Chenin Blanc là giống nho trắng gốc Anjou, thung lũng Loire (Pháp), nổi tiếng vì độ chua cao và vì làm được đủ kiểu vang: khô, hơi ngọt, ngọt nấm quý và vang sủi. Ở Nam Phi giống này từng mang tên Steen và nay Nam Phi trồng nhiều Chenin nhất thế giới, gần gấp đôi nước Pháp. Chenin ngọt của Loire trong năm tốt có thể để được cả trăm năm.
Mục lục
- Từ Mont-Chenin tới Steen: một giống nho nhiều tên
- Chua cao: vì sao một giống nho làm được cả vang khô lẫn vang ngọt
- Luật bắt nho chín tới đâu: bảng các tên gọi Chenin ngọt
- Chenin trồng ở đâu nhiều nhất
- Chọn chai Chenin theo kiểu mình thích
- Câu hỏi thường gặp
- Chenin Blanc có ngọt không?
- Steen là gì?
- Chenin Blanc khác Sauvignon Blanc thế nào?
- Vang Chenin Blanc để được bao lâu?
- Chenin Blanc hợp món gì?
Ở kệ vang Loire bên mình, nhãn hiếm khi ghi chữ Chenin Blanc. Thứ in to là tên vùng: Savennières, Coteaux du Layon, Bonnezeaux, Quarts de Chaume. Bài này nói về chính giống nho: gốc gác, độ chua, luật đường từng tên gọi và Chenin ở Nam Phi.
Từ Mont-Chenin tới Steen: một giống nho nhiều tên
Nhà nghiên cứu giống nho Pierre Galet cho rằng Chenin xuất hiện ở Anjou từ khoảng thế kỷ 9 và tới Touraine muộn nhất vào thế kỷ 15. Cái tên Chenin thường được gắn với Mont-Chenin, nơi giữa năm 1520 và 1535 người ta trồng một giống nho trắng gọi là Plant d’Anjou. Ở Loire nó còn có tên Pineau de la Loire, dù không họ hàng gì với Pinot.
Phân tích ADN năm 1999 cho thấy Chenin là cha mẹ hoặc con của Savagnin, giống nho vùng Jura, và là anh em với Sauvignon Blanc lẫn Trousseau. Chenin lai với Gouais Blanc đã cho ra Colombard và vài giống trắng khác của Pháp. Sang tới Nam Phi, cây nho được gọi là Steen suốt mấy trăm năm, tới năm 1965 người ta mới xác định Steen chính là Chenin Blanc.
Chua cao: vì sao một giống nho làm được cả vang khô lẫn vang ngọt
Điểm chung của mọi chai Chenin là độ chua. Ở vùng mát, nho đã ngọt mà nước ép vẫn chua gắt. Chính độ chua này giữ cho vang ngọt không bị ngấy, và giúp vang để lâu: Chenin bán ngọt có khi cần mười năm mới tới độ ngon, rồi còn chuyển biến thêm hai ba chục năm. Mùi lúc trẻ thường là táo, lê, mộc qua, chanh; để lâu ra mật ong, sáp ong.
Ở Loire, người làm vang hái theo nhiều lượt, gọi là tries: đi qua vườn ba tới sáu lần trong bốn tới sáu tuần, mỗi lần chỉ cắt chùm đã đạt độ chín cần. Lượt đầu cho vang khô, lượt sau khi nho đã nhiễm nấm quý thì cho vang ngọt. Cơ chế nấm quý làm teo quả, cô đặc đường được giải thích kỹ ở bài nấm quý Botrytis; ở đây chỉ cần nhớ Chenin vỏ đủ mỏng và chín muộn, hợp với kiểu hái này.
Savennières đi hướng ngược lại: phần lớn là vang khô, thân dày hơn Vouvray khô, chua cao và sống rất lâu. Tên gọi có từ năm 1952, khoảng 300 ha nằm trong vùng nhưng chỉ chừng 146 ha thực sự trồng nho. Trong đó có hai tên gọi nhỏ hơn: Savennières-Roche-aux-Moines (33 ha) và Savennières-Coulée-de-Serrant (7 ha), vườn do tu sĩ dòng Cîteaux trồng từ năm 1130, nay chỉ một chủ là nhà Nicolas Joly, làm theo canh tác sinh học. Hai chai của nhà này bên mình đang có là Nicolas Joly Clos de la Coulee de Serrant và Nicolas Joly Clos de la Bergerie Savennieres Roche Aux Moines.
Luật bắt nho chín tới đâu: bảng các tên gọi Chenin ngọt
Dọc sông Layon, một nhánh của Loire, là xứ vang ngọt Chenin. Luật mỗi tên gọi đặt năng suất tối đa và lượng đường tối thiểu của nước nho trước khi lên men. Năng suất càng thấp, đường càng cao thì vang càng đậm:
| Tên gọi | Diện tích | Năng suất cơ sở | Đường tối thiểu trong nước nho |
|---|---|---|---|
| Coteaux du Layon | ~1.400 ha (cả các làng) | 35 hl/ha | 221 g/l |
| Coteaux du Layon + tên làng | trong vùng trên | 30 hl/ha | 238 g/l |
| Bonnezeaux | ~110 ha | 25 hl/ha | 238 g/l |
| Chaume | 130 ha | 25 hl/ha | 272 g/l |
| Quarts de Chaume Grand Cru | ~30 ha | 20 hl/ha (trần 25) | 298 g/l |
Để so: luật Loire cho vang Chenin thường khoảng 40–50 hl/ha. Quarts de Chaume nằm trong xã Rochefort-sur-Loire, là AOC từ năm 1954 và được thêm chữ Grand Cru theo bộ luật tháng 11/2011; luật cấm mọi cách làm giàu đường, kể cả cô đặc nước nho. Brochet Quarts De Chaume Chenin Blanc là chai bên mình có cho tên gọi này. Bonnezeaux có Chateau de Fesles Bonnezeaux, còn muốn thử vị Layon mà giá mềm hơn thì Chateau de Montgueret Coteaux du Layon.
Vang ngọt Chenin hiếm khi quá 12% cồn, bản khô thường quanh 13,5%. Các chai ngọt khác ngoài Chenin có ở mục vang ngọt.
Chenin trồng ở đâu nhiều nhất
Pháp là quê, nhưng không phải nơi trồng nhiều nhất. Số liệu diện tích năm 2008:
| Nước | Diện tích Chenin | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nam Phi | 18.852 ha | Paarl 3.326 ha, Swartland 3.317 ha, Olifants River 2.521 ha |
| Pháp | 9.828 ha | Riêng Anjou 5.044 ha; năm 1958 cả nước có 16.594 ha |
| California (Mỹ) | 2.923 ha (năm 2010) | Năm 2006 còn khoảng 5.300 ha |
| Argentina | 2.908 ha | Phần lớn ở Mendoza |
| Úc | 642 ha |
Ở Nam Phi, Chenin chiếm khoảng 18,6% diện tích vườn nho đầu thế kỷ 21. Có giả thuyết cành giống tới mũi Hảo Vọng từ thời Jan van Riebeeck, năm 1655. Trên đất màu mỡ, năng suất Chenin Nam Phi có thể lên tới 240 hl/ha, gấp năm lần mức của Loire. Nhiều nhà làm vang thế hệ mới thì quay về các vườn cây già, năng suất thấp.
Radford Dale Renaissance Chenin Blanc là ví dụ: theo phiếu kỹ thuật của hãng, nho lấy từ một lô cây già trồng dạng bụi, không tưới, trên chân núi Helderberg, năng suất chỉ 35 hl/ha; bản 2025 lên men trong thùng gỗ cũ, 12,5% cồn, đường sót 1,8 g/l, tức là vang khô. Cùng vùng Helderberg có Ken Forrester The FMC Chenin Blanc, chai Chenin đầu bảng của nhà này. Tổng quan vang Nam Phi đọc ở bài rượu vang Nam Phi.
Gom các chai Chenin nhắc trong bài vào một bảng để so. Giống nho của các chai Loire suy từ luật tên gọi; nồng độ chỉ ghi khi phiếu kỹ thuật của hãng có số.
| Chai | Tên gọi / vùng | Giống nho | Độ cồn | Giá |
|---|---|---|---|---|
| Nicolas Joly Clos de la Coulee de Serrant | Savennières-Coulée-de-Serrant (Loire) | Chenin Blanc | chưa xác nhận | 6.500.000đ |
| Nicolas Joly Clos de la Bergerie Savennieres Roche Aux Moines | Savennières-Roche-aux-Moines (Loire) | Chenin Blanc | chưa xác nhận | 3.660.000đ |
| Brochet Quarts De Chaume Chenin Blanc | Quarts de Chaume Grand Cru (Anjou) | Chenin Blanc (luật chỉ cho Chenin) | chưa xác nhận | 1.604.000đ |
| Chateau de Fesles Bonnezeaux | Bonnezeaux (Anjou) | Chenin Blanc | chưa xác nhận | 1.760.000đ |
| Chateau de Montgueret Coteaux du Layon | Coteaux du Layon (Anjou) | Chenin Blanc | chưa xác nhận | 715.000đ |
| Rượu vang Roc de l’Abbaye Chenin Blanc Val de Loire | Val de Loire | Chenin Blanc (theo tên chai) | chưa xác nhận | 682.000đ |
| Rượu vang Radford Dale Renaissance Chenin Blanc | Stellenbosch, Nam Phi | 100% Chenin Blanc | 12,5% (bản 2025) | 1.450.000đ |
| Ken Forrester The FMC Chenin Blanc | Helderberg, Stellenbosch, Nam Phi | Chenin Blanc (theo tên chai) | chưa xác nhận | 2.505.000đ |



Chọn chai Chenin theo kiểu mình thích
Bên mình hay hỏi khách đúng một câu: uống với món mặn hay uống cuối bữa. Uống với cơm, hải sản, gà thì chọn Chenin khô: Savennières nếu muốn chai đậm, để được lâu; Chenin Nam Phi không gỗ nếu muốn tươi, dễ uống; giá nhẹ nhất có Rượu vang Roc de l’Abbaye Chenin Blanc Val de Loire. Uống cuối bữa, với bánh hay phô mai xanh, thì chọn Layon, Bonnezeaux hoặc Quarts de Chaume.
Về nhiệt độ, Domaine Huet ở Vouvray gợi ý rót Chenin của họ ở khoảng 11°C, mát chứ không lạnh buốt, để mùi táo, mật ong còn bay lên được. Cần so niên vụ, giá các chai Chenin đang có, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp
Chenin Blanc có ngọt không?
Tùy chai. Cùng giống nho làm được vang khô, hơi ngọt và ngọt nấm quý. Nhìn tên gọi trên nhãn: Savennières thường khô; Coteaux du Layon, Bonnezeaux, Quarts de Chaume là vang ngọt.
Steen là gì?
Steen là tên người Nam Phi gọi Chenin Blanc suốt mấy trăm năm. Tới năm 1965 người ta mới xác định Steen chính là Chenin Blanc.
Chenin Blanc khác Sauvignon Blanc thế nào?
Hai giống là anh em theo ADN nhưng vang khác nhau. Sauvignon Blanc thơm cỏ, chanh, bưởi, gần như luôn khô. Chenin Blanc mùi táo, lê, mộc qua, mật ong, làm được cả vang khô lẫn vang ngọt và để lâu hơn.
Vang Chenin Blanc để được bao lâu?
Chenin khô không gỗ nên uống trong vài năm. Chenin bán ngọt và ngọt của Loire có thể cần mười năm mới ngon, vang ngọt năm tốt để được trên trăm năm.
Chenin Blanc hợp món gì?
Bản khô hợp hải sản, cá hấp, gà, thịt heo. Bản ngọt hợp bánh trái cây, phô mai xanh, gan ngỗng hoặc uống riêng cuối bữa.










