bởi Tuấn – Vua Cồn
VDP là gì? VDP (Verband Deutscher Prädikatsweingüter) là hiệp hội các nhà vang hàng đầu nước Đức, khoảng 200 thành viên, nhận ra bằng logo chim đại bàng ôm chùm nho trên cổ chai. VDP xếp vang theo nơi trồng, 4 bậc từ thấp lên cao: Gutswein (vang của nhà), Ortswein (vang làng), Erste Lage (vườn hạng nhất) và Grosse Lage (vườn hạng cao nhất). Vang khô từ vườn Grosse Lage gọi là Grosses Gewächs, viết tắt GG, gần giống Grand Cru của Pháp.
Mục lục
- VDP là gì, từ đâu ra
- Kim tự tháp 4 bậc của VDP
- Grosses Gewächs (GG) là gì
- Vậy Kabinett, Spätlese đi đâu?
- Chọn chai theo bậc VDP
- Câu hỏi thường gặp
- VDP trên nhãn vang Đức nghĩa là gì?
- GG trên chai vang Đức là gì?
- Grosse Lage và Erste Lage khác nhau thế nào?
- Ortswein là gì?
- GG có phải luôn là Riesling không?
- Vang Đức GG có ngọt không?
Đọc nhãn rượu vang Đức khó vì có tới hai hệ thống chồng lên nhau. Hệ thống của luật nhà nước xếp theo độ chín của nho lúc hái (Kabinett, Spätlese, Auslese…), đã có bài riêng ở Riesling Đức và hệ thống Prädikat. Bài này nói hệ thống thứ hai, của VDP, xếp theo vườn nho: cái mà bạn sẽ gặp trên hầu hết chai Riesling Đức cao cấp.
VDP là gì, từ đâu ra
Theo Decanter, VDP được lập năm 1910 bởi thị trưởng thành phố Trier là Albert von Bruchhausen. Ban đầu mục đích là gom các nhà làm vang dưới một chuẩn chất lượng chung để bán vang ở các phiên đấu giá dễ hơn. Ngày nay hiệp hội có khoảng 197 thành viên từ cả 13 vùng vang của Đức. Muốn vào phải được mời; thành viên phải giữ sản lượng thấp, nho chín hơn mức luật yêu cầu, hái tay có chọn lọc, và bị kiểm tra 5 năm một lần, không đạt có thể bị loại.
Vườn của các nhà VDP chỉ chiếm khoảng 5% diện tích nho nước Đức nhưng khoảng 7,5% doanh thu ngành vang. Riesling chiếm 55% vườn VDP, trong khi cả nước chỉ khoảng 23%. Nói cách khác, VDP gần như là “câu lạc bộ Riesling cao cấp” của Đức.
Kim tự tháp 4 bậc của VDP
Hệ thống 4 bậc hiện nay được VDP thông qua năm 2012, dựa trên khái niệm Grosses Gewächs có từ năm 2002. Trước 2012, bậc cao nhất từng gọi là Erste Lage; đổi tên thành Grosse Lage để tách hẳn hai hạng vườn.
| Bậc VDP | Tương tự ở Bourgogne | Ghi gì trên nhãn | Sản lượng tối đa |
|---|---|---|---|
| VDP.Grosse Lage (vang khô: Grosses Gewächs, GG) | Grand Cru | Tên làng + tên vườn; vang khô có chữ GG | 50 hl/ha |
| VDP.Erste Lage | Premier Cru | Tên làng + tên vườn | 60 hl/ha |
| VDP.Ortswein | Village (vang làng) | Tên làng, không có tên vườn | 75 hl/ha |
| VDP.Gutswein | Vang vùng | Tên nhà, có thể kèm tên vùng | 75 hl/ha |
Cách so với Bourgogne này đúng tinh thần (càng lên cao càng hẹp về nơi trồng), nhưng không phải luật Pháp áp sang. Muốn hiểu thêm hệ 4 bậc Bourgogne, xem bài Burgundy Grand Cru là gì.
Ở hai bậc vườn (Erste Lage, Grosse Lage), chỉ được dùng các giống nho truyền thống của từng vùng do hội VDP vùng đó quy định, nho hái tay, vang phải qua hội đồng nếm. Gutswein và Ortswein thường là những chai đầu tiên của mỗi vụ được đóng chai, nho phải từ vườn của chính nhà làm.
Grosses Gewächs (GG) là gì
GG là vang khô (trocken) làm từ một vườn Grosse Lage. Chai GG của VDP thường có chữ GG dập nổi trên thân chai, cạnh logo đại bàng. Vang trắng GG chỉ được bán từ ngày 1/9 năm sau vụ hái; vang đỏ GG còn chờ lâu hơn. Phần lớn GG là Riesling, nhưng ở Baden, Pfalz, Ahr có cả GG Spätburgunder (Pinot Noir), ở Franken có GG Silvaner.
Ví dụ trên kệ bên mình: Fritz Haag Brauneberger Juffer Riesling Trocken GG (2.980.000đ), vườn Juffer ở làng Brauneberg, vùng Mosel. Cùng nhà, cùng vườn, có bản Fritz Haag Brauneberger Juffer Riesling Kabinett (1.650.000đ) để thấy sự khác nhau ở mục dưới; và bản vang nhà là Fritz Haag Riesling (1.100.000đ).
Vậy Kabinett, Spätlese đi đâu?
Đây là chỗ hay rối nhất. Trong hệ VDP, vang khô ở mọi bậc ghi là Qualitätswein trocken, không dùng chữ Kabinett hay Spätlese. Các từ Prädikat (Kabinett, Spätlese, Auslese, Beerenauslese, Trockenbeerenauslese) được các nhà VDP dành cho vang còn vị ngọt tự nhiên, nhất là ở bậc vườn. Vì vậy:
| Bạn thấy trên nhãn (nhà VDP) | Hiểu là |
|---|---|
| Tên vườn + GG / Grosses Gewächs | Vang khô, vườn hạng cao nhất |
| Tên vườn + Kabinett / Spätlese / Auslese | Vang có vị ngọt, từ vườn được xếp hạng |
| Tên làng + trocken (vd Rüdesheimer) | Vang làng (Ortswein), khô |
| Chỉ tên nhà + Riesling | Vang nhà (Gutswein), chai dễ uống nhất của hãng |
Ví dụ: Dönnhoff Oberhäuser Brücke Riesling Spätlese (2.917.000đ) là vang có vị ngọt từ vườn Brücke ở vùng Nahe; Zilliken Saarburg Rausch Kabinett Riesling (1.860.000đ) là Kabinett từ vườn Rausch, vùng Saar. Ở bậc làng có Leitz Rudesheimer Riesling Dry Trocken (1.100.000đ) của làng Rüdesheim, Rheingau, và Schloss Vollrads Riesling Trocken Ortswein 1716 Cabinet (1.480.000đ), chai ghi thẳng chữ Ortswein trên tên.
Lưu ý: hệ VDP là quy định riêng của hiệp hội, chỉ ràng buộc thành viên. Nhà không thuộc VDP vẫn có thể ghi tên vườn kèm Kabinett hay Spätlese theo luật chung, và vẫn có nhiều nhà ngoài VDP làm vang rất tốt. Ở Rheingau, chai cũ có thể ghi Erstes Gewächs, tên gọi theo luật bang Hessen cho vang vườn tốt. Luật vang Đức sửa năm 2021 cũng chuyển dần sang xếp theo nơi trồng (vùng – làng – vườn), gần với cách VDP làm.
Chọn chai theo bậc VDP
Muốn thử Riesling Đức khô mà không tốn nhiều: chọn Gutswein hoặc Ortswein của nhà VDP, ví dụ Fritz Haag Riesling hoặc Leitz Rudesheimer. Muốn một chai làm quà hay để dành vài năm: GG như Fritz Haag Juffer GG. Thích vang hơi ngọt, ít cồn, ăn cùng món cay kiểu Việt hoặc món Thái: Kabinett, Spätlese từ vườn như Zilliken Rausch, Dönnhoff Brücke. Toàn bộ Riesling các nước (hiện 205 chai) xem ở mục vang Riesling.
Tóm lại, VDP là hiệp hội khoảng 200 nhà vang hàng đầu Đức, xếp vang theo vườn: Gutswein, Ortswein, Erste Lage, Grosse Lage; GG là vang khô từ vườn Grosse Lage, còn Kabinett, Spätlese ở nhà VDP gần như luôn là vang có vị ngọt. Cần đọc giúp một nhãn cụ thể, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp
VDP trên nhãn vang Đức nghĩa là gì?
VDP là Verband Deutscher Prädikatsweingüter, hiệp hội khoảng 200 nhà vang hàng đầu nước Đức, lập năm 1910. Chai của thành viên có logo đại bàng ôm chùm nho trên cổ chai.
GG trên chai vang Đức là gì?
GG là Grosses Gewächs: vang khô (trocken) từ một vườn hạng cao nhất (Grosse Lage) của nhà VDP, sản lượng tối đa 50 hl/ha, hái tay. Tương tự Grand Cru của Pháp.
Grosse Lage và Erste Lage khác nhau thế nào?
Grosse Lage là hạng vườn cao nhất, giống Grand Cru; Erste Lage là hạng thứ hai, giống Premier Cru. Cả hai đều ghi tên vườn trên nhãn; Ortswein và Gutswein thì không.
Ortswein là gì?
Là vang làng trong hệ VDP: nho từ một làng, nhãn ghi tên làng (ví dụ Rüdesheimer), không ghi tên vườn.
GG có phải luôn là Riesling không?
Không. Phần lớn GG là Riesling, nhưng còn có GG Spätburgunder (Pinot Noir), Silvaner, Weissburgunder… tuỳ giống nho truyền thống mà hội VDP từng vùng cho phép.
Vang Đức GG có ngọt không?
Không. GG luôn là vang khô. Nhà VDP muốn làm vang ngọt từ vườn hạng cao thì ghi Kabinett, Spätlese, Auslese… thay vì GG.
