bởi Tuấn – Vintage Team
Bourbon là whiskey Mỹ làm từ hỗn hợp hạt có ít nhất 51% ngô, ủ trong thùng gỗ sồi mới đã đốt cháy lòng và đóng chai từ 40% cồn trở lên. Tên này được luật liên bang Mỹ bảo hộ, chai nào ghi bourbon cũng phải nấu và ủ trên đất Mỹ, nhưng không bắt buộc ở Kentucky. Ở bên mình, giá một chai bourbon đi từ 350.000đ tới 45 triệu, và những cái tên quen như Jim Beam, Bulleit, Maker’s Mark, Buffalo Trace đều nằm ở nửa rẻ hơn của khoảng giá đó.
Mục lục
Luật Mỹ đòi gì ở một chai bourbon
Bourbon không phải tên một hãng mà là tên một loại rượu. Bộ quy định nhãn rượu mạnh của Mỹ, mục 27 CFR 5.143, ghi các điều kiện. Bên mình xếp lại theo thứ tự nấu cho dễ hình dung:
| Công đoạn | Luật yêu cầu |
|---|---|
| Nơi làm | Chưng cất và ủ tại Mỹ |
| Hạt nấu | Ít nhất 51% ngô, phần còn lại thường là lúa mạch đen (rye), lúa mì, mạch nha |
| Chưng cất | Không quá 160 proof, tức 80% cồn |
| Cho vào thùng | Không quá 125 proof, tức 62,5% |
| Thùng ủ | Gỗ sồi mới, lòng thùng đốt cháy |
| Đóng chai | Ít nhất 80 proof, tức 40% |
| Phụ gia | Không được thêm màu, thêm hương |
Proof là cách người Mỹ ghi độ cồn, bằng đúng hai lần con số phần trăm. Bourbon thường không có tuổi tối thiểu, nhưng vì thùng phải mới nên gỗ nhả màu và vị vani, caramel khá nhanh. Thùng đã ủ bourbon một lần không được dùng lại cho bourbon, nên hay được bán sang Scotland để ủ Scotch, chuyện này bên mình kể trong bài thùng ex-bourbon và sherry cask.
Kentucky không có trong luật. Bang này chỉ là nơi tập trung các nhà lớn: Buffalo Trace, Wild Turkey, Four Roses, Maker’s Mark, Woodford Reserve đều ở đây. Câu “95% bourbon thế giới làm ở Kentucky” hay gặp trên mạng là ước tính của Hiệp hội các nhà chưng cất Kentucky, chưa có ai đếm lại độc lập. Tình hình kho rượu ở bang này năm nay ra sao, xem bài bourbon 2026 và tồn kho Kentucky.
Đọc nhãn: straight, bottled-in-bond, barrel proof
Chữ “straight bourbon” nghĩa là rượu ủ ít nhất 2 năm trong thùng sồi mới, không pha màu, không pha rượu trung tính. Rượu ủ dưới 4 năm thì nhãn phải ghi tuổi. Nhiều chai bên mình bán ghi “Kentucky Straight Bourbon Whiskey”, ví dụ Knob Creek Kentucky Straight Bourbon đóng ở 50%.
Bottled-in-bond là nhãn có từ luật năm 1897, lúc người Mỹ khổ vì whiskey bị pha bậy. Muốn ghi chữ này, rượu phải ra từ một nhà máy, trong một mùa cất (nửa đầu hoặc nửa cuối năm), ủ ít nhất 4 năm trong kho có nhà nước giám sát và đóng chai đúng 100 proof, tức 50%. Hai chai bên mình thuộc nhóm này là Evan Williams Bottled-in-Bond nhãn trắng và Heaven Hill Bottled-in-Bond.
Barrel proof nghĩa là rượu đóng gần với độ cồn lúc rút từ thùng, gần như không pha nước. Elijah Craig Barrel Proof ghi 59,5%, Wild Turkey Rare Breed 58,4%. Uống loại này nên nhỏ thêm vài giọt nước, lý do nằm ở bài cask strength là gì.
Còn Jack Daniel’s thì sao? Đó là Tennessee whiskey. Luật bang Tennessee năm 2013 cũng đòi ít nhất 51% ngô, nhưng thêm bước lọc rượu mới qua than gỗ phong trước khi ủ, gọi là Lincoln County Process, và nhãn không ghi chữ bourbon. Giá các dòng Jack bên mình để riêng ở bài giá rượu Jack Daniel’s. Nếu bạn đang phân vân giữa whiskey Mỹ và whisky Scotland, đọc bài bourbon và Scotch khác nhau thế nào.
Bourbon whiskey giá bao nhiêu ở bên mình
Bảng dưới là các chai hay được hỏi nhất, giá tự cập nhật theo giá niêm yết trên trang sản phẩm:
| Chai | Độ cồn | Giá niêm yết |
|---|---|---|
| Jim Beam 1 lít | 40% | 440.000đ |
| Evan Williams Black | 40% | 450.000đ |
| Wild Turkey 81 Proof | 40,5% | 600.000đ |
| Bulleit Bourbon | 45% | 600.000đ |
| Maker’s Mark | 45% | 700.000đ |
| Buffalo Trace | 40% | 800.000đ |
| Four Roses Bourbon | 40% | 1.050.000đ |
| Woodford Reserve | 43,2% | 1.550.000đ |
| Eagle Rare 10 năm | 45% | 1.550.000đ |
| Angel’s Envy Port Cask | 43,3% | 2.700.000đ |
| Kentucky Owl Batch 10 | 60,1% | 9.100.000đ |
Mấy chai đầu bảng là loại pha highball, pha cocktail mà không tiếc. Bên mình gom các bản Jim Beam vào bài giá rượu Jim Beam. Maker’s Mark khác số đông ở chỗ dùng lúa mì đỏ thay cho rye, công thức khoảng 70% ngô, 16% lúa mì, 14% mạch nha, nên vị mềm hơn; chi tiết ở bài rượu Maker’s Mark.
Woodford Reserve, Eagle Rare, Michter’s US*1 hợp làm quà cho người đã quen whisky. Kentucky Owl, Michter’s 10 năm hay Woodford Reserve bản Baccarat là chai cho người sưu tầm. Toàn bộ 45 chai nằm ở mục rượu bourbon, lọc được theo giá. Giá trên web là giá niêm yết; chai hiếm và bản giới hạn bạn nên hỏi tình trạng trước khi đặt.
Uống bourbon cho hợp
Chai 40 đến 45% uống thẳng với một viên đá to là đủ thấy vani, caramel, quả sấy. Chai từ 50% trở lên thì rót ít, nhỏ nước rồi để vài phút. Muốn pha, Old Fashioned là ly kinh điển: theo công thức của Hiệp hội Bartender Quốc tế (IBA), một viên đường thấm vài giọt Angostura, thêm chút nước, dằm tan, cho đá rồi rót 45 ml bourbon và khuấy nhẹ. Đơn giản hơn nữa là pha soda lạnh, một phần rượu ba phần soda.
Bourbon ngọt nên đi được với thịt nướng, sườn sốt, sô cô la đen. Bên mình có gợi ý cụ thể ở bài uống whisky ăn với gì.
Hỏi nhanh về bourbon
Bourbon bao nhiêu độ?
Luật buộc tối thiểu 40% khi đóng chai. Ở bên mình, chai nhẹ nhất là 40% như Jim Beam, Buffalo Trace bản 700ml; chai mạnh nhất là Kentucky Owl Batch 9, 63,8%.
Bourbon và rye whiskey khác nhau ở đâu?
Cùng một bộ luật, chỉ khác hạt chính: rye whiskey phải có ít nhất 51% lúa mạch đen, nên vị cay, khô hơn bourbon. Các chai rye bên mình nằm ở mục rye whiskey.
Jim Beam có phải bourbon không?
Có. Jim Beam nhãn trắng ghi Kentucky Straight Bourbon Whiskey, đóng 40%, là một trong những chai bourbon dễ mua nhất.
Bourbon là loại whiskey có luật rõ ràng, nên chỉ cần đọc kỹ nhãn là biết mình đang cầm chai gì. Bạn cần so mùi hai, ba chai trước khi chọn, ghé Trần Cung (Hà Nội) hay Kim Hải (Lào Cai), hoặc nhắn Zalo 038.737.6666 kể gu của mình, bên mình rót thử vài chai để bạn so vani với caramel.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Sản phẩm chỉ bán cho người từ đủ 18 tuổi.
Đọc thêm: Irish whiskey là gì? Khác Scotch, bourbon ra sao và chai nào dễ mua.
