Rượu Rum

Ba truyền thống làm rum theo tiếng nói của thuộc địa cũ

Người trong nghề hay chia rum theo ngôn ngữ của nước từng cai trị hòn đảo. Các đảo nói tiếng Anh như Jamaica, Barbados làm từ mật mía, lên men lâu và chưng cất bằng nồi đồng, nên rum nặng, nhiều mùi trái chín. Nhóm nói tiếng Tây Ban Nha như Cuba, Puerto Rico, Cộng hoà Dominica, Nicaragua lên men nhanh, chưng bằng tháp cột ở độ cồn rất cao, rượu ra sạch và nhẹ, hương vị đến chủ yếu từ thùng gỗ. Các đảo thuộc Pháp dùng nước mía tươi. Cách chia này giờ không còn chặt, nhưng vẫn giúp đoán vị trước khi mở nắp.

Trên kệ, phía Jamaica có Appleton Special, Myers's Original Dark, Kingston 62 Gold; Barbados có Mount Gay với Mount Gay XO (1.400.000đ). Nhóm tiếng Tây Ban Nha đông nhất: Bacardi, Havana Club, Brugal 1888, Matusalem 15 năm, Flor de Caña 12 năm (800.000đ).

Rhum agricole và AOC Martinique

Martinique có tên gọi xuất xứ AOC cho rum từ năm 1996. Muốn ghi AOC Martinique, rum phải làm hoàn toàn từ nước mía ép, không được bổ sung mật hay siro, chưng một lần trong tháp cột kiểu đảo và đóng chai từ 40% cồn trở lên. Nhãn cũng có quy tắc: chữ "élevé sous bois" nghĩa là đã nằm thùng gỗ sồi ít nhất 12 tháng, còn "vieux" là ít nhất 3 năm.

Ở mục này, nhà Clément có đủ các nấc, từ Rhum Blanc Agricole (1.170.000đ) không qua gỗ tới Clément Ambre, Select Barrel và Clément XO. Saint James cũng ở Martinique, có Imperial Blanc và Royal Ambre giá dễ chịu hơn. Lần đầu uống rhum agricole, nhiều người bất ngờ vì nó khô và thơm mùi cỏ, khác hẳn vị ngọt quen thuộc của rum mật mía.

Con số trên nhãn rum đọc thế nào

Rum không có một chuẩn chung về ghi tuổi như Scotch whisky. Có nhà ghi tuổi của phần rượu non nhất, có nhà ghi tuổi phần già nhất trong hỗn hợp, có nhà chỉ in một con số lớn để gợi cảm giác lâu năm. Zacapa 23 là ví dụ hay được nhắc: rượu ủ theo hệ thống solera ở độ cao khoảng 2.300 mét tại Guatemala, gồm các loại rum từ khoảng 6 đến 23 năm, chứ không phải toàn bộ đều 23 năm.

Khí hậu cũng làm con số khác nghĩa. Vùng làm rum phần lớn nóng ẩm, rượu ngấm gỗ và bay hơi nhanh hơn nhiều so với kho whisky ở Scotland, nên rum 12 năm thường đậm hơn whisky cùng tuổi. Các chai ghi tuổi rõ ràng trong mục gồm Bacardi 8 năm (1.200.000đ), Angostura 1787 15 năm (1.750.000đ) và Dictador 20 năm (2.300.000đ). Nhóm đóng chai độc lập theo từng nhà máy như Kill Devil 24 năm Guyana hay Uitvlugt 1993 dành cho người sưu tầm.

Trắng, vàng, đen, spiced và overproof

Các chữ white, gold, dark, spiced trên nhãn là cách gọi thương mại, không có luật chung. Rum trắng thường chưng bằng tháp cột, có thể không ủ hoặc ủ rồi lọc mất màu. Rum vàng thường đã qua thùng. Rum đen có màu sẫm từ thùng cháy nặng, từ mật hoặc từ caramel, như Kraken và Captain Morgan Black. Rum spiced là rum ngâm gia vị, ví dụ Captain Morgan Spiced Gold hay dòng Dead Man's Fingers.

Overproof là rum nặng hơn hẳn mức 40% thông thường, thường trên 50%. Mục có Plantation O.F.T.D 69% và Sampan 65%, rhum trắng làm tại Việt Nam. Nhà Plantation đã đổi tên thành Planteray từ tháng 1/2024, rượu bên trong giữ nguyên; chai cũ và chai mới trên kệ có thể mang hai tên khác nhau. Tin mới về nhóm rum cao cấp có ở bài rum cao cấp 2026.

Chai theo tầm tiền

Giá trong hai bảng dưới lấy thẳng từ trang sản phẩm. Bảng đầu là rum để pha, xếp từ rẻ lên:

Bảng sau là rum ủ để uống thẳng hoặc làm quà:

Cả mục có chai đắt nhất khoảng 17 triệu, phân nửa số chai dưới 900.000đ. Bảng giá riêng nhà Bacardi có ở bài giá rượu Bacardi.

Pha, uống thẳng và làm bánh

Rum trắng là nền của Mojito, Daiquiri, Cuba Libre. Rum vàng hoặc đen hợp với bia gừng, nước dừa, nước dứa. Rum ủ lâu nên rót khoảng 30 ml vào ly nhỏ miệng thu, để vài phút rồi uống chậm; một viên đá lớn giúp chai ngọt đậm như Zacapa hay Diplomatico bớt nặng. Làm tiramisu hay ngâm nho khô thì rum vàng, rum đen cho mùi mật và vani rõ hơn rum trắng. Chai đã mở để đứng, nút kín, tránh nắng; rum không hỏng nhanh nhưng mùi sẽ nhạt dần nếu chai còn ít mà để lâu.

Kiểm tra chai trước khi mua

Rum nhập khẩu chính ngạch bán ở Việt Nam phải có tem rượu nhập khẩu dán trên nắp hoặc cổ chai và nhãn phụ tiếng Việt ghi tên nhà nhập khẩu, độ cồn, dung tích. Xem kỹ seal nắp còn nguyên, chữ in trên nhãn sắc nét, mã lô in hoặc khắc trên thân chai khớp với hộp. Chai giá thấp bất thường so với mặt bằng chung là thứ nên hỏi lại trước khi mua. Cần xem tem hay nhãn phụ của chai nào, bạn nhắn Zalo 038.737.6666, bên mình chụp gửi.

Xem toàn bộ bộ sưu tập rượu mạnh nhập khẩu tại VUACON.

Câu hỏi thường gặp

Xem thêm trong Rượu mạnh

• Rượu Whisky
• Grappa · Absinthe · Soju · Khác
• Cognac & Brandy
• Rượu Gin
• Tequila & Mezcal
• Rượu Vodka
• Rượu Shochu Nhật Bản
• Rượu Mao Đài & Rượu Trung Quốc