bởi Tuấn – Vintage TeamTủ bảo quản xì gà (humidor) là hộp hoặc tủ kín giữ độ ẩm ổn định để điếu xì gà không khô, không ẩm mốc. Mốc mà Habanos S.A., hãng phân phối xì gà Cuba, khuyên là 16 đến 18°C và độ ẩm tương đối 65 đến 70%. Nhiệt độ và độ ẩm phải đi cùng nhau, đặt sai một trong hai thì tủ đắt tiền cũng không giữ được điếu.
Mục lục
- Humidor là gì
- Độ ẩm bảo quản xì gà và nhiệt độ nên đặt
- Hộp gỗ tuyết tùng hay tủ bảo quản xì gà cắm điện
- Hộp gỗ thụ động
- Tủ bảo quản xì gà mini cắm điện
- Tủ bảo quản xì gà và rượu vang dùng chung được không
- Seasoning: làm ẩm tủ mới trước khi cho xì gà vào
- Những sai lầm hay gặp
- Thanh lý tủ bảo quản cigar và thu mua tủ bảo quản xì gà
- Câu hỏi thường gặp
- Không có tủ bảo quản xì gà thì cất xì gà thế nào?
- Độ ẩm trong tủ xì gà bao nhiêu là đủ?
- Thấy lớp trắng trên điếu xì gà có phải mốc không?
- Tủ bảo quản xì gà cũ có bán lại được không?
Humidor là gì
Từ điển thuật ngữ của tạp chí Cigar Aficionado định nghĩa humidor là một căn phòng hoặc một chiếc hộp, to nhỏ tuỳ loại, dùng để cất và ủ xì gà bằng cách giữ độ ẩm tương đối quanh mức 70%. Loại cao cấp hơn thì điều chỉnh được cả nhiệt độ.
Lý do cần humidor nằm ở chính điếu xì gà. Lá thuốc đã cuốn vẫn hút và nhả hơi ẩm theo không khí xung quanh. Theo trang hướng dẫn bảo quản của Habanos, điếu quá ẩm thì khó cháy, điếu quá khô thì vị gắt, và nếu để khô hai, ba tháng thì hương vị mất đi, làm ẩm lại cũng không lấy lại được.
Một chiếc humidor thông thường có ba phần: thân hộp kín với nắp khít, lớp lót gỗ tuyết tùng Tây Ban Nha (Spanish cedar), và bộ tạo ẩm đi kèm đồng hồ đo ẩm (hygrometer). Wikipedia ghi rằng gỗ tuyết tùng được chọn vì giữ ẩm tốt hơn phần lớn loại gỗ khác, ít cong vênh khi ẩm, có mùi thơm nhẹ và giúp hạn chế mọt thuốc lá.
Độ ẩm bảo quản xì gà và nhiệt độ nên đặt
Các nguồn uy tín đều xoay quanh mức 70% độ ẩm, chỉ lệch nhau ở nhiệt độ. Bảng dưới gom lại để anh chị so sánh:
| Nguồn | Nhiệt độ | Độ ẩm tương đối |
|---|---|---|
| Habanos S.A. (xì gà Cuba) | 16 đến 18°C, không để quá 18°C | 65 đến 70% |
| Cigar Aficionado | khoảng 70°F (21°C) | khoảng 70% |
| Liebherr, tủ humidor ZKes 453 | chỉnh được từ 16 đến 20°C | chỉnh được từ 68 đến 75% |
| Wikipedia (mục Humidor) | dưới 25°C, dưới 20°C để hạn chế mọt | khoảng 68 đến 72% |
Con số “70/70” (70°F, 70% độ ẩm) mà dân chơi hay nhắc đến là của Cigar Aficionado. Habanos thì chọn mức mát hơn, 16 đến 18°C, và dặn không để tủ vượt 18°C vì mọt thuốc lá (Lasioderma serricorne) sẽ nở. Cigar Aficionado cũng nói trứng mọt có thể nở khi nhiệt độ lên tới khoảng 72°F, tức 22°C. Mùa hè ở Hà Nội, phòng không điều hoà thường nóng hơn mức này.
Độ ẩm cũng không phải càng cao càng tốt. Cigar Aficionado cho biết mốc thường do nhiệt độ và độ ẩm cùng cao, hoặc do dùng nước máy cho bộ tạo ẩm. Còn Habanos phân biệt hai thứ dễ nhầm: lớp phấn trắng mịn (bloom) hiện lên khi độ ẩm tăng đột ngột là bình thường, phủi đi được; mốc thật thì để lại vết trên lá áo.
Hộp gỗ tuyết tùng hay tủ bảo quản xì gà cắm điện
Wikipedia chia humidor theo cỡ: hộp mang theo người chứa 2 đến 20 điếu, hộp để bàn 25 đến 500 điếu, tủ đứng 1.000 đến 5.000 điếu, và phòng humidor ở các cigar bar. Về cách vận hành thì có hai nhóm chính.
Hộp gỗ thụ động
Hộp gỗ chỉ giữ ẩm, không làm mát. Bộ tạo ẩm (miếng xốp, hạt silica gel hoặc gói giữ ẩm hai chiều) nhả hơi nước từ từ. Theo Wikipedia, hạt silica có loại được hiệu chỉnh sẵn ở 65, 68, 70 hoặc 72%. Hộp gỗ hợp với người hút ít, để trong phòng có điều hoà chạy thường xuyên.
Tủ bảo quản xì gà mini cắm điện
Tủ điện kiểm soát cả nhiệt độ, nhiều mẫu kiểm soát luôn độ ẩm. Wikipedia ghi đây thường là lựa chọn đắt nhất. Khi xem tủ, anh chị để ý kiểu làm lạnh:
- Tủ bán dẫn (thermoelectric, Peltier): theo hãng Whynter, loại này chạy êm, không rung và rút ít hơi ẩm hơn tủ máy nén. Đổi lại, nó làm lạnh dựa vào chênh lệch với nhiệt độ phòng nên kém hơn khi phòng nóng. Whynter khuyên đặt tủ trong nhà có điều hoà, tránh nắng, không để ở gara không cách nhiệt.
- Tủ máy nén (compressor): làm lạnh khoẻ hơn, chịu phòng nóng tốt hơn. Tủ Liebherr ZKes 453 là ví dụ: chỉnh nhiệt từ 16 đến 20°C, độ ẩm từ 68 đến 75%, khay đựng bằng gỗ tuyết tùng, có chuông báo khi nhiệt độ bất thường và khi cửa mở quá 60 giây.
Một lưu ý: không phải tủ điện nào cũng tự chỉnh độ ẩm. Chính Whynter ghi chỉ một số mẫu của hãng có chức năng này, các mẫu còn lại dùng khay tạo ẩm đặt bên trong. Mua tủ thì đọc kỹ thông số phần độ ẩm.
Tủ bảo quản xì gà và rượu vang dùng chung được không
Câu này khách hỏi bên mình khá thường xuyên, vì nhà đã có tủ vang. Chuyên mục Dr. Vinny của Wine Spectator trả lời khá rõ: cất xì gà trong hầm vang không hại gì đến rượu, nhưng có thể hại xì gà. Điểm khác chủ yếu nằm ở nhiệt độ. Wine Spectator ghi vang hợp khoảng 55°F (13°C) với độ ẩm khoảng 70%, còn xì gà hợp khoảng 70°F (21°C) với 70%.
Vì không khí càng lạnh thì càng cần độ ẩm cao hơn để giữ điếu đủ ẩm, ở 13°C xì gà cần khoảng 80% độ ẩm. Tủ vang thường không giữ được mức đó, nên để lâu dài trong tủ vang xì gà dễ bị khô dần. Bài viết cũng nói để ngắn hạn thì không sao. Habanos thì dặn riêng là đừng cất xì gà trong tủ lạnh vì tủ lạnh khô hơn ta tưởng và xì gà dễ hút mùi.
Muốn tủ bảo quản xì gà và rượu vang chung một khối thì chọn loại tủ hai vùng, ngăn xì gà chỉnh nhiệt và độ ẩm riêng, chứ không để hộp xì gà vào một góc tủ vang.
Seasoning: làm ẩm tủ mới trước khi cho xì gà vào
Gỗ tuyết tùng mới còn khô sẽ hút ẩm từ chính điếu xì gà. Vì thế tủ mới, hoặc tủ để không lâu ngày, cần được “nuôi ẩm” (seasoning) trước. Wikipedia mô tả cách hay dùng là đặt một vật chứa nước cất nhỏ trong hộp kín từ 1 đến 3 ngày. Hãng Vaultek hướng dẫn cách khác cho khay gỗ của hãng: để khay cùng gói giữ ẩm 84% trong túi kín 14 ngày, và làm lại mỗi năm một lần. Mỗi hãng một cách, có hãng không khuyên lau trực tiếp mặt gỗ, nên có sách hướng dẫn thì làm theo sách.
Vài điểm chung giữa các nguồn: dùng nước cất chứ không dùng nước máy, không đổ nước thẳng vào gỗ, và chỉ cho xì gà vào khi đồng hồ đo ẩm đã đứng yên trong khoảng 65 đến 72%. Theo Habanos, xì gà mới mua về cũng cần vài ngày để quen với môi trường trong tủ.
Những sai lầm hay gặp
- Cho xì gà vào tủ khi gỗ chưa đủ ẩm, điếu bị hút khô trong vài ngày đầu.
- Dùng nước máy cho bộ tạo ẩm, dễ sinh mốc.
- Mở nắp liên tục để ngắm, độ ẩm dao động mạnh.
- Đặt tủ cạnh cửa sổ có nắng. Wikipedia lưu ý humidor không được để ánh nắng chiếu trực tiếp.
- Thấy điếu khô thì làm ẩm thật nhanh. Habanos dặn phải làm ẩm lại từ từ theo từng bước, nếu không lá áo dễ nứt.
Nếu đang có xì gà để lâu năm và không chắc còn dùng được không, anh chị đọc thêm bài xì gà để lâu có hỏng không, trong đó có cách tự kiểm tra điếu trước khi quyết định giữ hay bán.
Thanh lý tủ bảo quản cigar và thu mua tủ bảo quản xì gà
Nhiều người bỏ hút, chuyển nhà hoặc thừa kế cả tủ lẫn xì gà mà không biết xử lý thế nào. Tủ để không thì gỗ khô dần, xì gà bên trong cũng xuống theo. Trong trường hợp này, nên rao một lần cả bộ: xì gà, hộp, tủ humidor và phụ kiện như dao cắt, bật lửa, hộp đựng, vì người mua thường muốn xem điếu được cất trong điều kiện ra sao.
VUACON nhận xem humidor và phụ kiện cùng với xì gà khi khách có nhu cầu bán. Bên mình thu mua xì gà Cuba lẫn xì gà ngoài Cuba, cả hộp còn nguyên seal lẫn điếu lẻ. Anh chị chụp ảnh tủ, hộp và vài điếu rồi gửi qua Zalo 038.737.6666 để được định giá sơ bộ, sau đó thẩm định trực tiếp và thanh toán ngay. Thông tin chi tiết về quy trình nằm ở trang thu mua xì gà.
Câu hỏi thường gặp
Không có tủ bảo quản xì gà thì cất xì gà thế nào?
Ngắn ngày có thể để trong hộp nhựa kín hoặc túi zip kèm một gói giữ ẩm, đặt nơi mát, tránh nắng. Cách này chỉ tạm thời. Đừng cho vào tủ lạnh, vì theo Habanos tủ lạnh khô và xì gà dễ ám mùi thực phẩm.
Độ ẩm trong tủ xì gà bao nhiêu là đủ?
Habanos khuyên 65 đến 70%, Cigar Aficionado lấy mốc khoảng 70%. Dưới 65% lâu ngày điếu sẽ khô dần. Cao quá mức khuyến nghị thì dễ mốc, nhất là khi nhiệt độ cũng cao.
Thấy lớp trắng trên điếu xì gà có phải mốc không?
Chưa chắc. Theo Habanos, lớp phấn trắng mịn hiện lên khi độ ẩm tăng đột ngột là hiện tượng tự nhiên, phủi đi được. Cigar Aficionado mô tả mốc thật có màu hơi xanh và để lại vết trên lá áo khi phủi.
Tủ bảo quản xì gà cũ có bán lại được không?
Được, nhất là tủ còn kín, gỗ không cong vênh và đồng hồ còn chạy. Bán kèm xì gà thường dễ hơn bán riêng tủ.
Người đi xem hàng nhìn hai hộp cùng nhãn, cùng năm mà định giá khác nhau là chuyện thường, và lý do hay nằm ở chỗ cất. Hộp nằm trong tủ có đồng hồ đo ẩm, điếu còn mềm, lá áo còn bóng thì xem nhanh. Hộp để trên nóc tủ quần áo vài năm thì phải mở ra xem kỹ từng điếu. Chiếc tủ không làm xì gà ngon hơn, nó chỉ giữ cho điếu không xấu đi, mà với xì gà thì như vậy đã đủ.
Hút thuốc lá, xì gà có hại cho sức khoẻ.
