Whisky Nhật

Chuẩn "Japanese Whisky", từng điều kiện một

Bộ chuẩn do Hiệp hội các nhà sản xuất rượu mạnh và rượu mùi Nhật Bản (JSLMA) ban hành, có hiệu lực từ 1/4/2021, thời gian chuyển tiếp kéo tới 31/3/2024. Đây là quy định nội bộ của hiệp hội chứ chưa phải luật nhà nước, các hãng thành viên tự áp dụng, trong đó có Nikka. Một chai muốn ghi "Japanese Whisky" phải đủ các điều kiện sau:

• nguyên liệu chỉ gồm ngũ cốc mạch nha, ngũ cốc khác và nước lấy ở Nhật, bắt buộc phải có mạch nha;
• đường hoá, lên men, chưng cất tại một nhà chưng cất ở Nhật, độ cồn lúc chưng cất dưới 95%;
• thùng gỗ dung tích tối đa 700 lít, ủ tối thiểu 3 năm, ngay tại Nhật;
• đóng chai ở Nhật, độ cồn lúc đóng từ 40% trở lên, được dùng caramel tạo màu.

Biết mấy điều này thì đọc nhãn dễ hơn. Ichiro's Malt & Grain World Blended là ví dụ rõ: chữ "World Blended" cho biết đây là chai pha whisky của nhà Chichibu với whisky từ Scotland, Ireland, Canada và Mỹ. Chai ngon, chỉ là không phải whisky Nhật theo nghĩa hẹp. Với những chai chỉ có chữ Nhật, tên samurai hay rồng mà không có dòng "Japanese Whisky", bạn nên lật mặt sau đọc kỹ trước khi trả tiền như cho một chai whisky Nhật chính danh.

Trong 115 chai whisky Nhật của mục, 44 chai là single malt và 60 chai là blended. Giá giữa của nhóm single malt khoảng 5,7 triệu, của nhóm blended khoảng 1,8 triệu. Nếu chưa quen whisky Nhật, bên mình hay khuyên bắt đầu từ một chai blended rồi mới sang single malt, vì blended dễ uống và rẻ hơn để thử.

Suntory: Yamazaki, Hakushu và Chita

Năm 1923, Shinjiro Torii, người lập công ty sau này là Suntory, dựng nhà chưng cất Yamazaki ở ngoại ô Kyoto và mời Masataka Taketsuru làm giám đốc nhà máy. Chai whisky Nhật đầu tiên ra đời ở đây. Năm mươi năm sau, Suntory mở nhà thứ hai là Hakushu, trong rừng trên sườn núi Kaikoma. Nhà chưng cất grain của hãng đặt ở Chita, cảng Nagoya, và cũng có chai mang tên riêng là The Chita (1.150.000đ).

Yamazaki và Hakushu trong mục có bản không tuổi, bản 12 năm, 18 năm và nhiều bản giới hạn. Muốn thấy tuổi rượu ảnh hưởng tới giá ra sao thì so Yamazaki 12 năm (4.850.000đ) với Yamazaki 18 năm (20.500.000đ). Bên Hakushu có Hakushu 12 năm. Hibiki là dòng blended của Suntory, từ Hibiki Harmony tới Hibiki 21 năm; các bản khác nhau thế nào có ở bài các dòng Hibiki.

Nikka: một người, hai nhà chưng cất

Taketsuru sang Scotland năm 1918 để học làm whisky. Sau những năm ở Yamazaki, ông tự lập Nikka năm 1934 với nhà chưng cất Yoichi ở Hokkaido, chọn nơi này vì khí hậu và địa hình gợi nhớ Scotland. Năm 1969, ông mở nhà thứ hai là Miyagikyo gần Sendai, ấm hơn, để làm rượu nhẹ và thanh, bù cho kiểu đậm của Yoichi. Hai chai Coffey Grain và Coffey Malt của Nikka mang tên kiểu nồi chưng cất liên tục Coffey mà hãng dùng.

Trong mục có Yoichi Single Malt (2.050.000đ), Miyagikyo Single Malt (1.950.000đ), Nikka Coffey Grain (2.350.000đ). Bài giá rượu Nikka ghi giá từng dòng Nikka.

Nhà nhỏ và những chai pha

Ngoài hai tập đoàn lớn, mục còn có whisky của các nhà nhỏ hơn như Mars Komagatake, Mars The YA No.3, Kyoto Mizunara Cask hay Akashi Red. Các nhà này làm số lượng ít, mỗi đợt một kiểu thùng, nên đọc nhãn từng chai: chữ single malt, blended malt hay blended, có dòng "Japanese Whisky" hay không. Gỗ sồi Nhật Mizunara cũng hay xuất hiện trên nhãn, cả ở nhà nhỏ lẫn các bản đặc biệt của Yamazaki.

Chai whisky Nhật đắt nhất

Kỷ lục quen thuộc nhất thuộc về Yamazaki 55 năm, bản Suntory ra năm 2020 và bán ở Nhật theo hình thức bốc thăm. Tháng 8/2020, một chai được Bonhams Hồng Kông bán với giá gần 800.000 USD. Những chai như vậy gần như chỉ đổi chủ qua đấu giá; trên kệ bên mình, chai đắt nhất của mục là 220 triệu.

Bảng giá Suntory và Nikka

Suntory trước, Nikka sau; mỗi lần giá trong kho thay đổi, bảng đổi theo.

Highball, thêm nước hay uống trơn

Chai mềm, giá dễ như Kakubin hay Suntory Toki hợp pha highball: ly cao, nhiều đá, một phần whisky với ba bốn phần soda, khuấy nhẹ một vòng; soda phải lạnh và mới mở, đá nhiều để rượu không loãng nhanh. Single malt có tuổi thì rót ít, uống trơn trước, sau đó nhỏ vài giọt nước lọc để mùi mở ra. Chi tiết từng cách có ở bài neat, on the rocks và highball.

Mua chai có tuổi cho yên tâm

Các chai có tuổi của Yamazaki, Hakushu, Hibiki giá cao nên cũng là chai dễ bị nhái. Mua thì lấy hoá đơn, kiểm tem, mã lô và đối chiếu với các dấu hiệu trong bài phân biệt Yamazaki thật giả. Chọn chai làm quà theo người nhận có ở bài whisky Nhật làm quà Tết; còn bảng chọn theo ngân sách ở Whisky Nhật dễ uống, giá mềm.

Câu hỏi thường gặp

Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Sản phẩm chỉ bán cho người từ đủ 18 tuổi.

Xem thêm trong Rượu Whisky

• Whisky Single Malt Scotch
• Whisky Cask Strength
• Whisky Vintage / Đóng chai theo năm
• Whisky Blended Scotch
• Whisky khói
• Whisky Phiên bản giới hạn
• Whiskey Mỹ
• Whisky đóng chai độc lập
• Blended Whisky Nhật
• Whisky Bourbon
• Single Malt Whisky Nhật
• Whisky Irish Whiskey