Hotline: 038.737.6666 · Showroom Số 38 đường Trần Cung, P. Nghĩa Đô, Q. Cầu Giấy, Hà Nội

Cẩm nang chọn rượu

Cặn trong rượu vang: tinh thể tartrate, cặn vang đỏ già có sao không

Cặn trong rượu vang: tinh thể tartrate, cặn vang đỏ già có sao không

Cặn trong rượu vang gần như luôn vô hại. Vang trắng hay có tinh thể trong suốt như hạt đường, gọi là tinh thể tartrate: axit tartaric tự nhiên của nho kết tinh với kali khi rượu gặp lạnh. Vang đỏ để lâu năm có cặn sẫm màu do tannin và sắc tố kết lại với nhau rồi lắng xuống. Cả hai không làm rượu hỏng; muốn ly sạch thì dựng chai đứng một ngày rồi rót chậm hoặc gạn sang decanter.

Mục lục
  1. Cặn trong rượu vang: vì sao rượu vang có cặn
  2. Các loại cặn thường gặp và cách nhận ra
  3. Có cặn có phải rượu ngon hơn hay rượu kém?
  4. Cặn hay rượu hỏng: phân biệt thế nào
  5. Xử lý chai vang có cặn trước khi rót
  6. Hạn chế cặn khi cất rượu ở nhà
  7. Câu hỏi thường gặp
  8. Tại sao rượu vang có cặn?
  9. Cặn rượu vang có uống được không?
  10. Hạt trong suốt dưới nút bần rượu vang là gì?
  11. Rượu vang có cặn có phải rượu giả không?
  12. Làm sao loại bỏ cặn rượu vang?

Khách mở chai thấy “hạt thuỷ tinh” dưới đáy hay dưới nút bần thường nhắn ngay cho mình hỏi có phải rượu giả, rượu hỏng không. Câu trả lời ngắn là không, nhưng cũng có vài trường hợp cặn đi kèm dấu hiệu chai có vấn đề thật. Bài này giúp bạn phân biệt, rồi chỉ cách xử lý để ly rượu vang vẫn trong và ngon.

Cặn trong rượu vang: vì sao rượu vang có cặn

Có ba nguồn cặn chính. Nguồn thứ nhất là tinh thể tartrate. Nho có nhiều axit tartaric; trong rượu, axit này kết hợp với kali thành muối kali bitartrate. Khi rượu bị lạnh, muối này kém tan và kết tinh. Tạp chí Decanter mô tả trong vang trắng tinh thể thường không màu, hình dạng gọn; trong vang đỏ chúng bị tannin và sắc tố nhuộm nâu đỏ, nhỏ và méo hơn, nên hay bị gọi chung là cặn. Đây cũng chính là chất mà người làm bánh gọi là cream of tartar.

Nguồn thứ hai là cặn của vang đỏ để lâu. Trong chai, tannin và sắc tố anthocyanin của vỏ nho dần liên kết thành phân tử lớn hơn, tới lúc đủ nặng thì không tan nữa và lắng xuống. Vang đỏ đậm, nhiều tannin, để càng lâu càng dễ có cặn. Đây cũng là một lý do vang đỏ già nhạt màu dần và vị chát mềm hơn.

Nguồn thứ ba là phần xác men, mảnh vỏ, thịt quả nhỏ còn sót lại khi nhà làm vang chọn không lọc hoặc lọc rất nhẹ để giữ hương và độ đầy. Những chai ghi “unfiltered” hay “non filtré” trên nhãn, như BLACK STAR UNFILTERED PFALZ, là kiểu có chủ ý để lại phần này, nên có lớp mờ dưới đáy là chuyện bình thường.

BLACK STAR UNFILTERED PFALZ
BLACK STAR UNFILTERED PFALZ
Sandeman Fine Tawny Porto
Sandeman Fine Tawny Porto
Decanter Riedel Machine Made Merlot
Decanter Riedel Machine Made Merlot

Các loại cặn thường gặp và cách nhận ra

Loại cặn Nhìn thế nào Hay gặp ở Có sao không Xử lý
Tinh thể tartrate Hạt trong như đường, muối, mảnh kính nhỏ; bám đáy chai hoặc mặt dưới nút bần Vang trắng, vang ngọt, vang để tủ lạnh lâu Vô hại, không đổi mùi vị Rót chậm, chừa lại đáy; hoặc lọc qua rây
Tartrate trong vang đỏ Hạt nâu đỏ, nhỏ, sần, bám nút hoặc đáy Vang đỏ đậm, vang đỏ ít xử lý Vô hại Như trên
Cặn vang đỏ già Bột hoặc vảy sẫm màu, đôi khi thành vệt dọc thân chai Vang đỏ để 8–10 năm trở lên, vintage port Vô hại nhưng đắng, sạn miệng Dựng chai, gạn sang decanter
Xác men, cặn mịn Lớp mờ dưới đáy, lắc lên làm rượu đục Vang không lọc, vang tự nhiên, pét-nat Vô hại, là kiểu nhà làm Uống đục hoặc để lắng rồi rót

Có cặn có phải rượu ngon hơn hay rượu kém?

Không nên coi cặn là dấu hiệu chất lượng theo chiều nào. Decanter dẫn ý kiến của giới chuyên môn: tinh thể tartrate không ảnh hưởng tới mùi, vị hay chất lượng rượu. Có người còn coi chúng là dấu hiệu rượu ít bị can thiệp, vì muốn chặn tinh thể thì nhà làm phải ổn định lạnh, tức làm lạnh rượu sâu vài ngày trước khi đóng chai cho muối kết tủa trước. Vang làm số lượng lớn thường làm bước này để khách khỏi thắc mắc; một số nhà làm vang cao cấp bỏ qua vì sợ ảnh hưởng hương vị.

Với vang đỏ, có cặn chỉ cho biết chai đã nằm trong hầm đủ lâu hoặc ít được lọc. Một chai Bordeaux bình dân vài năm tuổi thường chưa có cặn; một chai vang đỏ đậm ủ mười mấy năm có cặn là bình thường. Port cũng vậy: kiểu tawny ủ trong thùng gỗ rồi mới đóng chai như Sandeman Fine Tawny Porto gần như không có cặn, còn vintage port đóng chai sớm để già trong chai thì cặn dày tới mức phải gạn.

Cặn hay rượu hỏng: phân biệt thế nào

Cặn nằm yên ở đáy hoặc dưới nút, phần rượu bên trên vẫn trong, mùi vẫn là mùi trái cây, gỗ, gia vị, thì không có gì phải lo. Đáng ngờ là khi cả chai đục đều dù đã để yên, vang tĩnh tự nhiên sủi lăn tăn như có ga, rượu có mùi giấm, mùi táo dập, hoặc mùi giấy ẩm, bìa các tông. Hai mùi đầu thường do rượu bị oxy hoá hay lên men lại, mùi sau thường là lỗi nút bần. Nút bần bị đẩy lồi lên, rượu rỉ ra cổ chai là dấu hiệu chai từng bị nóng.

Ở Việt Nam, nguyên nhân hay gặp nhất là chai để chỗ nóng, chỗ có nắng, chứ không phải cặn. Các dấu hiệu chai bảo quản sai đã có bài riêng: rượu vang bảo quản sai cách nhận biết thế nào. Còn mảnh vụn nâu nổi lơ lửng ngay khi vừa rút nút thường chỉ là vụn nút bần do khui, vớt ra là xong.

Xử lý chai vang có cặn trước khi rót

Với vang đỏ già hay chai không lọc, mình làm theo các bước sau. Một, dựng chai đứng ít nhất một ngày, chai già lâu năm thì hai ba ngày, để cặn tụt hết xuống đáy. Hai, khui nhẹ tay, không lắc chai, không lật ngang. Ba, rót chậm và đều sang decanter hoặc bình sạch, đặt một nguồn sáng như đèn pin điện thoại hay ngọn nến dưới cổ chai; thấy vệt cặn bắt đầu chạy tới vai chai thì dừng. Phần còn lại chừng một hai đốt ngón tay để riêng, không rót vào ly. Một bình như Decanter Riedel Machine Made Merlot đủ dùng cho chai 750 ml. Cách chọn và dùng bình xem thêm ở bài decanter là gì, khi nào cần dùng.

Không có decanter thì rót thẳng vào ly thật chậm, chừa lại đáy chai. Có thể lót một tấm vải màn sạch hoặc phin lọc cà phê bằng giấy trên phễu; cách này lọc được cặn nhưng hơi lâu, và với vang già rất mỏng manh thì nên rót nhanh tay để rượu đỡ tiếp xúc không khí.

Với vang trắng có tinh thể tartrate thì đơn giản hơn: tinh thể nặng nên nằm yên dưới đáy, cứ rót bình thường và bỏ phần cuối. Lỡ có vài hạt trong ly cũng không sao, chúng tan dần hoặc nằm dưới đáy ly.

Hạn chế cặn khi cất rượu ở nhà

Tinh thể tartrate hay xuất hiện khi chai vang trắng nằm lâu trong ngăn mát tủ lạnh gia đình, vốn lạnh hơn mức cần. Nếu chưa uống trong vài ngày tới thì cất ở tủ rượu hoặc chỗ mát ổn định, chỉ cho vào tủ lạnh vài giờ trước khi mở. Vang đỏ thì nên nằm ngang hoặc nghiêng, yên một chỗ, để cặn tụ về một phía thân chai và dễ gạn sau này; mỗi lần dời chai là cặn lại bị khuấy lên. Chi tiết nhiệt độ, độ ẩm khi cất giữ ở nhà xem bài bảo quản rượu vang tại nhà đúng cách.

Chai vang trắng Đức có độ chua cao như Clemens Busch Riesling Trocken Mosel thuộc nhóm vang mà khách hay hỏi chuyện tinh thể, vì vang chua nhiều axit tartaric; gặp thì cứ yên tâm rót. Ở Vua Cồn, chai vang đỏ hiện có 6.316 dòng, đa số là vang trẻ uống được ngay, ít khi phải gạn cặn. Cần tìm chai để lâu năm hay hỏi một chai cụ thể có cần gạn không, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao rượu vang có cặn?

Do axit tartaric của nho kết tinh khi gặp lạnh (tinh thể tartrate), do tannin và sắc tố của vang đỏ kết lại theo thời gian, hoặc do nhà làm không lọc rượu. Cả ba đều tự nhiên.

Cặn rượu vang có uống được không?

Uống phải không hại, nhưng cặn vang đỏ đắng và sạn miệng, nên thường gạn bỏ. Tinh thể tartrate không đổi mùi vị rượu.

Hạt trong suốt dưới nút bần rượu vang là gì?

Đó là tinh thể kali bitartrate, hay gọi là “kim cương rượu vang”. Chúng bám vào mặt nút tiếp xúc với rượu, không phải đường hay mảnh thuỷ tinh.

Rượu vang có cặn có phải rượu giả không?

Không. Cặn và tinh thể là hiện tượng tự nhiên, gặp cả ở chai rất đắt. Muốn kiểm tra thật giả cần xem tem, nhãn, nút và nguồn hàng, không dựa vào cặn.

Làm sao loại bỏ cặn rượu vang?

Dựng chai đứng một ngày cho cặn lắng, khui nhẹ, rót chậm sang decanter dưới ánh đèn và dừng khi cặn tới vai chai. Không có decanter thì rót chậm và chừa lại đáy chai.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Zalo