bởi Tuấn – Vintage Team
Xì gà Toscanello là phiên bản ngắn của Toscano, dòng xì gà Ý cuốn từ lá thuốc Kentucky được sấy bằng khói lửa rồi lên men, nên vị khói và mùi rất khác xì gà Cuba. Một điếu Toscanello dài chừng 8cm, hai đầu để hở sẵn, thường châm hút luôn mà không cần cắt. Trên kệ trong nước, loại hay gặp nhất là Toscanello Rosso hộp 5 điếu, giá vài trăm nghìn một hộp.
Mục lục
- Xì gà Toscano là gì
- Lá Kentucky sấy lửa và lên men
- Hình dáng thuôn hai đầu, không có lá áo lót
- Xì gà Toscanello khác Toscano ở đâu
- Các phiên bản Toscanello
- Cách hút xì gà Toscanello
- So sánh xì gà Ý Toscano với xì gà Cuba
- Giá xì gà Toscanello tham khảo
- Câu hỏi thường gặp
- Toscanello có phải xì gà Cuba không?
- Hút Toscanello có cần cắt không?
- Có thể bẻ đôi điếu Toscano không?
- Toscanello có cần để trong tủ giữ ẩm không?
- Toscanello hút mất bao lâu?
Xì gà Toscano là gì
Toscano là thương hiệu của Manifatture Sigaro Toscano, công ty đặt trụ sở ở Rome. Theo phần lịch sử trên trang của hãng, câu chuyện bắt đầu từ tháng 8/1815 ở xưởng thuốc lá Florence: một lô lá Kentucky để ngoài trời bị trận mưa mùa hè làm ướt sũng. Thay vì bỏ đi, người phụ trách cho cuốn thành xì gà giá rẻ, và nước mưa đã làm lô lá lên men theo kiểu khác thường, cho ra vị lạ. Năm 1818 Florence có xưởng chuyên làm loại xì gà lên men này, đến 1927 nó mới mang tên chính thức là Toscano.
Hãng ghi năm 1891 là lần đầu tiên lá Kentucky được trồng ở Ý, sau hơn 40 năm thử nghiệm thuần hoá. Năm 2006 Manifatture Sigaro Toscano mua lại mảng Toscano từ British American Tobacco Italy, đưa thương hiệu về tay người Ý. Hiện xì gà được làm ở hai nhà máy Lucca (Toscana) và Cava de’ Tirreni (Campania), theo Wikipedia tiếng Ý và tiếng Anh.
Lá Kentucky sấy lửa và lên men
Điểm làm nên mùi Toscano nằm ở lá thuốc. Kentucky là giống lá vốn hay dùng cho thuốc tẩu. Trang của hãng mô tả lá sau khi hái được để trong lò khoảng hai tuần, nhiệt đều và ngập khói, và chính bước này cho lá Kentucky độ bóng, mùi riêng và giữ được lâu. Wikipedia tiếng Anh ghi thêm củi đốt là gỗ sồi và gỗ dẻ gai, kéo dài 15 đến 20 ngày, sau đó lá được làm ẩm cho lên men. Wikipedia tiếng Ý lại ghi giai đoạn sấy lửa 10 đến 15 ngày. Các con số lệch nhau một chút, nhưng nguồn nào cũng thống nhất là lá được hun khói chứ không chỉ hong gió.
So với xì gà thông thường, đây là khác biệt lớn. Bài về cách sấy thuốc lá trên Wikipedia ghi lá xì gà thường được hong gió trong nhà kho thoáng bốn đến tám tuần, còn sấy lửa vốn là cách làm lá cho thuốc tẩu, thuốc nhai. Nên khi hút Toscano, nhiều người nhận ra ngay mùi khói củi.
Hình dáng thuôn hai đầu, không có lá áo lót
Toscano có thân phình ở giữa, thon dần về hai đầu, hai đầu giống nhau. Wikipedia tiếng Ý ghi điếu nguyên thường dài 155 đến 163mm, đường kính 13 đến 20mm, riêng điếu Il Moro dài khoảng 230mm. Mặt điếu sần, thấy rõ gân lá, nhất là hàng cuốn tay, và người ta coi đó là đặc trưng chứ không phải lỗi.
Về cấu tạo, Wikipedia tiếng Anh ghi Toscano không có lớp lá lót (binder), ruột thuốc được quấn thẳng bằng lá áo. Hãng cho biết bộ phận cuốn tay ở Lucca là thợ nữ, phải học 18 tháng mới được tự tay cuốn điếu. Hàng cuốn tay gồm Originale, Il Moro và vài bản giới hạn, phần còn lại làm bằng máy.
Xì gà Toscanello khác Toscano ở đâu
Người Ý có thói quen bẻ hoặc cắt đôi điếu Toscano rồi hút từng nửa, gọi là ammezzato. Toscanello ra đời từ thói quen đó: hãng bán sẵn những nửa điếu đã cắt, khỏi phải tự chia. Wikipedia tiếng Anh ghi Toscanello cổ điển là nửa của các điếu Garibaldi, Classico và Antico. Vì vậy Toscanello thuộc nhóm xì gà điếu nhỏ, gần với cigarillo về kích thước, nhưng vẫn là lá Kentucky hun khói như điếu nguyên.
Các trang bán trong nước ghi Toscanello Rosso dài 75 đến 80mm, đường kính 13 đến 14mm, cuốn máy. Thời gian hút mỗi trang ghi một kiểu, phần lớn trong khoảng 15 đến 30 phút.
Các phiên bản Toscanello
Wikipedia tiếng Anh chia Toscanello làm hai nhánh. Nhánh nguyên vị là nửa điếu của các dòng cổ điển, có thêm Toscanello Garibaldi, Scelto, Speciale. Nhánh thêm hương (aroma) gồm các bản Anice (hồi), Caffè, Fondente (sô cô la đen), Grappa, Mocha và Vanilla, được mô tả nhẹ hơn bản nguyên vị. Ở Việt Nam bản dễ gặp nhất là Toscanello Rosso Caffè, hương cà phê, có bản đóng hộp cho thị trường Đức hoặc Hà Lan. Danh mục các bản thêm hương thay đổi theo từng thị trường, nên thấy tên lạ trên hộp cũng không có gì bất thường.
Cách hút xì gà Toscanello
Trang hướng dẫn của Italian Smokes, nhà nhập khẩu xì gà Ý ở Mỹ, ghi thẳng là Toscanello không cần cắt nhờ kích thước và cách làm. Điếu Toscano nguyên thì khác: không có mũ như xì gà Cuba, người ta tỉa nhẹ cả hai đầu khoảng 1/16 inch, chừng 1,6mm, bằng dao cắt xì gà để đầu điếu không bị xơ. Muốn hút nửa điếu thì cắt đúng giữa thân, được hai điếu ngắn. Nguồn này ghi nửa điếu cháy nhanh hơn và vị đậm hơn hút cả điếu. Wikipedia tiếng Ý thêm một chi tiết: vì hai đầu như nhau, điếu Toscano châm đầu nào cũng được.
Cách châm theo cùng hướng dẫn: dùng diêm gỗ, đợi cháy hết phần lưu huỳnh rồi mới đưa vào, hoặc bật lửa gas butan. Tránh nến, diêm sáp và bật lửa xăng vì ám mùi. Hơ lửa sát đầu điếu nhưng không chạm, xoay đều cho cháy tròn. Khi hút thì rít chậm, đừng rít mạnh hay liên tục vì điếu sẽ nóng và cháy lệch. Hút dở, để nguội rồi muốn châm lại thì tỉa bỏ phần đầu đã cháy trước. Ai quen xì gà Cuba có thể đọc thêm bài cách cắt xì gà để thấy hai kiểu khác nhau thế nào.
Toscano là loại xì gà khô. Wikipedia tiếng Anh ghi độ ẩm trong điếu chỉ khoảng 12 đến 14%, không cần tủ giữ ẩm như xì gà cuốn tay, chỉ cần để nơi độ ẩm 65 đến 70%, tránh nóng. Cũng nên biết dòng này được ghi là có hàm lượng nicotine cao.
So sánh xì gà Ý Toscano với xì gà Cuba
Hai loại nhìn qua đều là xì gà nhưng gần như khác ở mọi khâu, từ lá đến cách cắt.
| Tiêu chí | Toscano, Toscanello (Ý) | Xì gà Cuba (Habanos) |
|---|---|---|
| Lá thuốc | Kentucky trồng ở Ý và Bắc Mỹ | Lá trồng ở Cuba |
| Cách xử lý lá | Sấy bằng khói lửa khoảng hai tuần, rồi lên men | Lá xì gà thường hong gió, rồi lên men chậm |
| Cấu tạo | Ruột và lá áo, không có lá lót | Ruột, lá lót, lá áo |
| Cách làm | Đa số cuốn máy, vài dòng cuốn tay | Habanos ghi làm hoàn toàn bằng tay |
| Đầu điếu | Hở hai đầu, Toscanello không cần cắt | Có mũ, phải cắt trước khi hút |
| Bảo quản | Xì gà khô, không cần tủ giữ ẩm | Cần giữ ẩm ổn định |
Khác biệt dễ nhận ra nhất khi hút là mùi khói, đến từ khâu sấy lá bằng lửa củi. Người đã quen xì gà Cuba nên thử Toscanello như một loại riêng, đừng đem ra so điếu nào ngon hơn, vì hai bên làm theo hai lối khác nhau từ gốc.
Giá xì gà Toscanello tham khảo
Theo giá tham khảo tháng 10/2026 trên một số cửa hàng trong nước, hộp Toscanello Rosso 5 điếu được niêm yết khoảng 165.000đ đến 250.000đ, tuỳ bản đóng hộp cho thị trường nào và tuỳ nơi bán. Một trang còn ghi mặt bằng chung khoảng 200.000đ đến 300.000đ một hộp. Như vậy mỗi điếu rơi vào khoảng 33.000đ đến 50.000đ. Điếu Toscano nguyên ít được bày bán trong nước nên chưa có mức giá đáng tin để ghi.
Câu hỏi thường gặp
Toscanello có phải xì gà Cuba không?
Không. Toscanello là xì gà Ý của Manifatture Sigaro Toscano, làm từ lá Kentucky sấy lửa. Có trang bán ghi xuất xứ lẫn lộn, nhưng nhà sản xuất là công ty Ý và lá được hun khói theo lối riêng của Toscano.
Hút Toscanello có cần cắt không?
Thường là không. Điếu đã hở sẵn hai đầu nên châm là hút được. Nếu đầu điếu bị bẹp hay xơ thì tỉa nhẹ một chút bằng dao cắt cho dễ rít.
Có thể bẻ đôi điếu Toscano không?
Được, đây vốn là thói quen của người Ý và là gốc của Toscanello. Nên dùng dao cắt xì gà cắt ngang giữa thân để mặt cắt gọn, bẻ tay dễ làm xơ lá áo.
Toscanello có cần để trong tủ giữ ẩm không?
Không bắt buộc. Đây là xì gà khô, độ ẩm trong điếu thấp, chỉ cần để chỗ mát, tránh nóng, nơi độ ẩm khoảng 65 đến 70%.
Toscanello hút mất bao lâu?
Các trang bán ghi khoảng 15 đến 30 phút một điếu. Rít chậm thì điếu cháy đều, không bị nóng.
Nhìn chung Toscanello là loại xì gà người ta mua để hút ngay chứ ít ai cất giữ, vì giá thấp và không cần giữ ẩm. Còn nếu trong nhà có những hộp xì gà được biếu mà không hút tới, kể cả hàng ngoài Cuba, VINTAGE WINE vẫn thu mua xì gà cả hộp nguyên seal lẫn điếu lẻ. Cách làm đơn giản: chụp ảnh hộp, tem, đáy hộp gửi qua Zalo 038.737.6666 để được định giá sơ bộ, sau đó thẩm định trực tiếp và thanh toán ngay. Khách ở tỉnh gửi ảnh trước, thống nhất giá rồi gửi hàng ra showroom Hà Nội. Hộp để lâu năm thì nên tự xem qua bài xì gà để lâu có hỏng không trước khi chụp gửi.
Hút thuốc lá, xì gà có hại cho sức khoẻ.
