bởi Tuấn – Vua Cồn
Các vùng cru cognac chia thế nào? Vùng Cognac chia làm 6 cru (tiểu vùng trồng nho): Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois và Bois Ordinaires. Hai vùng Champagne ở trung tâm, đất đá vôi, cho rượu thanh, thơm hoa và cần ủ lâu nhất. “Fine Champagne” không phải một cru thứ bảy mà là tên gọi cho cognac pha từ hai vùng Grande và Petite Champagne, trong đó Grande Champagne chiếm ít nhất 50%.
Mục lục
- Bản đồ 6 vùng cru cognac, từ trong ra ngoài
- Grande Champagne và Petite Champagne
- Fine Champagne nghĩa là gì
- Borderies, Fins Bois và hai vùng Bois ngoài cùng
- Chai không ghi cru thì sao
- Cognac khác armagnac ở chỗ chia vùng
- Kết lại
- Câu hỏi thường gặp
- Fine Champagne cognac là gì?
- Champagne trên chai cognac có liên quan rượu champagne không?
- Cru nào của cognac tốt nhất?
- Rémy Martin là Grande Champagne hay Fine Champagne?
- Cognac không ghi cru có kém không?
Chữ Champagne trên chai cognac không liên quan gì tới vùng làm vang sủi ở phía bắc nước Pháp, đây là chỗ khách hỏi bên mình nhiều nhất. Bài này đi lần lượt từng cru, kèm diện tích, kiểu đất, kiểu rượu, và những chai đang có trên kệ để bạn cầm lên đọc nhãn là hiểu.
Bản đồ 6 vùng cru cognac, từ trong ra ngoài
Hãy hình dung mấy vòng tròn đồng tâm quanh thị trấn Cognac. Lõi là Grande Champagne, bao quanh là Petite Champagne, phía tây bắc có một mảnh nhỏ Borderies, rồi tới vành rộng Fins Bois, ngoài cùng là Bons Bois và Bois Ordinaires chạy ra tới biển Đại Tây Dương. Càng ra xa lõi, đất càng ít đá vôi, khí hậu càng chịu ảnh hưởng biển, rượu càng tròn và chín sớm hơn.
| Cru | Diện tích (ha) | Đất | Kiểu rượu |
|---|---|---|---|
| Grande Champagne | 13.766 | Sét đá vôi mỏng trên nền đá vôi, đá phấn | Thanh, thơm hoa, cần ủ rất lâu mới mở |
| Petite Champagne | 16.171 | Đá vôi, gần giống Grande Champagne | Gần với Grande Champagne, chín sớm hơn một chút |
| Borderies | 4.160 | Sét và đá lửa từ đá vôi phong hoá | Tròn, mùi hoa violet, hạt; cru nhỏ nhất |
| Fins Bois | 34.265 | Sét đá vôi đỏ hoặc sét nặng | Đậm, mùi quả, chín nhanh |
| Bons Bois và Bois Ordinaires | 19.979 (gộp) | Đất nghèo hơn, có cát ven biển | Nhẹ, chín nhanh, chủ yếu dùng để pha |
Số diện tích lấy theo thống kê công bố của vùng (trên Wikipedia dẫn nguồn BNIC). Bạn sẽ thấy Fins Bois rộng nhất, còn Borderies nhỏ nhất, chỉ bằng chừng một phần tám Fins Bois.
Grande Champagne và Petite Champagne
Đây là hai cru được coi là hàng đầu. Rượu cất từ đây khi còn trẻ khá gắt và kín, phải nằm trong thùng sồi nhiều năm mới mở ra mùi hoa, quả khô, gỗ. Vì thế các chai ghi Grande Champagne thường là bản ủ lâu, và giá cao hơn bản cùng tuổi nhưng không ghi vùng.
Một ví dụ cụ thể là nhà Frapin: trang của hãng cho biết toàn bộ 240 ha vườn của họ nằm trong Grande Champagne, gia đình trồng nho và cất rượu từ năm 1270, mọi chai đều thu hoạch, cất và ủ ngay tại trang trại. Trên kệ bên mình có Frapin VSOP 2.900.000đ và Frapin VIP XO 7.590.000đ. Với Petite Champagne, có Le Réviseur VSOP Petite Champagne 2.300.000đ và chai năm Lheraud 1973 – Petite Champagne 27.500.000đ cho ai muốn thử rượu một vùng, một năm.
Fine Champagne nghĩa là gì
Fine Champagne là cognac pha từ rượu của Grande Champagne và Petite Champagne, với ít nhất 50% từ Grande Champagne. Nó không phải một vùng trên bản đồ, mà là một cách ghi nguồn gốc. Nhà nổi tiếng nhất với chữ này là Rémy Martin, hãng tự giới thiệu mình là nhà làm cognac Fine Champagne. Remy Martin VSOP Cognac Pháp 1.400.000đ và Rượu Remy Martin Club 2.700.000đ là hai chai quen trong nhóm này.
Vậy chọn Grande Champagne hay Fine Champagne? Nói thật là tuỳ khẩu vị chứ không có chuyện cái nào luôn hơn. Grande Champagne một vùng thường thanh, dài và cần thời gian; Fine Champagne có thêm phần Petite Champagne nên mềm, dễ uống hơn ở cùng tuổi. Bài cognac XO là gì có phần nói riêng về chuyện đọc hai chữ này trên chai XO.
Borderies, Fins Bois và hai vùng Bois ngoài cùng
Borderies nhỏ nhất nhưng có tiếng riêng: rượu tròn, mùi hoa violet và hạt, chín nhanh hơn hai vùng Champagne. Nhiều nhà lớn dùng rượu Borderies để tạo độ tròn cho bản pha. Fins Bois là vùng rộng nhất, cho rượu đậm quả, chín nhanh, nên là xương sống của nhiều chai VS, VSOP. Hai vùng Bons Bois và Bois Ordinaires đất nghèo, khí hậu biển, rượu nhẹ hơn và phần lớn đi vào bản pha.
Điều thú vị là các nhà nhỏ đóng chai một vùng lại cho thấy những cru “ngoài rìa” cũng có thể rất ngon khi được ủ đủ lâu. Cognac Jean Grosperrin Fins Bois 12.500.000đ và Lheraud 1971 – Bons Bois 30.360.000đ là hai chai như vậy, phù hợp người thích so sánh và sưu tầm.
Chai không ghi cru thì sao
Phần lớn cognac phổ thông chỉ ghi “Cognac” kèm hạng tuổi VS, VSOP, XO mà không ghi vùng. Điều đó có nghĩa là nhà làm được phép pha rượu từ bất kỳ cru nào trong sáu cru, không có nghĩa là rượu kém. Các nhà lớn mua rượu từ hàng nghìn hộ trồng nho khắp vùng, và chính việc pha nhiều cru giúp giữ phong cách ổn định qua từng năm. Chữ cru trên nhãn cho bạn biết rượu đến từ đâu, còn chất lượng vẫn phụ thuộc tuổi rượu và tay người pha.
Một điểm nữa để đọc nhãn: chữ tuổi và chữ vùng là hai chuyện riêng. VS tối thiểu 2 năm trong gỗ, VSOP 4 năm, XO 10 năm (áp dụng từ tháng 4/2018), áp dụng như nhau cho mọi cru.
Cognac khác armagnac ở chỗ chia vùng
Armagnac cũng chia vùng, nhưng chỉ có ba: Bas-Armagnac, Ténarèze và Haut-Armagnac, và cách cất cũng khác (phần lớn cất một lần bằng nồi cột). Nếu bạn đang so hai loại brandy Pháp này, bài rượu armagnac là gì có đủ phần so sánh.
Kết lại
Sáu cru là bản đồ đất của cognac: lõi đá vôi Grande Champagne, Petite Champagne cho rượu ủ lâu; vành ngoài Borderies, Fins Bois, Bons Bois cho rượu tròn và chín sớm. Fine Champagne là bản pha của hai vùng lõi, ít nhất một nửa là Grande Champagne. Muốn thử sự khác nhau, cách hay nhất là rót hai chai cùng hạng tuổi nhưng khác cru cạnh nhau. Cần chọn chai, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội; phí giao tính theo ứng dụng giao hàng.
Câu hỏi thường gặp
Fine Champagne cognac là gì?
Là cognac pha từ rượu của hai cru Grande Champagne và Petite Champagne, trong đó ít nhất 50% là Grande Champagne. Đây là tên gọi nguồn gốc, không phải một vùng riêng.
Champagne trên chai cognac có liên quan rượu champagne không?
Không. Grande Champagne và Petite Champagne là tên hai tiểu vùng trồng nho trong vùng Cognac, không liên quan vùng Champagne làm vang sủi ở phía bắc nước Pháp.
Cru nào của cognac tốt nhất?
Grande Champagne thường được coi là cru hàng đầu vì rượu thanh và ủ được rất lâu. Nhưng cognac pha từ nhiều cru vẫn có thể rất ngon; chất lượng còn phụ thuộc tuổi rượu và người pha.
Rémy Martin là Grande Champagne hay Fine Champagne?
Rémy Martin giới thiệu mình là nhà cognac Fine Champagne, tức rượu từ Grande và Petite Champagne. Chai Remy Martin Club bên mình cũng ghi nguồn từ hai vùng này.
Cognac không ghi cru có kém không?
Không hẳn. Không ghi cru nghĩa là nhà làm được pha rượu từ bất kỳ cru nào trong sáu cru. Nhiều chai VS, VSOP, XO phổ biến đều là bản pha như vậy.
