bởi Tuấn – Vintage Team
Nhiều chai whisky không ghi số tuổi vì hãng chọn cách pha trộn không bị ràng buộc bởi con số trên nhãn, kiểu này gọi là NAS (No Age Statement). Đó không phải hãng giấu thông tin hay in thiếu. Với Scotch, chai NAS vẫn được bảo đảm toàn bộ rượu bên trong đã ủ ít nhất ba năm trong thùng gỗ sồi.
Mục lục
Bạn sẽ gặp NAS dưới những cái tên như “Reserve”, “Founder’s Reserve”, “Select”, “Storm” hay tên một địa danh. Phần dưới giải thích vì sao luật về số tuổi lại đẩy các hãng tới lựa chọn này, và khi mua thì nên nhìn vào đâu.
Vì sao luật buộc “có số phải đúng số nhỏ nhất”
Theo quy định ngành Scotch whisky, nếu trên nhãn ghi một con số tuổi (ví dụ 12 năm), thì toàn bộ whisky trong chai, kể cả thành phần trẻ nhất, phải ủ tối thiểu đúng số năm đó. Đây là lý do các hãng không thể “làm tròn” hay ghi số tuổi trung bình. Một chai 12 năm có thể chứa cả rượu 15 hay 20 năm, nhưng tuyệt đối không có giọt nào dưới 12 năm.
Còn mức sàn chung thì luật Scotch yêu cầu mọi whisky phải ủ tại Scotland trong thùng gỗ sồi không quá 700 lít, tối thiểu ba năm, và đóng chai từ 40% cồn trở lên. Chai NAS chỉ cam kết đúng mức sàn ba năm này, phần còn lại tuỳ công thức của từng hãng.
NAS giúp nhà pha chế linh hoạt hơn
Khi không ghi số tuổi, master blender được tự do phối trộn nhiều mẻ whisky ở các độ tuổi khác nhau, kể cả dùng một phần whisky trẻ có hương vị đặc sắc mà không bị ràng buộc bởi yêu cầu tuổi tối thiểu. Whisky trẻ thường tươi, nhiều mùi trái cây và mạch nha. Whisky già cho độ tròn, độ sâu của gỗ. Ghép hai thứ đó lại, nhà pha chế có thể tạo ra một vị mà chai 12 năm hay 18 năm thuần không có được.
Xu hướng NAS phổ biến hơn từ đầu thế kỷ 21, một phần vì lượng whisky ủ lâu năm toàn ngành bị hụt khi doanh số tăng mạnh. Hãng nào muốn giữ số lượng chai ra thị trường mà kho rượu già không đủ thì NAS là lối thoát hợp lý.
NAS có đồng nghĩa chất lượng thấp không?
Không. Nhiều dòng NAS cao cấp, thậm chí đắt tiền, vẫn được đánh giá cao nhờ công thức phối trộn khéo léo tạo hương vị ổn định qua từng lô. Chất lượng phụ thuộc vào tay nghề pha chế và loại thùng, không chỉ vào con số tuổi in trên nhãn. Chai NAS quen thuộc nhất ở Việt Nam có lẽ là Johnnie Walker Blue, không ghi tuổi nhưng luôn nằm ở nhóm giá cao của hãng.
Nhóm whisky đóng ở độ cồn thùng cũng hay là NAS. Aberlour A’Bunadh Batch 80 đóng ở 61% cồn, mỗi batch một khác, và người chơi theo dõi số batch chứ không hỏi số năm. Muốn hiểu vì sao độ cồn lại cao như vậy, xem bài cask strength là gì.
Dĩ nhiên cũng có những chai NAS giá mềm mà vị còn non, gắt. NAS không tự động là tốt hay xấu, nó chỉ có nghĩa nhãn chai không cho bạn thêm một manh mối nào ngoài tên dòng rượu.
Cách nhận biết khi mua
Nếu không thấy số tuổi trên nhãn chính, đó gần như chắc chắn là sản phẩm NAS chứ không phải lỗi in thiếu. Một vài ví dụ trong danh mục whisky của bên mình: Rượu Glenlivet Founder’s Reserve (40%), Rượu Talisker Storm (45,8%), Rượu Laphroaig Quarter Cask (48%) hay Glenmorangie Signet Highland Single Malt Scotch Whisky (46%).
Khi chọn, nên đọc thêm các chữ còn lại trên nhãn: loại thùng (sherry, bourbon, quarter cask), độ cồn, có lọc lạnh hay không. Những thông tin này nói về phong cách rượu rõ hơn cả số tuổi. Rồi hỏi trực tiếp người bán về vị, thay vì chỉ dựa vào con số để đánh giá. Ai muốn đọc riêng về một hãng lớn làm nhiều NAS có thể xem bài Macallan không ghi tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Whisky NAS ít nhất bao nhiêu tuổi?
Với Scotch, tối thiểu ba năm ủ trong thùng gỗ sồi tại Scotland. Whisky của nước khác theo luật nước đó, nên nếu không phải Scotch thì mức tối thiểu có thể khác.
Chai NAS có thể chứa whisky già hơn 12 năm không?
Có thể. Nhiều chai NAS trộn cả rượu già lẫn rượu trẻ, chỉ là hãng không muốn hoặc không thể ghi con số theo thành phần trẻ nhất.
Mua NAS làm quà có bị coi là “kém” không?
Người sành whisky thì không nghĩ vậy, họ nhìn tên dòng và hãng. Người nhận ít uống thì đôi khi quen nhìn số năm, nên nếu tặng, chọn dòng có tên tuổi rõ ràng sẽ dễ hơn.
Xem thêm: single malt là gì. Để hiểu thêm về whisky làm từ một nhà máy, xem single malt là gì.
Ở quầy, mình gặp không ít khách đặt chai NAS xuống ngay vì “không có tuổi”. Lời khuyên thật của mình là rót thử nếu có dịp: có những chai không ghi số mà vị đầy đặn hơn nhiều chai 12 năm, và cũng có chai thì không. Cái lưỡi của bạn đáng tin hơn con số trên nhãn.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
