Vì Sao Say Rượu Hay Nói Nhiều Hơn Bình Thường?

Say rượu hay nói nhiều không phải do “bị rượu nhập” mà vì cồn cùng lúc làm hai việc trong não: kích hoạt hệ thống tạo cảm giác dễ chịu và làm yếu vùng não lo việc kìm hãm, cân nhắc. Hai tác động cộng lại khiến người đang ngà ngà nói nhiều, nói to và nói thẳng hơn lúc tỉnh.

Giai đoạn đầu: cồn làm não thấy dễ chịu

Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu của Mỹ (NIAAA) giải thích rằng cồn làm tăng hoạt động của các hệ thống não liên quan tới cảm giác được thưởng. Khi uống, một vùng sâu trong não gửi tín hiệu dopamine tới vùng nhân accumbens, kèm theo đó là các chất giống opioid tự nhiên góp phần tạo cảm giác dễ chịu. Đây là lý do nhiều người vừa ngấm vài ly đã thấy vui, cởi mở, muốn kể chuyện.

Cảm giác này chỉ ở giai đoạn đầu. Uống tiếp, nồng độ cồn trong máu tăng lên, người say chuyển dần sang chậm chạp, nói lắp, buồn ngủ. Ai từng ngồi bàn nhậu đều thấy cảnh người nói nhiều nhất lúc đầu lại là người gục sớm nhất.

Vùng não “nghĩ trước khi nói” bị yếu đi

NIAAA cũng nêu rằng cồn làm rối loạn hoạt động của vỏ não trước trán, vùng phụ trách các chức năng điều hành như kiểm soát xung động và ra quyết định. Bình thường vùng này hoạt động như cái phanh: muốn nói gì thì cân nhắc xem có nên nói không, nói lúc nào, nói với ai. Khi cái phanh này lỏng ra, câu nói đi thẳng từ đầu ra miệng, ít qua bước lọc.

Kết quả là người say dễ buột miệng những điều lúc tỉnh vẫn giữ trong lòng, ngắt lời người khác, kể đi kể lại một chuyện. Họ không cố ý, chỉ là phần não lo việc kiềm chế đang làm việc kém hơn.

Vì sao say rồi bớt ngại, dám nói thẳng?

Theo NIAAA, cồn có thể tạm thời làm giảm các cảm xúc tiêu cực, một phần vì nó làm dịu hoạt động của vùng hạch hạnh nhân mở rộng, nơi liên quan tới lo âu và căng thẳng. Khi nỗi lo bị đánh giá hay sợ nói sai giảm xuống, người vốn ít nói cũng thấy tự tin hơn. Nhưng NIAAA cũng lưu ý tác động này đảo chiều ở người uống nhiều thường xuyên: khi cơ thể quen cồn, lúc không uống họ lại dễ lo âu, bứt rứt hơn.

Nói nhiều khi say có phải lúc nào cũng là nói thật?

Không hẳn. Rượu làm giảm khả năng kiềm chế lời nói chứ không tạo ra suy nghĩ mới, nên người say thường bộc lộ rõ hơn cảm xúc vốn có. Nhưng cồn cũng ảnh hưởng tới trí nhớ và phán đoán. NIAAA mô tả rằng uống nhiều có thể chặn tạm thời việc chuyển ký ức ngắn hạn sang dài hạn ở vùng hồi hải mã, gây quên đoạn. Vì vậy lời người say có thể phóng đại, lẫn lộn, và sáng hôm sau chính họ cũng không nhớ mình đã nói gì.

Khi nào nói nhiều không còn là chuyện vui

Nói nhiều ở giai đoạn đầu là phản ứng thường gặp, không phải bệnh. Điều đáng lo là khi người say chuyển sang lú lẫn, nói không rõ, không giữ được thăng bằng. Hãy gọi cấp cứu 115 ngay nếu thấy người say lơ mơ lay gọi khó tỉnh, nôn liên tục, thở chậm hoặc ngắt quãng, co giật, da tái lạnh. Trong lúc chờ, NHS khuyên ở cạnh họ, nếu họ ngất thì đặt nằm nghiêng để tránh sặc chất nôn, không cho uống thêm rượu, không cho uống cà phê, không dội nước lạnh và không cố móc cho nôn. Dấu hiệu chi tiết có trong bài dấu hiệu ngộ độc rượu cần đi cấp cứu.

Nếu biết mình hay nói nhiều, nói quá lời khi say, cách đơn giản là uống chậm lại, xen nước lọc giữa các ly, ăn no trước khi uống và tránh các chủ đề nhạy cảm trong lúc đang vui. Đi nhậu thì nên có một người tỉnh táo ở cạnh, và đã uống thì để xe lại. Một vài cách uống để không say nhanh bên mình có viết trong bài uống rượu đúng cách.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao có người say thì nói nhiều, có người lại im lặng?

Mỗi người phản ứng với cồn khác nhau, tuỳ lượng uống, tốc độ uống, việc có ăn trước hay không và tính cách vốn có. Có người vui vẻ, nói nhiều, có người buồn ngủ hoặc trầm hẳn đi. Cùng một người cũng có thể khác nhau giữa các lần uống.

Say rồi nói nhiều có nguy hiểm không?

Bản thân việc nói nhiều không nguy hiểm. Đáng lo là khi đi kèm lú lẫn, nôn, khó thở hoặc mất ý thức, đó là lúc cần gọi 115 chứ không chờ người say tự tỉnh.

Uống cà phê có giúp người say bớt nói nhảm không?

Không. NIAAA và NHS đều cho rằng cà phê không đảo ngược tác động của cồn, NHS còn khuyên không cho người say uống đồ có caffeine. Chỉ có thời gian để cơ thể chuyển hoá cồn, kèm uống nước và nghỉ ngơi.

Sáng hôm sau quên mình đã nói gì có sao không?

Đó là dấu hiệu đã uống quá nhiều trong thời gian ngắn, khiến não không lưu được ký ức. Nếu chuyện này lặp lại nhiều lần, nên xem lại lượng uống của mình.

Xem thêm: uống rượu bị đỏ mặt là do đâu, tâm lý con trai khi say rượu và Vì sao uống rượu lại buồn ngủ nhanh?.

Làm nghề bán rượu, mình quý những bàn nhậu vui, nói cười rôm rả. Nhưng bàn vui nhất vẫn là bàn mà hôm sau ai cũng nhớ mình đã nói gì và về nhà an toàn.

Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.