 độ; Barolo, Brunello, Amarone ở 17 đến 18 độ và nên mở trước một hai giờ. Vang trắng, vang sủi rót lạnh 6 đến 10 độ. Phần lớn vang Ý giá phổ thông nên uống trong vài năm; các chai Barolo, Brunello, Amarone, Bolgheri mới đáng cất lâu, nằm ngang ở nơi mát, tối. Nhà còn chai vang Ý cất lâu không dùng tới thì gửi ảnh nhãn qua mục thu mua vang Ý để được báo giá.

Câu hỏi thường gặp

Các nhóm trong Rượu Vang Ý

• Rượu Vang Puglia
• Rượu Vang Toscana (Tuscany)
• Rượu Vang Piedmont (Piemonte)

Xem thêm trong Rượu Vang & Champagne

• Rượu Vang Đỏ
• Rượu Vang Pháp
• Rượu Vang Trắng
• Rượu Vang Cabernet Sauvignon
• Rượu Vang Merlot
• Rượu Vang Chardonnay
• Rượu Vang Pinot Noir
• Rượu Vang Shiraz (Syrah)
• Rượu Vang Chile
• Rượu Vang Úc
• Champagne & Vang sủi
• Rượu Vang Sauvignon Blanc