Cocktail Martini là gin (hoặc vodka) pha với vermouth khô, khuấy với đá rồi lọc ra ly chân cao. Công thức Dry Martini của IBA: 60 ml gin, 10 ml vermouth khô, trang trí vỏ chanh vắt tinh dầu hoặc ô liu xanh. “Dry” nghĩa là ít vermouth, “wet” là nhiều vermouth, “dirty” là thêm nước ngâm ô liu; dùng vodka thay gin thì gọi là vodka martini.
Mục lục
- Dry, wet, dirty, perfect: bảng gọi món
- Ly martini đã “khô” dần qua 100 năm
- Khuấy hay lắc: chuyện của James Bond
- Gin hay vodka, chai nào
- Vermouth khô: ít nhưng phải tươi
- Dirty Martini: ô liu và nước ngâm
- Một ly martini mạnh cỡ nào
- Kết lại
- Câu hỏi thường gặp
- Dry Martini là gì?
- Dirty Martini khác Dry Martini thế nào?
- Martini pha gin hay vodka?
- Martini nên lắc hay khuấy?
- Cocktail Martini có phải rượu Martini không?
- Martini bao nhiêu độ?
Cần nói trước để khỏi nhầm: Martini ở đây là tên một ly cocktail, còn Martini là hãng rượu của Ý chuyên vermouth và vang sủi. Hai thứ có dính nhau (vermouth là một nửa của ly), nhưng gọi “một ly martini” ở quầy bar là gọi gin với vermouth khô, không phải gọi chai Martini Rosso.
Dry, wet, dirty, perfect: bảng gọi món
| Kiểu | Gin hoặc vodka | Vermouth | Thêm | Trang trí |
|---|---|---|---|---|
| Dry Martini (IBA) | 60 ml gin | 10 ml vermouth khô | — | Vỏ chanh hoặc ô liu xanh |
| Extra dry | 60–75 ml | Tráng ly vài giọt rồi đổ đi | — | Vỏ chanh |
| Wet (kiểu xưa 2:1) | 60 ml | 30 ml vermouth khô | — | Vỏ chanh |
| Dirty | 60 ml | 10 ml | 10–15 ml nước ngâm ô liu | 2–3 quả ô liu |
| Perfect | 60 ml | 10 ml vermouth khô + 10 ml vermouth đỏ | — | Vỏ cam hoặc chanh |
| Gibson | 60 ml gin | 10 ml vermouth khô | — | Hành ngâm nhỏ thay ô liu |
| Vesper (IBA) | 45 ml gin + 15 ml vodka | 7,5 ml Lillet Blanc thay vermouth | Lắc, không khuấy | Vỏ chanh |
Dòng IBA lấy đúng công thức của họ; các dòng khác là cách gọi phổ biến ở quầy bar, lượng ml mình ghi theo cách pha ở cửa hàng. Khi gọi, nói rõ ba thứ: gin hay vodka, dry hay wet, vỏ chanh hay ô liu.
Ly martini đã “khô” dần qua 100 năm
Gốc của martini hay được gắn với ly Martinez ở San Francisco những năm 1860; sách của Jerry Thomas năm 1887 có công thức Martinez Cocktail, và Harry Johnson năm 1888 có “Martini Cocktail” dùng gin Old Tom ngọt với vermouth. Công thức “Dry Martini” sớm nhất được in trong sách của William Boothby năm 1907.
Tới năm 1922, martini đã có dáng quen thuộc: London dry gin và vermouth khô tỉ lệ 2:1, khuấy với đá, lọc ra ly ướp lạnh. Sau đó phần vermouth cứ teo dần: khoảng 3:1 những năm 1930, 4:1 những năm 1940, rồi 5:1, 6:1 cuối thế kỷ 20. Công thức IBA 60/10 chính là 6:1. Có người gọi 15:1, gần như uống gin lạnh. Vì vậy “wet” bây giờ thực ra là tỉ lệ bình thường của thời ông bà.
Khuấy hay lắc: chuyện của James Bond
Martini chuẩn được khuấy. Ly chỉ toàn rượu trong, khuấy giữ ly trong vắt và mượt; lắc làm ly đục, có bọt khí nhỏ, loãng hơn một chút. Câu “lắc, không khuấy” nổi tiếng nhờ James Bond: cụm này xuất hiện từ tiểu thuyết Diamonds Are Forever (1956) của Ian Fleming, và Sean Connery nói trọn câu trong phim Goldfinger (1964). Bond gọi vodka martini, và chính Fleming nghĩ ra ly Vesper trong Casino Royale, ly mà IBA ghi là lắc.
Cách khuấy ở nhà: ướp ly trước (cho đá và nước vào ly, để vài phút rồi đổ đi). Cho gin, vermouth vào ly trộn đầy đá, khuấy đều chừng 30 giây, lọc ra ly. Vắt vỏ chanh phía trên mặt ly cho tinh dầu rơi xuống. Ly hợp là ly chân cao miệng loe như Ly Martini Gold Rim 260.000đ.
Gin hay vodka, chai nào
Gin cho martini có mùi bách xù, vỏ cam chanh, thảo mộc; vodka cho ly sạch, trung tính, chỉ còn vị cồn lạnh và chút vermouth. Người mới thường dễ uống vodka martini hơn, nhưng martini nguyên bản là gin.
Gin kiểu London Dry là lựa chọn an toàn: Gin Tanqueray London Dry Gin 420.000đ mùi bách xù rõ, khô; Gin Beefeater 400.000đ nhiều vỏ cam chanh, giá dễ chịu; Gin Bombay Sapphire 450.000đ nhẹ và thơm hoa cỏ hơn. Kệ gin hiện có 145 chai. Thích vodka thì Vodka Grey Goose 750.000đ mềm, hợp martini.
Vermouth khô: ít nhưng phải tươi
Dry Martini chỉ có 10 ml vermouth, nhưng vermouth cũ là hỏng cả ly. Vermouth là vang thêm cồn và thảo mộc, mở rồi phải đậy kín để tủ lạnh, dùng trong khoảng một tới hai tháng. Ba chai vermouth khô dễ tìm: Rượu Martini Extra Dry 450.000đ vị quen, nhẹ; Vermouth Noilly Prat Dry 800.000đ của Pháp, đậm và nhiều thảo mộc hơn, là chai kinh điển cho martini; Dolin Vermouth de Chambery Dry 690.000đ thanh và nhẹ. Đừng dùng vermouth đỏ ngọt cho Dry Martini, ly sẽ thành màu hổ phách và ngọt, đó là họ Manhattan rồi.
Dirty Martini: ô liu và nước ngâm
Dirty Martini thêm nước ngâm ô liu vào ly, ra vị mặn, béo, hơi umami; thêm gấp đôi thì gọi là extra dirty. Nước ngâm nên là của lọ ô liu xanh ngâm muối, không phải ô liu ngâm dầu hay ô liu đen đóng hộp có vị kim loại. Vì đã có vị mặn, ly này hợp với gin mùi bách xù mạnh hoặc vodka. Ô liu có hạt thì nhớ báo khách.
Một ly martini mạnh cỡ nào
60 ml gin 40 độ cộng 10 ml vermouth khoảng 16 độ là chừng 25–26 ml cồn, tức khoảng 20 g, xấp xỉ 2 đơn vị cồn (1 đơn vị = 10 g theo quy ước của Bộ Y tế). Ly trông nhỏ nhưng là một trong những ly mạnh nhất ở quầy bar; gin 47 độ còn mạnh hơn nữa. Uống chậm, một ly là đủ cho bữa tối. Đã uống thì không lái xe. Bài dành cho người từ 18 tuổi trở lên.
Kết lại
Martini khó ở chỗ đơn giản: chỉ hai chai rượu nên chai nào cũng lộ rõ. Một chai London Dry, một chai vermouth khô còn tươi trong tủ lạnh, ly ướp lạnh và vỏ chanh là đủ để pha ly IBA. Từ đó tăng giảm vermouth cho hợp miệng. Cần chọn gin, vermouth hay ly, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp
Dry Martini là gì?
Là martini ít vermouth khô. Công thức IBA: 60 ml gin, 10 ml vermouth khô (tỉ lệ 6:1), khuấy với đá, lọc ra ly lạnh, trang trí vỏ chanh hoặc ô liu.
Dirty Martini khác Dry Martini thế nào?
Dirty Martini thêm nước ngâm ô liu (khoảng 10–15 ml) vào ly, ra vị mặn, béo và thường trang trí 2–3 quả ô liu.
Martini pha gin hay vodka?
Bản gốc là gin. Vodka martini dùng vodka thay gin, vị sạch và trung tính hơn; cả hai đều phổ biến.
Martini nên lắc hay khuấy?
Khuấy để ly trong và mượt. Lắc như James Bond làm ly đục và loãng hơn một chút; riêng ly Vesper thì IBA ghi là lắc.
Cocktail Martini có phải rượu Martini không?
Không. Martini là tên ly gin pha vermouth khô; còn Martini & Rossi là hãng rượu Ý làm vermouth và vang sủi, chai vermouth của hãng có thể dùng làm nguyên liệu.
Martini bao nhiêu độ?
Ly Dry Martini sau khi khuấy với đá thường còn khoảng 28–32 độ; lượng cồn mỗi ly khoảng 20 g, gần 2 đơn vị cồn.













