bởi Tuấn – Vua Cồn
GSM là viết tắt của ba giống nho đỏ Grenache, Syrah (Shiraz) và Mourvèdre, pha chung trong một chai vang đỏ. Kiểu pha này gốc ở miền nam thung lũng Rhône nước Pháp (Côtes du Rhône, Châteauneuf-du-Pape), còn chữ “GSM” in thẳng lên nhãn thì phổ biến nhất ở Úc. Grenache cho vị quả đỏ chín và độ cồn, Syrah cho màu và vị tiêu, Mourvèdre cho tanin và độ chắc.
Mục lục
- GSM là gì: ba giống nho trong GSM góp gì
- GSM ở Pháp: miền nam Rhône và Languedoc
- GSM ở Úc: Barossa, McLaren Vale và chữ “Mataro”
- Chai GSM đang có ở Vua Cồn
- GSM vị thế nào, có ngọt không
- Uống GSM thế nào, ăn với gì
- Kết lại
- Câu hỏi thường gặp
- GSM trong rượu vang là viết tắt của gì?
- Vang GSM có ngọt không?
- Mataro trên nhãn vang Úc là gì?
- GSM khác vang Shiraz thế nào?
- Côtes du Rhône có phải vang GSM không?
- Uống vang GSM với món gì?
Khách vào cửa hàng cầm chai Torbreck hay d’Arenberg lên, hỏi mình “GSM là giống nho gì” khá thường xuyên. Câu trả lời là không có giống nho nào tên GSM cả, đó là công thức pha. Bài này nói rõ từng giống góp gì, GSM của Pháp và của Úc khác nhau ra sao, đọc nhãn thế nào, và chai nào trên kệ rượu vang Rhône và vang Úc của Vua Cồn đang có kiểu pha này.
GSM là gì: ba giống nho trong GSM góp gì
Cả ba đều là giống nho ưa nắng, chín muộn, trồng nhiều quanh Địa Trung Hải. Mỗi giống bù chỗ thiếu của giống kia, nên pha lại thì tròn hơn uống riêng.
| Giống nho | Tên khác | Góp gì vào chai | Điểm yếu khi đứng một mình |
|---|---|---|---|
| Grenache | Garnacha (Tây Ban Nha), Cannonau (Sardinia) | Vị dâu, mâm xôi chín, cảm giác ngọt quả, độ cồn cao | Màu nhạt, dễ oxy hoá, tanin mềm nên thiếu khung |
| Syrah | Shiraz (Úc, Nam Phi) | Màu tím đậm, vị mận, việt quất, tiêu đen | Đứng riêng có thể nặng, gắt khi còn trẻ |
| Mourvèdre | Monastrell (Tây Ban Nha), Mataro (Úc) | Tanin chắc, mùi đất, thịt, thảo mộc khô, giúp rượu để được lâu | Chín rất muộn, đứng riêng dễ thô, khép |
Nói gọn: Grenache là phần “thịt”, Syrah là phần “màu và gia vị”, Mourvèdre là phần “xương”. Tỉ lệ không cố định. Ở miền nam Rhône Grenache thường chiếm nhiều nhất; có nhà ở Úc lại để Shiraz đứng đầu và ghi tên thành “SGM” hay “Shiraz Grenache Mourvèdre”. Nhãn Úc khi ghi nhiều giống nho thì xếp theo thứ tự từ nhiều đến ít, nên nhìn thứ tự chữ là đoán được giống nào chiếm phần lớn.
GSM ở Pháp: miền nam Rhône và Languedoc
Ở Pháp gần như không ai in chữ GSM lên nhãn. Nhãn ghi tên vùng: Côtes du Rhône, Côtes du Rhône Villages, Gigondas, Vacqueyras, Châteauneuf-du-Pape. Muốn biết có phải kiểu pha GSM hay không thì xem nhãn sau hoặc trang của nhà làm rượu.
Châteauneuf-du-Pape là tên gọi nổi tiếng nhất của kiểu pha này. Theo hội các nhà làm vang Châteauneuf-du-Pape, đây là tên gọi xuất xứ (AOC) đầu tiên của nước Pháp, công nhận năm 1936, rộng khoảng 3.150 ha trên 5 xã, và luật cho phép dùng tới 13 giống nho. Grenache, Syrah, Mourvèdre là ba giống chủ lực, bên cạnh Cinsault, Counoise và các giống trắng. Côtes du Rhône là tầng rộng hơn, giá dễ chịu hơn, phần lớn cũng dựa trên Grenache pha Syrah.
Sang phía tây, Languedoc và Roussillon cũng pha ba giống này, đôi khi thêm Carignan. Chai Le Grand Noir GSM là ví dụ hiếm của Pháp in luôn chữ GSM lên mặt nhãn, giống cách người Úc làm.
GSM ở Úc: Barossa, McLaren Vale và chữ “Mataro”
Úc là nơi biến GSM thành một cái tên bán hàng. Grenache và Mourvèdre đã được trồng ở Nam Úc từ thế kỷ 19, nhiều vườn nho già ở Barossa Valley và McLaren Vale vẫn còn. Người Úc gọi Mourvèdre là Mataro, nên trên kệ bạn sẽ gặp cả “Grenache Shiraz Mourvèdre” lẫn “Grenache Shiraz Mataro”, hai cái tên là một.
So với GSM miền nam Rhône, bản Úc thường chín quả hơn, vị ngọt quả rõ hơn, mùi gỗ sồi dễ thấy hơn; bản Pháp thường khô hơn, có mùi thảo mộc khô, đất, da thuộc. Đó là xu hướng chung, từng nhà vẫn có cách làm riêng.
Chai GSM đang có ở Vua Cồn
Bảng dưới gom các chai đang bán mà nhãn hoặc tên chai ghi đủ ba giống Grenache, Syrah/Shiraz, Mourvèdre/Mataro. Giá cập nhật tự động theo web.
| Chai | Nước | Vùng | Dung tích | Giá |
|---|---|---|---|---|
| D’Arenberg The Stump Jump Grenache Shiraz Mourvedre | Úc | South Australia | 750ml | 600.000đ |
| Rượu vang Le Grand Noir GSM | Pháp | Languedoc | 750ml | 650.000đ |
| Rượu vang Yalumba Barossa Grenache Shiraz Mataro | Úc | Barossa Valley | 750ml | 710.000đ |
| Kilikanoon Grenache Shiraz Mataro | Úc | Clare Valley | 750ml | 845.000đ |
| Castille 1838 | Pháp | Côtes du Rhône | 750ml | 850.000đ |
| Torbreck Old Vines Grenache – Shiraz – Mourvedre | Úc | Barossa Valley | 750ml | 984.000đ |
| Rượu vang Barton & Guestier Les Roches Noires Châteauneuf-du-Pape | Pháp | Châteauneuf-du-Pape | 750ml | 980.000đ |
| Torbreck The Steading GSM | Úc | Barossa Valley | 750ml | 2.140.000đ |
Mới thử lần đầu thì mình hay gợi ý Stump Jump hoặc Le Grand Noir: dễ uống, giá mềm, đặt cạnh nhau là thấy ngay khác biệt Úc và Pháp. Muốn một chai để bàn tiệc hay biếu thì Châteauneuf-du-Pape hoặc Torbreck. Xem thêm từng giống ở trang Grenache và Mourvèdre.
GSM vị thế nào, có ngọt không
GSM là vang đỏ khô. Cảm giác “ngọt” khi uống đến từ quả chín và độ cồn cao của Grenache, không phải đường. Vị thường gặp: dâu chín, anh đào, mận, tiêu đen, thảo mộc khô kiểu garrigue của miền nam Pháp; chai có Mourvèdre nhiều sẽ có thêm mùi da thuộc, thịt. Độ đậm ở mức vừa đến đậm, tanin mềm hơn Cabernet Sauvignon, nên dễ uống với người mới làm quen vang đỏ.
Uống GSM thế nào, ăn với gì
Rót ở khoảng 16–18°C; ở Hà Nội mùa hè nên cho chai vào tủ mát chừng 20 phút trước khi mở, vì vang đỏ để nhiệt độ phòng 30°C sẽ nồng cồn. Chai trẻ, giá vừa thì mở là uống được; Châteauneuf-du-Pape hay các chai vườn nho già nên mở trước 30–60 phút hoặc rót qua decanter.
Món hợp nhất là món nướng có khói và gia vị: sườn nướng, thịt xiên, bò lá lốt, vịt quay, cừu. Vị quả chín của Grenache đỡ được nước sốt hơi ngọt kiểu đồ nướng Việt, còn tiêu của Syrah ăn với tiêu, sả. Tránh món quá cay vì độ cồn cao sẽ làm cay hơn.
Kết lại
GSM không phải giống nho mà là công thức pha ba giống Grenache, Syrah, Mourvèdre, gốc miền nam Rhône và được người Úc in thành tên. Nhãn Pháp ghi tên vùng, nhãn Úc ghi tên giống, có khi gọi Mourvèdre là Mataro. Muốn so thử hai phong cách, cần tư vấn chai theo ngân sách, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp
GSM trong rượu vang là viết tắt của gì?
Là viết tắt của ba giống nho đỏ Grenache, Syrah (Shiraz) và Mourvèdre. Ba giống được pha chung trong một chai vang đỏ, gốc ở miền nam thung lũng Rhône nước Pháp.
Vang GSM có ngọt không?
Không. GSM là vang đỏ khô; cảm giác ngọt đến từ quả chín và độ cồn cao của Grenache, không phải từ đường còn lại trong rượu.
Mataro trên nhãn vang Úc là gì?
Mataro là tên người Úc gọi giống Mourvèdre. Chai ghi Grenache Shiraz Mataro chính là kiểu pha GSM.
GSM khác vang Shiraz thế nào?
Shiraz đơn giống thường đậm, nhiều màu và vị tiêu hơn. GSM có Grenache nên mềm, nhiều vị quả đỏ hơn, có Mourvèdre nên thêm tanin và mùi đất.
Côtes du Rhône có phải vang GSM không?
Phần lớn Côtes du Rhône đỏ dựa trên Grenache pha Syrah, nhiều chai có thêm Mourvèdre, nên cùng kiểu pha. Nhưng nhãn Pháp ghi tên vùng chứ không ghi GSM, muốn chắc thì xem nhãn sau.
Uống vang GSM với món gì?
Hợp món nướng, món có tiêu, sả: sườn nướng, bò lá lốt, vịt quay, thịt cừu. Rót ở khoảng 16–18°C.
