Say Rượu Bia Có Nên Đắp Chăn Không?

Có, nên đắp chăn giữ ấm cho người say, nhưng dùng chăn bông hoặc chăn lông bình thường, không dùng chăn điện, đệm sưởi hay túi chườm nóng. Uống rượu vào thấy người nóng bừng nên nhiều người nghĩ không cần đắp gì. Thực ra cảm giác nóng đó là giả: cơ thể đang mất nhiệt nhanh hơn, và người say nằm ngủ lâu trong phòng lạnh hay phòng điều hoà có thể bị hạ thân nhiệt mà không tự biết.

Vì sao người say thấy nóng mà vẫn cần đắp chăn

Rượu làm giãn các mạch máu ở da và tay chân, máu ấm từ phần lõi cơ thể chảy ra ngoài nên da đỏ lên và người uống thấy ấm. Cleveland Clinic giải thích rằng ở ngoài đó máu bị nguội đi, nhiệt độ lõi cơ thể giảm xuống và các cơ quan bên trong không còn được giữ ấm như bình thường. Lúc trời lạnh, cơ thể vốn co mạch ngoài da lại để giữ nhiệt cho phần lõi. Rượu làm phản xạ đó kém đi.

Thêm nữa, người say hay đạp chăn, cởi áo vì thấy bức, rồi ngủ mê đi. Bệnh viện Vinmec ghi rõ người say rượu có nguy cơ hạ thân nhiệt cao hơn bình thường, và khuyên không uống rượu trước khi đi ngủ vào những đêm lạnh. Hạ thân nhiệt là khi nhiệt độ cơ thể xuống dưới 35 độ C, trong khi bình thường khoảng 37 độ C.

Đắp chăn cho người say thế nào cho đúng

Chăn bông, chăn lông bình thường là đủ, đắp vừa ấm chứ không cần chất mấy lớp cho toát mồ hôi. Nếu người say bị ướt vì dầm mưa, đổ nước hay nôn ra áo, thay đồ khô trước rồi mới đắp chăn, vì quần áo ướt làm mất nhiệt rất nhanh. Hướng dẫn sơ cứu hạ thân nhiệt của NHS (Anh) lẫn Vinmec đều dặn cởi đồ ướt rồi đắp chăn khô.

Chăn điện, đệm sưởi, túi chườm nóng hay đèn sưởi thì không nên dùng. Người say kém nhạy cảm với nóng lạnh và khó tỉnh dậy khi có gì bất thường, nên một nguồn nóng đặt sát người lâu một chỗ rất dễ gây bỏng mà họ không biết. NHS dặn không dùng bồn nước nóng, túi chườm nóng hay đèn sưởi để làm ấm người bị lạnh, cũng không chà xát tay chân. Vinmec giải thích thêm: không chườm nóng trực tiếp, không dùng đèn sưởi, nệm sưởi, không chà xát mạnh vì có nguy cơ ngừng tim, và không cố làm ấm riêng tay chân vì sẽ đẩy máu lạnh về tim, phổi.

Cách chăm người say ngủ cho an toàn

Đầu tiên là tư thế. Cho người say nằm nghiêng, không nằm ngửa, để nếu nôn thì không bị sặc. NHS hướng dẫn với người đã thiếp đi thì đặt ở tư thế nằm nghiêng an toàn và kiểm tra xem họ còn thở không.

Phòng nên thoáng nhưng không lạnh. Đắp chăn vừa đủ ấm, không để quạt hay điều hoà thổi thẳng vào người. Nếu đang dùng điều hoà thì để nhiệt độ vừa phải, đừng hạ thấp cho “mát người”.

Phải có người ở cạnh, hoặc ít nhất thỉnh thoảng vào xem, nhất là vài giờ đầu. NIAAA (Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu, Mỹ) cảnh báo không được để người say một mình vì họ có thể ngã hoặc sặc. Viện này cũng nói rõ nghĩ rằng một người đã bất tỉnh cứ “ngủ cho qua” là sẽ ổn là rất nguy hiểm, vì nồng độ cồn trong máu vẫn có thể tiếp tục tăng sau khi đã ngừng uống.

Không cho tắm nước lạnh, không pha cà phê để “cho tỉnh”. NIAAA nói tắm nước lạnh, cà phê nóng hay dìu đi bộ đều không đảo ngược được tác dụng của rượu, có khi còn làm tình hình tệ hơn. NHS thêm rằng tắm nước lạnh dễ làm người say bị lạnh quá, té ngã hoặc lịm đi trong nước, còn cà phê làm người bị ngộ độc rượu mất nước thêm.

Nếu người say còn tỉnh, nuốt được và không nôn, cho uống nước lọc từng ngụm nhỏ. Không cho uống thêm rượu, không ép ăn khi họ đang lơ mơ vì dễ sặc.

Khi nào phải gọi cấp cứu 115

Say bình thường thì ngủ một giấc là đỡ. Nhưng nếu người say có một trong các dấu hiệu dưới đây thì có thể đã là ngộ độc rượu, cần gọi 115 ngay chứ không chờ “ngủ cho tỉnh”. NIAAA nhấn mạnh không cần đợi có đủ tất cả các dấu hiệu mới gọi.

• Lơ mơ, gọi lay mạnh mà không tỉnh hoặc rất khó tỉnh.
• Thở chậm, dưới 8 nhịp một phút, hoặc ngắt quãng, có lúc 10 giây trở lên mới thở một lần.
• Thân nhiệt rất thấp, da tái, lạnh và ẩm, môi hoặc đầu ngón tay tím.
• Nôn liên tục, nhất là nôn khi đang mê man.
• Co giật.

Trong lúc chờ xe cấp cứu, giữ người say nằm nghiêng, đắp chăn giữ ấm và ở bên cạnh họ. Nên nhớ họ đã uống gì, bao nhiêu, có dùng thuốc gì không để báo lại cho nhân viên y tế. Bài dấu hiệu ngộ độc rượu cần đi cấp cứu nói kỹ hơn từng dấu hiệu.

Câu hỏi thường gặp

Người say kêu nóng, có nên để họ nằm không đắp gì?

Có thể để chăn mỏng lúc đầu, nhưng đừng để nằm trần trong phòng lạnh suốt đêm. Cảm giác nóng là do máu dồn ra da, phần lõi cơ thể vẫn đang mất nhiệt. Khi họ ngủ say rồi thì đắp lại chăn vừa ấm.

Người say bị run lạnh thì làm gì?

Đưa vào chỗ kín gió, thay đồ ướt nếu có, đắp chăn khô và ở cạnh họ. Theo NHS, nếu người đó tỉnh hẳn thì có thể cho uống một cốc nước ấm không cồn. Nếu run kèm lơ mơ, nói líu nhíu khác thường, da lạnh tái thì gọi 115, vì đó có thể là hạ thân nhiệt hoặc ngộ độc rượu chứ không chỉ là say.

Có nên cho người say tắm nước nóng cho ấm người không?

Không nên. Người say dễ trượt ngã, lịm đi trong phòng tắm, và NHS cũng dặn không dùng bồn nước nóng để làm ấm người bị lạnh. Tắm nước lạnh lại càng không. Thay đồ khô và đắp chăn là cách an toàn nhất.

Say rượu có nên nằm điều hoà hay bật quạt?

Được, miễn là không để luồng gió thổi thẳng vào người và không để nhiệt độ quá thấp. Xem thêm say rượu có nên nằm điều hoà không và người say rượu có nên nằm quạt không.

Đắp chăn có giúp tỉnh rượu nhanh hơn không?

Không. Đắp chăn chỉ để giữ thân nhiệt, không làm cồn đào thải nhanh hơn. Cơ thể cần thời gian để xử lý lượng rượu đã uống, không có cách nào ép nhanh hơn được.

Bên mình bán rượu nên nghe chuyện này khá nhiều sau mấy bữa tiệc cuối năm: người say được dìu về, đặt lên giường dưới điều hoà 18 độ rồi cả nhà đi ngủ. Một cái chăn bông, nằm nghiêng, và một người ngủ cùng phòng là đủ để tránh phần lớn rủi ro. Quan trọng hơn cả là đừng ai lái xe sau khi uống, và uống xen nước lọc ngay từ đầu bữa. Xem thêm các việc nên và không nên làm khi say rượu và hướng dẫn tổng hợp về chăm sóc sức khỏe sau khi uống rượu.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay cho tư vấn của bác sĩ.

Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.