bởi Tuấn – Vintage Team
Say rượu thèm đồ chua cay không chỉ vì bụng đói. Cồn kích hoạt các tế bào báo đói trong não, đồng thời có bằng chứng cho thấy nó đẩy khẩu vị về phía món mặn, đậm, giàu vị umami hơn đồ ngọt. Cộng thêm thói quen nhậu với món đậm đà, nên lúc đã ngà ngà thì đĩa gỏi chua cay hay bát mì cay tự nhiên thấy ngon lạ.
Mục lục
- Cồn kích hoạt tín hiệu đói trong não
- Hormone FGF21 và chuyện thèm vị mặn, đậm
- Còn chuyện đường huyết tụt thì sao
- Thèm thì ăn, nhưng ăn gì cho dạ dày đỡ khổ
- Khi nào không còn là chuyện thèm ăn
- Câu hỏi thường gặp
- Vì sao say xong hay thèm mì cay, lẩu thái?
- Ăn đồ chua có giúp tỉnh rượu nhanh không?
- Có nên ăn trước khi uống không?
- Say rồi ăn nhiều có sao không?
Cồn kích hoạt tín hiệu đói trong não
Năm 2017, nhóm của Sarah Cains tại Viện Francis Crick và Đại học College London công bố trên tạp chí Nature Communications một nghiên cứu trên chuột. Chuột được cho cồn mỗi ngày trong ba ngày liền thì ăn nhiều hơn hẳn. Cồn làm nhóm tế bào thần kinh AgRP, vốn là nhóm phát tín hiệu đói khi nhịn ăn, hoạt động mạnh lên. Khi các nhà nghiên cứu ức chế nhóm tế bào này, chuột được cho cồn không còn ăn nhiều hơn nữa.
Kết quả này làm trên chuột nên không thể bê nguyên sang người. Nhưng nó khớp với cảm giác quen thuộc của nhiều người: chưa hẳn đói, nhưng cứ uống vài ly là muốn gọi thêm món. Cơn thèm ăn khi say là phản ứng của cơ thể, không phải chuyện thiếu ý chí.
Hormone FGF21 và chuyện thèm vị mặn, đậm
FGF21 là một hormone liên quan tới nhu cầu đạm của cơ thể và gắn với sở thích vị mặn, vị umami. Tháng 6/2026, nhóm của Amanda Grech, David Raubenheimer và Stephen Simpson ở Đại học Sydney đăng bài trên tạp chí Obesity Reviews, cho rằng cồn có thể làm tăng FGF21, từ đó kéo khẩu vị về phía món mặn, đậm và làm giảm lượng đồ ngọt người ta ăn.
Nhóm này phân tích dữ liệu khảo sát ăn uống toàn quốc của Úc và thấy vào những ngày có uống rượu, người ta ăn nhiều món mặn hơn ngày không uống, mỗi ly thêm vào lại kèm thêm món mặn và bớt đồ ngọt. Họ gọi các món snack nêm đậm nhưng ít đạm là “mồi nhử đạm”: vị umami đánh lừa cơ thể tưởng đang ăn đạm, nên ăn mãi chưa thấy đủ. Đây là dữ liệu quan sát cộng giả thuyết cơ chế, chưa phải thí nghiệm đo trực tiếp trên người uống.
Dù vậy, nó khớp với cái bên mình thấy trên bàn nhậu Việt: hiếm ai uống bia với bánh ngọt, còn mực nướng, gỏi chua cay, lẩu thái thì lúc nào cũng hết trước.
Còn chuyện đường huyết tụt thì sao
Bài cũ của bên mình viết rằng khi say đường huyết tụt nên não báo đói. Điều này cần nói lại cho đúng. Theo NHS, hạ đường huyết rất hiếm gặp ở người không bị tiểu đường. Với người tiểu đường thì khác: NHS liệt kê uống nhiều rượu, nhất là khi chưa ăn, là một nguyên nhân gây hạ đường huyết và khuyên không uống rượu khi bụng rỗng. Với người khoẻ mạnh, cơn thèm ăn khi say chủ yếu đến từ tín hiệu đói trong não và thói quen ăn uống, không nên hiểu là cơ thể đang thiếu đường nguy hiểm.
Thèm thì ăn, nhưng ăn gì cho dạ dày đỡ khổ
Viện Quốc gia về Lạm dụng rượu và Nghiện rượu Hoa Kỳ (NIAAA) cho biết cồn kích ứng niêm mạc dạ dày và làm tăng tiết axit, gây buồn nôn, khó chịu. Vậy nên dù đang thèm đồ chua cay, chiên rán, nên ăn ít và chọn món dễ tiêu như cháo, súp, cơm mềm. Món quá cay, quá chua hay nhiều dầu mỡ lúc này dễ làm dạ dày cồn cào thêm. Muốn nấu gì cho người say thì bài cháo giải rượu có cách làm đơn giản.
Uống nước lọc từng ngụm cũng quan trọng. NIAAA giải thích cồn làm thận thải nước nhiều hơn, mất nước nhẹ góp phần gây khát, mệt và đau đầu hôm sau. NIAAA cũng nói thẳng không có cách chữa say xỉn nào ngoài thời gian, nên món ăn chỉ giúp dễ chịu hơn chứ không làm hết say.
Khi nào không còn là chuyện thèm ăn
Người say mà lơ mơ, lay gọi khó tỉnh, nôn liên tục, thở chậm hoặc ngắt quãng, co giật, da tái lạnh là dấu hiệu ngộ độc rượu, cần gọi cấp cứu 115 ngay. Theo NHS, lúc chờ cấp cứu phải có người ở cạnh vì người say có thể sặc chất nôn hoặc ngừng thở, không cho uống thêm rượu, không cho ăn vì dễ sặc, không cho uống cà phê, không tắm nước lạnh. NIAAA cũng khuyên không để người say ở một mình và đừng nghĩ cứ ngủ một giấc là ổn, vì nồng độ cồn trong máu vẫn có thể tăng sau khi đã ngừng uống. Chi tiết hơn có ở bài dấu hiệu ngộ độc rượu cần đi cấp cứu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao say xong hay thèm mì cay, lẩu thái?
Cồn làm tín hiệu đói trong não mạnh hơn, và có bằng chứng ban đầu cho thấy nó đẩy khẩu vị về phía món mặn, đậm. Món nóng, cay, nhiều nước lại dễ ăn lúc người đang mệt, nên hay được chọn.
Ăn đồ chua có giúp tỉnh rượu nhanh không?
Không. NIAAA cho biết chưa có cách nào được chứng minh là chữa được say xỉn, chỉ có thời gian. Đồ chua có thể làm bạn thấy tỉnh miệng, nhưng nồng độ cồn trong máu vẫn giảm theo tốc độ của cơ thể.
Có nên ăn trước khi uống không?
Nên ăn trước và ăn trong lúc uống, nhất là người bị tiểu đường như NHS khuyến cáo. Bụng có đồ ăn thì cũng đỡ cảnh nửa đêm lục tủ tìm mì gói.
Say rồi ăn nhiều có sao không?
Dạ dày đang bị cồn kích ứng nên ăn quá no, quá cay dễ đầy bụng, buồn nôn. Người đã say nặng, nôn nhiều hoặc lơ mơ thì không nên ép ăn vì nguy cơ sặc.
Ngồi bàn với khách nhiều năm, mình thấy người uống có món nhắm tử tế bao giờ cũng tỉnh táo hơn người uống chay, nên đừng ngại gọi đồ ăn. Chỉ cần nhớ món nhắm giúp mình uống chậm lại chứ không giúp mình uống được nhiều hơn, và đã uống thì để xe ở nhà. Đọc thêm: say rượu ngủ dậy đau đầu vì sao, vì sao say rượu hay nói nhiều và say rượu có nên đánh răng ngay không.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
