bởi Tuấn – Vua Cồn
Vang Beaujolais chia ba bậc: Beaujolais, Beaujolais-Villages và 10 cru. Cru Beaujolais là 10 làng ở phía bắc vùng được ghi tên riêng trên nhãn (ví dụ chỉ ghi “Morgon” chứ không ghi “Beaujolais”). Từ bắc xuống nam gồm Saint-Amour, Juliénas, Chénas, Moulin-à-Vent, Fleurie, Chiroubles, Morgon, Régnié, Brouilly và Côte de Brouilly. Cả ba bậc gần như chỉ dùng nho Gamay; cru đậm và để được lâu hơn hẳn Beaujolais Nouveau.
Mục lục
- Beaujolais ở đâu, ba bậc khác nhau thế nào
- 10 cru Beaujolais và chai đang có
- Cru nào để lâu, cru nào uống sớm
- Beaujolais-Villages và Beaujolais thường: chai uống hằng ngày
- Uống vang Beaujolais thế nào
- Câu hỏi thường gặp
- Cru Beaujolais là gì?
- Rượu vang Beaujolais Villages là gì?
- Beaujolais Nouveau là gì?
- Vang Beaujolais làm từ nho gì?
- Morgon và Fleurie khác nhau thế nào?
- Cru Beaujolais nào để được lâu nhất?
Beaujolais là vùng rượu vang Pháp nằm ngay phía nam Bourgogne, phía bắc thành phố Lyon. Ở Việt Nam, khách biết Beaujolais chủ yếu qua mùa Beaujolais Nouveau tháng 11 (đã viết ở bài Georges Duboeuf và Beaujolais Nouveau 2026). Nhưng chai đáng mua nhất của vùng lại là cru. Trên kệ bên mình đang có chai của 9 trên 10 cru, nên bài này đi từng làng một, kèm chai cụ thể để anh chị thử.
Beaujolais ở đâu, ba bậc khác nhau thế nào
Theo Wikipedia, Gamay chiếm gần 98% diện tích trồng của vùng, phần còn lại chủ yếu là Chardonnay cho một ít Beaujolais trắng. Đất chia đôi rõ: phía bắc là đá granite và schist, nơi gần như toàn bộ cru nằm; phía nam là sa thạch và đất sét, cho vang nhẹ, uống sớm. Nho được hái tay vì người làm thường cho lên men nguyên chùm (ngâm bán carbonic), cách làm giữ mùi quả tươi, ít chát.
| Bậc | Phạm vi | Phần sản lượng | Uống khi nào |
|---|---|---|---|
| Beaujolais | Có thể dùng ở 96 làng, phần lớn ở phía nam | Khoảng một nửa | Trong 1–2 năm |
| Beaujolais-Villages | 39 làng ở phía bắc (Haut Beaujolais) | Khoảng một phần tư | Trong vài năm |
| Cru Beaujolais | 10 làng có tên riêng trên nhãn | Phần còn lại | Tuỳ cru, có chai để được cả chục năm |
Beaujolais Nouveau không phải một bậc riêng: đó là Beaujolais hoặc Beaujolais-Villages làm để bán ngay, lên kệ vào thứ Năm thứ ba của tháng 11 theo quy định INAO có từ năm 1985. Năm 2026 là ngày 19/11. Cru không được bán dưới dạng Nouveau.
10 cru Beaujolais và chai đang có
Các cru đầu tiên được công nhận năm 1936, thêm vào các năm 1938, 1946; Régnié là cru mới nhất, năm 1988. Bảng dưới xếp từ bắc xuống nam, nét chính của mỗi cru theo mô tả phổ biến của vùng.
| Cru | Nét chính | Chai đang có |
|---|---|---|
| Saint-Amour | Cực bắc, mùi gia vị, đào; cái tên nghĩa là “thánh tình yêu” nên dễ làm quà | Rượu vang Joseph Drouhin Saint Amour 1.140.000đ |
| Juliénas | Đậm, gia vị, mùi hoa mẫu đơn | Rượu vang Chateau des Capitans Julienas 870.000đ |
| Chénas | Cru nhỏ nhất, mùi hoa hồng dại | Rượu vang Dominique Piron Chenas Quartz 1.030.000đ |
| Moulin-à-Vent | Tên theo chiếc cối xay gió, đất nhiều mangan, đậm và để lâu nhất | Rượu vang Georges Duboeuf Moulin-A-Vent 745.000đ |
| Fleurie | Mềm như nhung, thơm hoa | Rượu vang Joseph Drouhin Fleurie Domaine des Hospices de Belleville 1.235.000đ |
| Chiroubles | Vườn cao nhất vùng, nhẹ, mùi violet | Rượu vang Georges Duboeuf Chiroubles 735.000đ |
| Morgon | Màu đậm, mùi đất; sườn Côte du Py cho rượu mạnh nhất | Rượu vang Dominique Piron Morgon Cote du Py 1.280.000đ |
| Régnié | Cru mới nhất (1988), quả lý chua đỏ, mâm xôi | Rượu vang Dominique Piron Regnie Domaine de La Croix Penet 950.000đ |
| Brouilly | Cru lớn nhất, quanh núi Brouilly, mùi việt quất, anh đào | Rượu vang Georges Duboeuf Brouilly 760.000đ |
| Côte de Brouilly | Trên sườn cao của núi Brouilly, một núi lửa đã tắt | Chưa có |
Cách nhớ nhanh mình hay dặn khách: ba cru “nặng ký” là Moulin-à-Vent, Morgon và Juliénas; ba cru “nhẹ, thơm” là Fleurie, Chiroubles và Saint-Amour; Brouilly và Régnié ở giữa, dễ uống, giá mềm.
Cru nào để lâu, cru nào uống sớm
Moulin-à-Vent là cru để được lâu nhất, theo Wikipedia tới khoảng 10 năm. Morgon, nhất là chai từ sườn Côte du Py, cũng để được nhiều năm. Chai Morgon và Moulin-à-Vent ghi tên lô vườn (lieu-dit, climat) trên nhãn thường đậm và để lâu hơn chai chỉ ghi tên cru.
Fleurie, Chiroubles, Régnié, Brouilly thì ngon nhất khi còn trẻ, trong vài năm đầu, lúc mùi quả đỏ còn tươi. Nếu chỉ mua một chai để mở trong tuần, chọn nhóm này.
Beaujolais-Villages và Beaujolais thường: chai uống hằng ngày
Bậc Villages là cửa vào hợp lý nhất: cùng vùng đất granite phía bắc với cru, giá thấp hơn. Trên kệ có Henry Fessy Beaujolais Village vieille vigne (580.000đ) và Rượu vang Georges Duboeuf Beaujolais-Villages (675.000đ). Ở bậc Beaujolais thường, chai đáng thử là Domaine Marcel Lapierre Beaujolais (1.510.000đ) của một nhà làm cru có tiếng.
Các chai Beaujolais khác, cả Gamay ngoài vùng, xem ở trang giống nho Gamay.
Uống vang Beaujolais thế nào
Đây là vang đỏ hiếm hoi nên uống hơi mát: khoảng 13–15°C với cru, mát hơn chút với Villages. Ở Việt Nam nhiệt độ phòng cao, cho chai vào ngăn mát tủ lạnh 20–30 phút trước khi mở là vừa. Ly vang đỏ cỡ vừa, không cần mở chai trước lâu, trừ Moulin-à-Vent hay Morgon còn trẻ thì mở trước nửa tiếng.
Ít chát, chua tươi nên Beaujolais rất hợp món Việt: bún chả, nem rán, gà nướng mật ong, vịt quay, thịt nguội, cả cá kho nhẹ. Cru đậm như Morgon, Moulin-à-Vent đi được với bò lúc lắc, sườn nướng.
Tóm lại: muốn hiểu Beaujolais thì đừng dừng ở Nouveau. Bắt đầu bằng một chai Villages, rồi thử Fleurie để biết kiểu nhẹ, Morgon hoặc Moulin-à-Vent để biết kiểu đậm. Cần chọn theo món ăn hay theo ngân sách, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp
Cru Beaujolais là gì?
Là 10 làng ở phía bắc vùng Beaujolais (Pháp) được xếp cao nhất và ghi tên riêng trên nhãn: Saint-Amour, Juliénas, Chénas, Moulin-à-Vent, Fleurie, Chiroubles, Morgon, Régnié, Brouilly, Côte de Brouilly. Rượu làm từ Gamay, đậm và để được lâu hơn Beaujolais thường.
Rượu vang Beaujolais Villages là gì?
Là bậc giữa của vùng Beaujolais, gồm 39 làng ở phía bắc, đất granite như các cru. Vang đậm hơn Beaujolais thường, giá thấp hơn cru, uống ngon trong vài năm.
Beaujolais Nouveau là gì?
Là vang Beaujolais hoặc Beaujolais-Villages làm để uống ngay, bán từ thứ Năm thứ ba của tháng 11 (năm 2026 là ngày 19/11) theo quy định INAO từ năm 1985. Nên uống trong vài tháng, không để dành.
Vang Beaujolais làm từ nho gì?
Gần như toàn bộ là Gamay, chiếm gần 98% diện tích trồng. Một ít Chardonnay dùng làm Beaujolais trắng.
Morgon và Fleurie khác nhau thế nào?
Morgon màu đậm, mùi đất, chắc hơn và để được nhiều năm, nhất là chai từ sườn Côte du Py. Fleurie mềm, thơm hoa, ngon khi còn trẻ.
Cru Beaujolais nào để được lâu nhất?
Moulin-à-Vent, có thể để tới khoảng 10 năm; tiếp theo là Morgon và Juliénas. Fleurie, Chiroubles, Régnié, Brouilly nên uống trong vài năm đầu.
