Sémillon (thường viết Semillon) là giống nho trắng gốc Bordeaux (Pháp), vỏ mỏng, dễ nhiễm nấm quý. Nó là giống chính của vang ngọt Sauternes, là phần pha cùng Sauvignon Blanc trong vang trắng khô Bordeaux, và ở Hunter Valley (Úc) làm ra vang khô ít cồn để được hàng chục năm. Đầu thế kỷ 19, Sémillon từng phủ hơn 90% vườn nho Nam Phi.
Mục lục
- Giống nho vỏ mỏng của Bordeaux
- Ba kiểu vang từ một giống nho
- Bordeaux trắng khô: Sémillon đứng sau Sauvignon
- Sauternes: chỗ Sémillon làm chủ
- Hunter Valley: Sémillon khô, để càng lâu càng khác
- Semillon Sauvignon Blanc, Nam Phi và Chile
- Câu hỏi thường gặp
- Semillon và Sémillon có khác nhau không?
- Vang Semillon có ngọt không?
- Semillon khác Sauvignon Blanc thế nào?
- Sauternes có phải 100% Sémillon không?
- Hunter River Riesling là gì?
Ít ai gọi tên Sémillon khi mua vang trắng, vì nó hay đứng sau tên vùng hoặc đứng thứ hai trên nhãn, sau Sauvignon Blanc. Nhưng lật nhãn sau một chai Bordeaux trắng, một chai Sauternes hay một chai Semillon Sauvignon Blanc của Úc, bạn sẽ gặp nó. Bài này nói về chính giống nho: nó mạnh ở đâu, yếu ở đâu, và vì sao cùng một giống lại cho ba kiểu vang khác hẳn nhau.
Giống nho vỏ mỏng của Bordeaux
Sémillon là giống bản địa vùng Bordeaux; tên Sémillon de Saint-Émilion đã được ghi nhận từ năm 1736. Hiện nó là một trong ba giống nho trắng được phép ở Bordeaux, cùng Sauvignon Blanc và Muscadelle. Năm 2008, 17 nhà Bordeaux, trong đó có Château d’Yquem, lập hội để tự nhân giống dòng Sémillon riêng từ vườn của mình.
Cây cho năng suất đều, khoảng sáu tới tám tấn nho mỗi mẫu Anh. Vỏ quả mỏng là điểm then chốt: ở xứ nóng nho dễ cháy nắng, cây khá kháng bệnh nhưng dễ thối. Đúng cái vỏ mỏng đó lại để nấm quý Botrytis bám vào, làm quả teo lại và cô đặc đường, thứ tạo ra Sauternes. Vang Sémillon thường được tả là thân dày, chua vừa, mùi chanh, sáp, để lâu ra mật ong; vì thế ở Bordeaux người ta hay pha nó với Sauvignon Blanc chua sắc, thơm cỏ để hai giống bù cho nhau.
Ba kiểu vang từ một giống nho
| Kiểu vang | Ở đâu | Vai trò của Sémillon |
|---|---|---|
| Trắng khô pha Sauvignon Blanc | Pessac-Léognan, Graves, Entre-Deux-Mers | Thường là phần phụ; Domaine de Chevalier trắng khoảng 30% |
| Ngọt nấm quý | Sauternes, Barsac, Cérons | Thường là giống chủ đạo |
| Khô, hái sớm, để lâu | Hunter Valley (Úc) | Đơn giống |
| Trắng khô pha kiểu Úc | Margaret River, Barossa | Pha với Sauvignon Blanc |
Bordeaux trắng khô: Sémillon đứng sau Sauvignon
Ở Pessac-Léognan và Graves, nhiều nhà lớn làm vang trắng khô từ Sauvignon Blanc pha Sémillon. Domaine de Chevalier, Cru Classé de Graves ở Léognan, trồng 4,5 ha nho trắng với khoảng 70% Sauvignon Blanc, 30% Sémillon. Nhãn phụ của họ, Rượu vang L’ Esprit De Chevalier Blanc, là cách dễ hơn để biết kiểu vang này. Phần Sémillon làm thân vang dày và tròn hơn một chai Sauvignon Blanc thuần.
Sauternes: chỗ Sémillon làm chủ
Trong vang ngọt Sauternes, Barsac và Cérons, Sémillon thường là giống chủ đạo. Sauternes gồm năm xã: Sauternes, Barsac, Bommes, Fargues và Preignac, cách thành phố Bordeaux khoảng 40 km về phía đông nam. Luật bắt vang ghi Sauternes đạt tối thiểu 13% cồn và phải qua kiểm nếm cho thấy độ ngọt rõ. Phần lớn chai bán ở cỡ nửa chai 375 ml. Chuyện sương sông Ciron và nấm quý có ở bài nấm quý Botrytis, nên ở đây mình chỉ nói chai.
Đầu bảng là Rượu vang Chateau d’Yquem Sauternes, nhà duy nhất được xếp hạng Premier Cru Supérieur. Muốn biết vị Sauternes với giá dễ hơn thì có Rượu vang Barton & Guestier Sauternes.
Hunter Valley: Sémillon khô, để càng lâu càng khác
Ở Úc, Sémillon đến từ đầu thế kỷ 19 và ở Hunter Valley từng bị gọi nhầm là “Hunter River Riesling”. Nhà Tyrrell’s kể ông Edward Tyrrell bắt đầu trồng Shiraz và Semillon trên đất của mình từ năm 1858. Năm 1963 nhà này làm mẻ Vat 1 Hunter Semillon đầu tiên từ vườn Short Flat; hãng nói đây là vang trắng nhận nhiều huy chương nhất nước Úc, gần 5.500 huy chương. Năm 1989 Bruce Tyrrell giấu 1.000 thùng Vat 1 khỏi cha mình, tới năm 1996 mới bán, và người uống lần đầu thấy Semillon đổi khác thế nào khi để lâu.
Semillon Hunter trẻ gần như luôn khô, mùi chanh; Wikipedia ghi các niên vụ mát 1974 và 1977 vẫn còn uống ngon. Bên mình có Tyrrell’S Vat 1 Semillon và Mount Pleasant Elizabeth Semillon, dòng Elizabeth của McWilliam’s là một trong những nhà đi đầu kiểu Semillon khô của vùng. Vì sao Semillon Hunter ít cồn và thổ nhưỡng vùng ra sao, đọc ở bài vang Hunter Valley.
Semillon Sauvignon Blanc, Nam Phi và Chile
Phía tây nước Úc, Margaret River có nhiều chai pha Sauvignon Blanc – Semillon, kiểu vang làm để uống khi còn tươi: Vasse Felix Sauvignon Blanc – Semillon hay Leeuwin Estate Siblings Sauvignon Blanc – Semillon.
Lịch sử của Sémillon ở Nam bán cầu còn lạ hơn. Ở Nam Phi, những năm 1820 giống này phủ hơn 90% vườn nho, được gọi là Wyndruif, nghĩa là “nho làm vang”, hay Groendruif, “nho xanh”; nay nó chỉ còn khoảng 1% vườn nho Cape. Ở Chile, thập niên 1950 hơn 75% vườn nho là Sémillon, và Chile được cho là nước còn trồng nhiều Sémillon nhất hiện nay. Chai Chile bên mình có là Las Mercedes Singular Semillon của nhà J.Bouchon.
Tám chai Sémillon nhắc trong bài, đặt cạnh nhau theo từng kiểu vang. Giống nho và độ cồn tối thiểu của Sauternes suy từ luật tên gọi; tỉ lệ pha từng chai thì hãng chưa có số mình kiểm được.
| Chai | Tên gọi / vùng | Giống nho | Độ cồn | Giá |
|---|---|---|---|---|
| Rượu vang L’ Esprit De Chevalier Blanc | Bordeaux, nhãn phụ Domaine de Chevalier | Sauvignon Blanc, Sémillon (tỉ lệ chưa xác nhận) | chưa xác nhận | 1.510.000đ |
| Rượu vang Chateau d’Yquem Sauternes | Sauternes, Premier Cru Supérieur | Theo luật Sauternes: Sémillon, Sauvignon Blanc, Muscadelle | Tối thiểu 13% theo luật Sauternes | 23.000.000đ |
| Rượu vang Barton & Guestier Sauternes | Sauternes | Theo luật Sauternes: Sémillon, Sauvignon Blanc, Muscadelle | Tối thiểu 13% theo luật Sauternes | 560.000đ |
| Tyrrell’S Vat 1 Semillon | Hunter Valley, Úc | Semillon (theo tên chai) | chưa xác nhận | 2.333.000đ |
| Mount Pleasant Elizabeth Semillon | Hunter Valley, Úc | Semillon (theo tên chai) | chưa xác nhận | 845.000đ |
| Vasse Felix Sauvignon Blanc – Semillon | Margaret River, Úc | Sauvignon Blanc, Semillon (theo tên chai) | chưa xác nhận | 860.000đ |
| Leeuwin Estate Siblings Sauvignon Blanc – Semillon | Margaret River, Úc | Sauvignon Blanc, Semillon (theo tên chai) | chưa xác nhận | 779.000đ |
| Las Mercedes Singular Semillon | Chile | Semillon (theo tên chai) | chưa xác nhận | 665.000đ |
Tóm lại, Sémillon khô thì chọn Hunter Valley hoặc Bordeaux trắng, uống với cá, hải sản, gà; Sémillon ngọt thì chọn Sauternes, Barsac, uống lạnh với gan ngỗng, phô mai xanh, bánh trái cây. Cần chọn chai theo món hay theo niên vụ, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.



Câu hỏi thường gặp
Semillon và Sémillon có khác nhau không?
Không. Sémillon là cách viết tiếng Pháp có dấu; Úc, Nam Phi và nhiều nước nói tiếng Anh viết Semillon không dấu. Cùng một giống nho.
Vang Semillon có ngọt không?
Tùy kiểu. Semillon Hunter Valley và Bordeaux trắng là vang khô. Sauternes, Barsac từ Sémillon nhiễm nấm quý là vang ngọt.
Semillon khác Sauvignon Blanc thế nào?
Sauvignon Blanc chua sắc, thơm cỏ, chanh, thân nhẹ. Sémillon thân dày hơn, chua vừa, mùi chanh, sáp, mật ong. Hai giống hay được pha chung để bù cho nhau.
Sauternes có phải 100% Sémillon không?
Không bắt buộc. Sauternes được làm từ Sémillon, Sauvignon Blanc và Muscadelle; Sémillon thường là giống chủ đạo, tỉ lệ mỗi nhà tự chọn.
Hunter River Riesling là gì?
Là tên cũ người Úc từng gọi Semillon ở Hunter Valley. Đây là tên gọi nhầm, giống nho thật ra là Sémillon chứ không phải Riesling.










