Shochu 2026: doanh số Nhật thấp kỷ lục, xuất khẩu tăng 16%

Shochu 2026 đang đi theo hai hướng ngược nhau: trong nước Nhật, doanh số của 50 nhà nấu shochu và awamori lớn nhất năm 2025 xuống mức thấp nhất từ khi có thống kê, còn xuất khẩu shochu lại tăng 16% và giá bình quân mỗi lít xuất đi cao nhất từ trước tới nay. Số liệu do Teikoku Databank (tháng 09/2026) và Hiệp hội các nhà nấu sake và shochu Nhật Bản, JSS (tháng 03/2026) công bố. Để kéo người trẻ, các hãng đang đẩy mạnh cách uống pha soda lạnh.

Mục lục

1. Shochu 2026: doanh số trong nước thấp nhất 20 năm
2. Xuất khẩu shochu 2025 tăng 16%, giá mỗi lít cao kỷ lục
3. Danh hiệu UNESCO có tính cả shochu
4. Shochu highball và chai No.8: cách Kirishima kéo người trẻ
5. Khi khoai thiếu: Kirishima làm cả shochu lúa mạch và gạo
6. Shochu Miyazaki: Kirishima và vùng núi Osuzu
7. Shochu Kagoshima: 21 hãng trong top 50
8. Oita và các vùng khác: shochu lúa mạch nhẹ hơn
9. Xu hướng shochu 2026 có ý nghĩa gì với người uống ở Việt Nam
10. Câu hỏi thường gặp về shochu 2026
11. Shochu có được UNESCO công nhận không?
12. Xuất khẩu shochu năm 2025 là bao nhiêu?
13. Hãng shochu nào bán chạy nhất Nhật Bản?
14. Shochu highball pha thế nào?
15. Kết lại

Tóm tắt nhanh: năm 2025, 50 hãng shochu và awamori lớn nhất Nhật bán được khoảng 219,1 tỷ yên, giảm 1,6% và thấp nhất kể từ năm 2005. Kirishima Shuzo ở Miyazaki đứng đầu năm thứ 14 liên tiếp với khoảng 52,5 tỷ yên. Xuất khẩu shochu chưng cất một lần và awamori đạt 1,56 tỷ yên, tăng 16%, sang Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc nhiều nhất, Việt Nam nằm trong nhóm thị trường dẫn đầu.

Shochu 2026: doanh số trong nước thấp nhất 20 năm

Tháng 09/2026, chi nhánh Fukuoka của Teikoku Databank công bố bảng xếp hạng doanh thu các nhà nấu shochu năm 2025. Tổng doanh thu của 50 hãng lớn nhất là khoảng 219,1 tỷ yên, giảm 1,6% so với năm trước và là năm thứ hai liên tiếp đi xuống. Theo Nikkei và hãng tin Kyodo, đây là mức thấp nhất kể từ khi số liệu bắt đầu được tổng hợp năm 2005. Kyodo nêu nguyên nhân chính là vật giá tăng.

Ba vị trí đầu không đổi so với năm trước:

• Kirishima Shuzo (thành phố Miyakonojo, tỉnh Miyazaki), hãng của Kuro Kirishima, đứng đầu năm thứ 14 liên tiếp, doanh thu khoảng 52,5 tỷ yên, giảm 1,1%, vẫn gấp hơn hai lần hãng thứ hai.
• Sanwa Shurui (thành phố Usa, tỉnh Oita), hãng của shochu lúa mạch iichiko.
• Nikaido Shuzo (thị trấn Hiji, tỉnh Oita), hãng của shochu lúa mạch Nikaido.

Xét theo tỉnh, Miyazaki có tổng doanh thu khoảng 71,1 tỷ yên, giảm 4,1% nhưng vẫn đứng đầu năm thứ 11 liên tiếp. Kagoshima là tỉnh có nhiều hãng lọt top 50 nhất, 21 hãng. Nói gọn: Miyazaki mạnh nhờ một hãng rất lớn, còn Kagoshima mạnh về số lượng lò nấu.

Xuất khẩu shochu 2025 tăng 16%, giá mỗi lít cao kỷ lục

Trong khi thị trường nội địa co lại, số liệu xuất khẩu năm 2025 do JSS công bố tháng 03/2026 cho thấy chiều ngược lại. Số này tính riêng shochu chưng cất một lần (honkaku shochu) và awamori, không tính shochu chưng cất liên tục giá rẻ:

• Giá trị xuất khẩu: khoảng 1,56 tỷ yên, bằng 116% năm 2024.
• Lượng xuất khẩu: khoảng 1.752 kL, cũng bằng 116% năm trước.
• Giá bình quân: khoảng 890 yên mỗi lít, cao nhất từ trước tới nay, tăng 16,5% so với năm 2022.
• Thị trường lớn nhất theo giá trị: Trung Quốc khoảng 0,43 tỷ yên, Mỹ khoảng 0,41 tỷ yên (tăng 35%), Hàn Quốc khoảng 0,23 tỷ yên (tăng 33%), tiếp theo là Đài Loan.

Theo JETRO (tháng 05/2026), nhóm thị trường dẫn đầu về giá trị còn có Singapore, Việt Nam và Canada, trong khi chưa có nước châu Âu nào lọt vào top 10. Mục tiêu của chính phủ Nhật là đưa xuất khẩu shochu lên 5 tỷ yên vào năm 2030, tức gấp hơn ba lần hiện nay.

Cần đặt con số này đúng chỗ. 1,56 tỷ yên chỉ bằng khoảng 3,4% giá trị xuất khẩu sake cùng năm, và JETRO tính ra chỉ khoảng 1/15 whisky Nhật. Shochu vẫn chủ yếu bán trong nước Nhật. Nhưng mức tăng 16% trong một năm và giá mỗi lít cao kỷ lục cho thấy người nước ngoài bắt đầu mua chai ngon hơn, không chỉ mua loại rẻ cho nhà hàng Nhật.

Danh hiệu UNESCO có tính cả shochu

Tháng 12/2024, UNESCO ghi danh “tri thức và kỹ năng truyền thống nấu rượu bằng mốc koji ở Nhật Bản” vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Nhiều người nghĩ đây là danh hiệu của sake, nhưng theo Bộ Ngoại giao Nhật và trang nippon.com, phạm vi gồm sake, shochu, awamori và cả mirin. Điểm chung là đều dùng koji, loại mốc chuyển tinh bột của gạo, lúa mạch hay khoai thành đường để men lên men.

Với shochu, koji còn quyết định phong cách. Koji đen (kuro) cho rượu đậm, ngọt tròn, hậu khô. Koji trắng (shiro) cho rượu nhẹ, mềm hơn. Muốn xem toàn bộ các chai theo nguyên liệu, bạn có thể vào mục rượu shochu Nhật Bản trên web.

Shochu highball và chai No.8: cách Kirishima kéo người trẻ

Nếu doanh số trong nước giảm vì người trẻ uống ít, câu trả lời của các hãng là đổi cách uống. Pha shochu với soda lạnh (sodawari), thực chất là một ly shochu highball, đang được đẩy mạnh nhất. Cách này hạ độ cồn xuống còn khoảng 6 đến 8%, uống mát như bia, hợp đồ nướng. Người đã quen whisky highball có thể xem lại tỷ lệ pha trong bài cách uống whisky neat, on the rocks, highball, với shochu thì làm tương tự nhưng ít đá hơn.

Ví dụ rõ nhất là KIRISHIMA No.8. Kirishima Shuzo tự lai tạo giống khoai riêng tên “Kirishima 8”, cho mùi trái cây kiểu nho muscat và quýt, rồi ra chai này ở vùng thủ đô Tokyo từ tháng 02/2023, bán toàn quốc từ tháng 07/2024. Cách hãng khuyên uống là pha soda lạnh theo tỷ lệ 1 rượu 2 soda, rót ly champagne, không đá. Theo thông cáo tháng 08/2026, No.8 đã bán hơn 880.000 chai sau khoảng ba năm rưỡi, và tỷ lệ người mua dưới 40 tuổi cao gấp 1,5 lần các dòng khác của hãng.

• Shochu Kirishima No.8 900ml: chai cỡ lớn của dòng No.8, nồng độ 25%, hợp người muốn pha soda cho cả nhóm. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 460.000đ.
• Shochu Kirishima No.8 490ml: chai nhỏ, đúng cỡ chai No.8 đầu tiên bán ở Tokyo, 25%, để thử trước khi mua chai lớn. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 405.000đ.

Khi khoai thiếu: Kirishima làm cả shochu lúa mạch và gạo

Một chuyện ít người ngoài Nhật biết là bệnh thối gốc khoai lang (motogusare) lan ở Kagoshima và Miyazaki từ cuối thập niên 2010. Theo Nikkei, nhiều lò shochu khoai phải tạm ngưng vài nhãn hoặc tăng giá vì thiếu khoai. Năm 2023, Kirishima Shuzo ra hai chai không làm từ khoai lần đầu sau 22 năm. Theo trang của hãng, cả hai bán toàn quốc từ tháng 09/2023, 25%, hộp 900ml:

• Shochu Kirishima Hororu Mugi 900ml: shochu lúa mạch, hãng mô tả mùi trái cây nhẹ kiểu chuối, vào miệng mượt. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 380.000đ.
• Shochu Kirishima Sururu Kome 900ml: shochu gạo, mùi ngọt kiểu dưa lưới, vị trong và sạch. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 380.000đ.

Shochu Miyazaki: Kirishima và vùng núi Osuzu

Ngoài Kirishima, Miyazaki còn những lò nhỏ hơn làm rượu rất khác. Các chai dưới đây xếp từ rẻ tới đắt:

• Shochu Honkaku Imo Kuro Kirishima 900ml: shochu khoai koji đen, nước ngầm Kirishima, nồng độ 20%, vị ngọt tròn của khoai nướng rồi kết thúc gọn và khô. Bản 20% nhẹ, dễ pha nước hay soda. Giá niêm yết là 340.000đ.
• Shochu Kuro Kirishima 720ml: cùng dòng Kuro nhưng đóng chai thủy tinh 720ml, 25%. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 415.000đ.
• Shochu Aka Kirishima 900ml: dòng “đỏ” của hãng, làm từ khoai tím Murasaki Masari nên thơm hoa hơn Kuro, nồng độ 25%, cũng hợp pha soda. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 520.000đ.
• Shochu Yamasaru Mugi 720ml: shochu lúa mạch của Osuzuyama, nhà chưng cất trong vùng núi Osuzu, 25%. Cùng nhà với Yamaneko bên dưới. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 740.000đ.
• Shochu Yamaneko Imo 1.8L: shochu khoai Joy White, koji trắng, mùi hoa trắng, cam chanh, nét muscat rồi mới tới vị khoai. Chai 1,8 lít, 25%, đủ cho cả bàn pha highball. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 1.470.000đ.
• Shochu Hyakunen No Kodoku Mugi: shochu lúa mạch của Kuroki Honten, hãng mẹ của Osuzuyama, chai 720ml nồng độ 40%, loại để uống chậm hơn là pha. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 1.940.000đ.

Shochu Kagoshima: 21 hãng trong top 50

Kagoshima, xưa là xứ Satsuma, là quê của shochu khoai và có nhiều lò nhỏ hơn hẳn Miyazaki:

• Shochu Satsuma Kuro Shiranami: shochu khoai của Satsuma Shuzo, bản koji đen, 25%, mùi khoai đậm và đất hơn các chai Miyazaki. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 515.000đ.
• Shochu Kannoko Mugi 720ml: cũng của Satsuma Shuzo nhưng làm từ lúa mạch, ủ hơn 3 năm trong thùng sồi trắng nên có màu hổ phách nhạt, mùi lúa mạch rang, vani, mật ong. Chai 720ml, 25%. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 570.000đ.
• Shochu Tomino Houzan 720ml: shochu khoai không ủ thùng của Nishi Shuzo, trong và thơm mùi khoai tươi, 25%. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 700.000đ.
• Shochu Tenshi no Yuuwaku: cũng của Nishi Shuzo, lò có từ năm 1845, nhưng đi hướng khác hẳn: khoai Kogane Sengan, ủ nhiều năm trong thùng từng chứa sherry, 40%, màu hổ phách, mùi vani và quả khô. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 1.960.000đ.

Oita và các vùng khác: shochu lúa mạch nhẹ hơn

Hãng thứ hai và thứ ba trong bảng xếp hạng đều ở Oita và đều làm shochu lúa mạch, loại nhẹ mùi hơn khoai, dễ pha. Thêm vài chai khác để so sánh:

• Shochu iichiko: nhãn chủ lực của Sanwa Shurui, hãng đứng thứ hai về doanh thu năm 2025. Chai 720ml, 25%. Giá niêm yết là 400.000đ.
• Shochu Nikaido Mugi 720ml: của Nikaido Shuzo, hãng đứng thứ ba, chai 720ml, 25%. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 490.000đ.
• Shochu Imo Jinkoo: shochu khoai của Kitaya ở Yame, tỉnh Fukuoka, koji đen, lên men trong chum sành, mùi khoai nướng mà không nặng. Chai 720ml, 25%. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 650.000đ.
• Shochu Kinmiya 300ml: chai nhỏ nhất và rẻ nhất trong danh sách này, 25%, đủ để thử pha một vài ly soda. Giá niêm yết tháng 10/2026 là 150.000đ.

Xu hướng shochu 2026 có ý nghĩa gì với người uống ở Việt Nam

Shochu 2026 đang được làm và quảng bá theo hướng thơm hơn, nhẹ hơn, để pha soda. Nếu bạn từng thử shochu khoai và thấy nồng, các chai như No.8, Aka Kirishima hay Yamaneko là kiểu khác hẳn. Giá xuất khẩu mỗi lít tăng cũng cho thấy hàng ra nước ngoài không còn chỉ là loại phổ thông.

Cách pha highball shochu đơn giản: để rượu và soda thật lạnh, rót 1 phần shochu 25% với 2 đến 3 phần soda, khuấy nhẹ một vòng. Với chai 40% như Hyakunen no Kodoku hay Tenshi no Yuuwaku, pha loãng hơn hoặc uống với một viên đá lớn. Hợp đồ nướng, gà xiên, nem chua rán.

Câu hỏi thường gặp về shochu 2026

Shochu có được UNESCO công nhận không?

Có, nhưng gián tiếp. Tháng 12/2024 UNESCO ghi danh kỹ năng nấu rượu truyền thống bằng mốc koji của Nhật, và phạm vi này gồm sake, shochu, awamori và mirin. UNESCO không công nhận riêng một nhãn hay một loại rượu nào.

Xuất khẩu shochu năm 2025 là bao nhiêu?

Theo JSS, shochu chưng cất một lần và awamori xuất khẩu khoảng 1,56 tỷ yên và 1.752 kL, cùng tăng 16%. Giá bình quân khoảng 890 yên mỗi lít, cao nhất từ trước tới nay. Trung Quốc, Mỹ và Hàn Quốc là ba thị trường lớn nhất.

Hãng shochu nào bán chạy nhất Nhật Bản?

Kirishima Shuzo ở Miyakonojo, Miyazaki, đứng đầu năm thứ 14 liên tiếp theo Teikoku Databank, doanh thu năm 2025 khoảng 52,5 tỷ yên. Thứ hai là Sanwa Shurui (iichiko), thứ ba là Nikaido Shuzo, đều ở Oita.

Shochu highball pha thế nào?

Dùng shochu 25%, pha 1 phần rượu với 2 đến 3 phần soda lạnh, khuấy nhẹ. Kirishima khuyên pha No.8 theo tỷ lệ 1:2 trong ly champagne, không đá, rượu và soda đều để lạnh trước.

Kết lại

Shochu 2026 không phải câu chuyện tăng trưởng đẹp: người Nhật uống ít đi, khoai thiếu, doanh thu các hãng lớn xuống mức thấp nhất 20 năm. Nhưng các hãng đang làm chai thơm hơn, dễ pha soda, và bán ra nước ngoài nhiều hơn. Với người uống ở Việt Nam, đây là lúc dễ tìm được một chai shochu hợp khẩu vị hơn trước: bắt đầu từ Kuro Kirishima nếu muốn vị truyền thống, No.8 hoặc Aka Kirishima nếu muốn thơm, và Kannoko hay Tenshi no Yuuwaku nếu đã quen whisky. Cần hỏi thêm về chai nào, bạn gọi hoặc nhắn Zalo cho bên mình.

Chai nhắc tới trong bài: Yakiimo Makaieno Izanai; Shochu Kurouma Choki 720ml; Shochu Nakanaka Mugi 720ml.

Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.

Đọc thêm: Giá shochu Nhật tăng 2026: Kirishima lên tới 13%.