bởi Tuấn – Vintage Team
Camus, Courvoisier, Hine khác Hennessy và Rémy Martin chủ yếu ở quy mô, chủ sở hữu và nguồn rượu nền, còn luật làm Cognac thì nhà nào cũng theo như nhau. Hennessy, Rémy Martin, Martell và Courvoisier là bốn nhà lớn, thường gọi là “Big Four”, trong đó Courvoisier nay thuộc Campari. Camus vẫn do gia đình điều hành, còn Hine, Frapin, Tesseron là những nhà nhỏ hơn, mỗi nhà một cá tính. Nhà nào cũng dùng chung các hạng tuổi VS, VSOP, XO, giải thích ở bài phân biệt cognac VS, VSOP và XO, còn các chai của từng nhà nằm ở danh mục rượu cognac.
Mục lục
- Luật chung mà nhà nào cũng phải theo
- Big Four: quy mô và độ phủ thị trường
- Hennessy
- Rémy Martin
- Martell
- Courvoisier
- Rượu Camus, nhà gia đình còn độc lập
- Hine, nhà nhỏ ở Jarnac giữ Cognac theo năm
- Tesseron, Frapin và các nhà nhỏ khác
- Nên chọn nhà nào
- Câu hỏi thường gặp
- XO của nhà nhỏ có già hơn XO của Hennessy không?
- Fine Champagne có liên quan tới rượu Champagne không?
- Courvoisier đổi chủ thì rượu có khác không?
- Cognac vintage của Hine khác Cognac thường thế nào?
Cùng là brandy nho của Pháp nhưng đậm và mộc hơn Cognac, xem rượu Armagnac là gì và Armagnac năm sinh.
Luật chung mà nhà nào cũng phải theo
Trước khi so nhà này với nhà kia, nên biết cái gì giống nhau. Cognac phải chưng cất hai lần trong nồi đồng, rượu vang nền làm chủ yếu từ nho Ugni blanc, và phải ủ trong thùng gỗ sồi Pháp ít nhất hai năm. Hạng tuổi tính theo rượu non nhất trong chai: VS tối thiểu 2 năm, VSOP tối thiểu 4 năm, còn XO từ tháng 4/2018 đã nâng lên tối thiểu 10 năm. Một chai XO của Hennessy và một chai XO của Hine vì thế đều đạt chung mức sàn đó, khác nhau ở cách phối và rượu nền lấy từ đâu.
Vùng Cognac chia thành các tiểu vùng (cru), quen thuộc nhất là Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies và Fins Bois. Borderies là cru nhỏ nhất, khoảng 4.160 ha. Rượu phối từ Grande Champagne và Petite Champagne, với Grande Champagne chiếm ít nhất một nửa, được ghi là Fine Champagne trên nhãn. Nhà nào lấy rượu nền từ cru nào là chỗ tạo ra khác biệt về vị.
Big Four: quy mô và độ phủ thị trường
Bốn nhà lớn chiếm phần rất lớn lượng Cognac bán ra. Một ước tính năm 2008 cho thấy hơn 90% Cognac bán ở Mỹ đến từ bốn nhà này, trong khi cả vùng có gần 200 nhà sản xuất. Đó là lý do người mới uống hầu như chỉ biết bốn cái tên.
Hennessy
Hennessy do Richard Hennessy, một sĩ quan gốc Ireland từng phục vụ trong quân đội Pháp, lập năm 1765. Nhà này thuộc Moët Hennessy, trong đó LVMH nắm 66% và Diageo 34%. Hennessy là nhà Cognac lớn nhất thế giới, bán khoảng 102 triệu chai mỗi năm. Lịch sử và các dòng của nhà này có ở trang rượu Hennessy, chai quen nhất là Hennessy VSOP Cognac Pháp.
Rémy Martin
Rémy Martin lập năm 1724, nay thuộc tập đoàn Rémy Cointreau. Cognac của Rémy Martin mang tên gọi Fine Champagne, nghĩa là chỉ dùng rượu nền của Grande Champagne và Petite Champagne. Uống cạnh một chai cùng hạng của nhà khác, nhiều khách của mình thấy Rémy tròn và đầy hơn, ví dụ Remy Martin XO Cognac Pháp.
Martell
Martell là nhà lâu đời nhất trong Big Four, bắt đầu từ năm 1715 khi Jean Martell, một thương nhân sinh ở đảo Jersey, mở cơ sở buôn bán ở Cognac. Martell hiện thuộc Pernod Ricard. Chai bán nhiều ở Việt Nam là Martell Cordon Bleu Cognac Pháp.
Courvoisier
Courvoisier gắn câu chuyện thương hiệu với Napoleon. Năm 1811 Napoleon Bonaparte ghé cơ sở của nhà ở Bercy, và Napoleon III về sau phong nhà này là nhà cung cấp chính thức cho triều đình năm 1869. Trụ sở đặt ở Jarnac. Courvoisier từng qua tay Allied Domecq, Beam rồi Suntory, và từ ngày 1/5/2024 thuộc tập đoàn Campari của Ý. Hai chai dễ mua là Courvoisier VSOP Cognac Pháp và Courvoisier XO Cognac Pháp.
Rượu Camus, nhà gia đình còn độc lập
Camus do Jean-Baptiste Camus lập năm 1863, qua năm đời vẫn do gia đình điều hành, không về tay tập đoàn nào như bốn nhà lớn. Đời thứ năm là Cyril Camus, làm chủ tịch từ năm 2004. Nhà này mở rộng vườn nho ở Borderies từ đầu những năm 1990, và chai Borderies XO ra mắt năm 2000. Có một chuyện hay nhầm: trong danh mục bên mình, cái tên Camus đang gắn với Domaine Camus Père et Fils, một nhà vang đỏ Burgundy, không liên quan tới Cognac Camus. Khi tìm chai, bạn nhìn kỹ chữ Cognac trên nhãn.
Hine, nhà nhỏ ở Jarnac giữ Cognac theo năm
Hine mang tên Thomas Hine, một người Anh quê Dorset sang Jarnac, cưới con gái một nhà buôn Cognac ở đây rồi đổi tên cơ sở thành Thomas Hine & Co. vào năm 1817. Năm 1962, Nữ hoàng Elizabeth II cấp Royal Warrant cho Hine làm nhà cung cấp Cognac cho hoàng gia Anh. Điểm riêng của Hine là cùng Delamain và Croizet, đây là một trong ba nhà liên tục giữ kho Cognac vintage, tức rượu của một vụ duy nhất có ghi năm. Phần đông ngành Cognac lại phối nhiều năm để vị ổn định qua các đợt bán. Chai dễ thử là Hine VSOP và Hine XO.
Tesseron, Frapin và các nhà nhỏ khác
Tesseron do Abel Tesseron lập năm 1905 ở Châteauneuf-sur-Charente, nay do cháu nội là Alfred Tesseron điều hành, và kho rượu già của nhà có những lô từ năm 1825. Tesseron nổi tiếng với dòng đặt tên theo số Lot thay vì chỉ ghi hạng tuổi, ví dụ Tesseron XO Lot No. 29, Lot No. 53, Lot No. 76 và Lot No. 90. Với người mua, cách đặt tên này giúp phân biệt các chai XO của cùng một nhà mà không phải đoán.
Frapin là gia đình làm nho ở Tây Nam nước Pháp từ năm 1270, đã qua 20 thế hệ, đặt cơ sở ở Château de Fontpinot, Segonzac. Khu đất của nhà rộng 300 ha, trong đó 240 ha vườn nho, nằm trọn trong Grande Champagne. Tức là Frapin tự trồng nho cho rượu của mình, chuyện không nhiều nhà Cognac làm được ở quy mô này. Chai dễ thử là Frapin VSOP.
Nên chọn nhà nào
Không có câu trả lời đúng cho mọi người. Big Four phù hợp nếu muốn vị ổn định, năm sau mua lại vẫn đúng vị đó, và người nhận quà nhận ra ngay. Các nhà gia đình như Camus, Hine, Frapin mang cá tính riêng rõ hơn, hợp người đã quen Cognac và muốn thử thêm. Biếu quà thì Big Four an toàn. Mua về tự uống hoặc biếu người sành thì nhà nhỏ dễ tạo câu chuyện hơn.
Câu hỏi thường gặp
XO của nhà nhỏ có già hơn XO của Hennessy không?
Luật chỉ quy định mức sàn: rượu non nhất trong chai XO phải từ 10 năm trở lên. Nhà nào phối thêm rượu già hơn bao nhiêu là chuyện của từng nhà, nhãn thường không ghi. So chữ XO giữa hai nhà vì vậy không nói lên nhiều.
Fine Champagne có liên quan tới rượu Champagne không?
Không. Champagne ở đây là tên tiểu vùng trong vùng Cognac, không phải vùng làm vang sủi ở phía bắc nước Pháp. Fine Champagne nghĩa là rượu phối từ Grande Champagne và Petite Champagne, với Grande Champagne ít nhất một nửa.
Courvoisier đổi chủ thì rượu có khác không?
Campari hoàn tất mua Courvoisier ngày 1/5/2024, còn trụ sở và kho rượu vẫn ở Jarnac. Bên mình chưa thấy khác biệt rõ ở các chai VSOP, XO đang bán. Chuyện công thức có đổi về lâu dài hay không thì phải chờ vài năm nữa mới nói được.
Cognac vintage của Hine khác Cognac thường thế nào?
Cognac thường là rượu phối nhiều năm, ghi hạng tuổi theo rượu non nhất. Cognac vintage là rượu của một vụ, mỗi năm một vị, nên hợp để sưu tầm hoặc làm quà năm sinh hơn là uống hằng ngày.
Bán Cognac lâu, mình thấy phần lớn khách mua theo tên quen, và điều đó không sai. Nhưng ai đã uống Hennessy hay Martell vài năm thì nên thử một chai Frapin hoặc Hine cùng hạng tuổi, rót cạnh nhau trong ly cognac đúng kiểu, khác biệt hiện ra nhanh hơn đọc bất cứ bài nào. Tin thị trường Cognac năm nay có ở bài thị trường cognac 2026.
Đọc thêm: Thu mua rượu Camus; Hiểu về Cognac.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
Đọc thêm: Rượu Napoleon là gì? Cognac hạng Napoléon và brandy giá rẻ.
