bởi Tuấn – Vintage Team
Ly vang đỏ thường cao hơn, bầu to và tròn hơn, miệng rộng hơn; ly vang trắng bầu nhỏ, thành ít cong và miệng hẹp hơn. Khác biệt đó không phải để trang trí: bầu lớn cho vang đỏ tiếp xúc nhiều không khí để mở hương, còn bầu nhỏ giữ mùi hương mảnh của vang trắng lại gần mũi người uống. Hình dáng ly vì vậy ảnh hưởng trực tiếp đến việc bạn ngửi và nếm thấy gì trong cùng một chai rượu.
Mục lục
- Vì sao ly vang đỏ thường to hơn?
- Ly vang trắng nhỏ và thon hơn để làm gì?
- Bảng so sánh nhanh hai loại ly
- Nhà chỉ có một loại ly thì sao?
- Câu hỏi thường gặp
- Rót vang đỏ vào ly vang trắng có sao không?
- Ly không chân có dùng cho vang trắng được không?
- Vang hồng và vang sủi dùng ly nào?
- Có cần ly pha lê đắt tiền không?
Vì sao ly vang đỏ thường to hơn?
Bầu ly lớn giúp vang đỏ tiếp xúc nhiều không khí hơn, hỗ trợ quá trình “mở hương” (breathing) và làm dịu tanin, đặc biệt quan trọng với các dòng vang đỏ đậm, tanin cao. Khi bạn lắc nhẹ, rượu trải thành lớp mỏng trên thành ly rộng, hương trái cây chín, gỗ, gia vị bốc lên nhiều hơn. Bề mặt rượu rộng cũng giúp nhìn màu và độ sánh rõ hơn khi xoay ly.
Ngay trong nhóm ly vang đỏ cũng có nhiều kiểu. Ly Bordeaux là loại cao và lớn nhất, hợp với vang nhiều cồn, nhiều tanin như Cabernet Sauvignon; khoảng trống lớn trong bầu cho hơi cồn thoát bớt trước khi tới mũi. Ly Burgundy bầu phình rộng như quả bóng, miệng khum lại, hợp với vang đỏ nhẹ và mảnh như Pinot Noir vì hương được gom lại trong bầu. Còn có loại ly cỡ vừa cho vang đỏ thân trung bình như Chianti hay vang vùng Rhône.
Ở cửa hàng, khách hay hỏi chai Concha Y Toro Gran Reserva Cabernet Sauvignon nên rót ly nào. Câu trả lời là ly bầu to, rót vừa phải rồi để rượu nghỉ vài phút. Một chai Pinot Noir như Maison Louis Girard Bourgogne Pinot Noir thì hợp ly Burgundy hơn, hương dâu, anh đào được giữ lại trong bầu thay vì bay mất.
Ly vang trắng nhỏ và thon hơn để làm gì?
Ly vang trắng có bầu nhỏ, miệng hẹp, đưa mũi người uống lại gần mặt rượu. Vang trắng thường có hương tinh tế như hoa trắng, cam chanh, táo xanh, và miệng hẹp giúp gom luồng hương lên tập trung hơn thay vì để chúng tản ra như trong một chiếc ly quá rộng. Vang trắng cũng cần nhiều không khí ít hơn vang đỏ, nên không cần bầu lớn.
Nhiều mẫu ly vang trắng có thân (cuống) dài hơn ly vang đỏ. Lý do là vang trắng được phục vụ ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ phòng, và cuống dài giữ tay xa phần bầu, đỡ làm ấm rượu. Ở bên mình, khách uống vang trắng ngoài trời hay được dặn rót ít mỗi lần và để chai trong xô đá, ly nhỏ hợp với cách uống này vì rượu được uống hết khi còn mát.
Vang trắng cũng chia nhỏ hơn. Vang trắng nhiều axit, nhẹ như Sauvignon Blanc, Riesling khô hay vang hồng hợp ly nhỏ; ví dụ một chai Dourthe N°1 Sauvignon Blanc rót ly nhỏ sẽ thấy rõ hương chanh, cỏ tươi. Vang trắng thân dày, ủ gỗ như Chardonnay thì hợp ly lớn hơn và miệng rộng hơn, chẳng hạn Hubert De Bouard Chardonnay.
Bảng so sánh nhanh hai loại ly
| Đặc điểm | Ly vang đỏ | Ly vang trắng |
|---|---|---|
| Chiều cao, bầu ly | Cao hơn, bầu lớn và tròn | Thấp hơn, bầu nhỏ, thành ít cong |
| Miệng ly | Rộng hơn, cho nhiều không khí vào | Hẹp hơn, gom hương lại |
| Cuống ly | Thường ngắn hơn một chút | Thường dài hơn để tay không làm ấm rượu |
| Hợp với | Cabernet Sauvignon, Pinot Noir, vang đỏ thân trung bình | Sauvignon Blanc, Riesling khô, vang hồng, Chardonnay (ly lớn hơn) |
Nhà chỉ có một loại ly thì sao?
Không cần mua đủ bộ mới uống được vang. Một chuyên gia của Wine Enthusiast cho rằng một ly vang trắng và một ly vang đỏ là đủ cho phần lớn nhu cầu, và rượu ngon vẫn uống ngon trong ly không đúng kiểu. Nếu chỉ chọn một mẫu, nên lấy ly bầu cỡ vừa, miệng hơi khum lại; loại này rót cả đỏ lẫn trắng đều ổn. Xu hướng ly đa năng hiện nay cũng đi theo hướng đó, bạn có thể đọc thêm ở bài về Riedel bên dưới.
Ly nào thì cũng nên cầm ở cuống để tay không làm ấm rượu, xem cách cầm ly rượu vang. Xem thêm decanter là gì, khi nào cần dùng, vì chai vang đỏ tanin dày đôi khi cần cả bình chiết lẫn ly bầu to mới mở hết. Danh mục ly rượu vang và Champagne trên web có các mẫu ly theo từng loại rượu.
Ngoài vang, các loại rượu khác cũng có ly riêng, xem Ly Champagne, Cognac, Whisky khác ly vang thế nào?
Câu hỏi thường gặp
Rót vang đỏ vào ly vang trắng có sao không?
Không sao, rượu vẫn uống được. Chỉ là bầu nhỏ cho ít không khí, nên vang đỏ đậm có thể thấy chát gắt và hương bị bó lại hơn. Nếu buộc phải dùng ly nhỏ, rót ít một và lắc ly nhiều hơn.
Ly không chân có dùng cho vang trắng được không?
Được, nhưng tay cầm trực tiếp vào bầu sẽ làm rượu ấm nhanh. Vang đỏ phục vụ khoảng 12–18 độ C nên ít bị ảnh hưởng hơn, còn vang trắng cần mát thì ly có cuống vẫn tiện hơn.
Vang hồng và vang sủi dùng ly nào?
Vang hồng nhẹ dùng ly vang trắng nhỏ là hợp. Vang sủi có ly riêng, nhưng một số người uống dùng cả ly Burgundy cho Champagne hay vang trắng thân dày để hương mở hơn.
Có cần ly pha lê đắt tiền không?
Không bắt buộc. Điều quan trọng hơn là hình dáng bầu và miệng ly, thành ly mỏng và trong để nhìn rõ màu rượu. Ly đắt chỉ đáng tiền khi bạn uống vang thường xuyên.
Xem thêm: rượu vang trắng; các giống nho vang đỏ; cách chọn rượu vang đỏ ngon theo giống nho và giá.
Đọc thêm: Riedel 270 năm: ly Manufaktur Vitis và xu hướng ly đa năng.
Bán vang lâu năm, mình thấy khách đổi từ ly uống nước sang một chiếc ly vang bầu to thường ngạc nhiên vì cùng chai rượu mà mùi rõ hẳn. Đó là khoản đầu tư rẻ nhất để uống vang ngon hơn, rẻ hơn nhiều so với việc lên đời chai rượu.
Chai nhắc tới trong bài: Ly Riedel Fatto A Mano Champagne Wine Glass Red RQ; Ly Riedel Fatto A Mano Champagne Wine Glass Dark Blue RQ; Bộ 6 ly RCR – Aria Coloured Nero; Ly Riedel Sommeliers Black Tie Montrachet; Ly Riedel Sommeliers Black Series Bordeaux; Ly Riedel Fatto A Mano Pinot Noir Dark Blue RQ.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
