Hotline: 038.737.6666 · Showroom Số 38 đường Trần Cung, P. Nghĩa Đô, Q. Cầu Giấy, Hà Nội

Cẩm nang chọn rượu

Cách đọc nhãn whisky Scotch: từng dòng chữ nghĩa là gì

Ardbeg 10 năm Whisky khói

Đọc nhãn whisky Scotch thì nhìn theo thứ tự: tên loại (Single Malt, Blended…), số năm, độ cồn, rồi tới các chữ hãng tự in như cask strength, non chill-filtered. Ba thứ đầu bị luật Anh quản rất chặt: tên loại bắt buộc in ở mặt trước, số năm là tuổi của giọt rượu non nhất, độ cồn không dưới 40%. Phần còn lại là lời hãng kể, đúng hay không do hãng chịu trách nhiệm.

Mục lục
  1. Luật nào quy định nhãn Scotch
  2. Tên loại: năm chữ bắt buộc ở mặt trước
  3. Số năm và năm cất: hai cách ghi tuổi
  4. Vùng và tên nhà máy
  5. Chữ hãng tự in: cask strength, single cask, màu, lọc lạnh
  6. Đọc thử năm chai đang có ở Vua Cồn
  7. Kết lại
  8. Câu hỏi thường gặp
  9. Số năm trên chai whisky là tuổi gì?
  10. Chai whisky không ghi tuổi có phải rượu non không?
  11. Nhãn whisky ghi Distilled 2004 nghĩa là gì?
  12. Whisky Scotch tối thiểu bao nhiêu độ?
  13. Single malt có phải rượu từ một thùng không?

Khách xem kệ rượu whisky bên mình hay cầm hai chai cùng giá mà không biết chai nào “già” hơn, chai nào “nặng” hơn. Mình viết bài này để bạn cầm một chai Scotch lên là đọc được từ trên xuống. Mỗi chữ chỉ giải thích vừa đủ, chữ nào có bài riêng thì mình dẫn sang.

Luật nào quy định nhãn Scotch

Nhãn whisky Scotland chịu Scotch Whisky Regulations 2009, có hiệu lực từ 23/11/2009. Theo luật này, muốn ghi chữ Scotch thì rượu phải cất ở một nhà máy tại Scotland từ nước và lúa mạch nảy mầm (được thêm hạt nguyên của ngũ cốc khác), cất dưới 94,8% cồn, ủ chỉ trong thùng gỗ sồi không quá 700 lít, ủ chỉ ở Scotland và ít nhất 3 năm. Ngoài nước, thứ duy nhất được thêm vào là màu caramel trơn. Đóng chai phải từ 40% trở lên.

Tên loại: năm chữ bắt buộc ở mặt trước

Luật chia Scotch thành đúng năm loại và bắt mặt trước chai phải in một trong năm tên này, chữ dễ đọc, các từ to đều nhau, không bị hình vẽ đè lên. Đây là dòng quan trọng nhất trên nhãn, nhìn nó trước khi nhìn tên hãng.

Chữ trên nhãn Nghĩa theo luật
Single Malt Scotch Whisky Cất tại một nhà máy, chỉ từ nước và lúa mạch nảy mầm, bằng nồi đồng (pot still)
Single Grain Scotch Whisky Cất tại một nhà máy, được dùng thêm ngũ cốc khác hoặc cột cất
Blended Malt Scotch Whisky Pha từ hai single malt trở lên của nhiều nhà máy
Blended Grain Scotch Whisky Pha từ hai single grain trở lên của nhiều nhà máy
Blended Scotch Whisky Pha single malt với single grain

Chữ “single” chỉ nói rượu từ một nhà máy, không nói rượu từ một thùng. Phần này mình viết kỹ ở bài single malt là gì. Còn chai Johnnie Walker, Chivas, Ballantine’s bạn hay thấy đều là blended, cách pha ra sao có ở bài blended Scotch là gì. Luật cũng cấm chữ “pure malt”, nên chai mới không còn ghi kiểu đó. Thêm một điểm riêng cho single malt: từ 23/11/2012, rượu này chỉ được rời Scotland khi đã nằm trong chai dán nhãn bán lẻ, tức là phải đóng chai ngay tại Scotland, còn bốn loại kia luật chỉ cấm chở ra nước ngoài trong thùng gỗ.

Số năm và năm cất: hai cách ghi tuổi

Con số 10, 12, 18 trên nhãn là tuổi của whisky non nhất trong chai. Một chai 12 năm có thể có rượu 15 hay 20 năm pha vào, nhưng không có giọt nào dưới 12 năm. Luật còn bắt tuổi phải ghi bằng năm, không được ghi kiểu tháng hay “ủ lâu”. Chai không ghi số năm (người ta gọi là NAS) vẫn là Scotch, nghĩa là rượu ít nhất 3 năm, phần còn lại hãng không cam kết.

Cách thứ hai là ghi năm cất, kiểu “2004” hay “Distilled 2008”. Luật chỉ cho làm vậy khi toàn bộ rượu trong chai cất đúng năm đó, và nhãn phải ghi kèm năm đóng chai hoặc số năm ủ, đặt trong cùng tầm mắt với năm cất. Lý do đơn giản: whisky không già thêm trong chai, nên chỉ biết năm cất thì chưa biết rượu ủ bao lâu. Hai chai cùng “2004” mà một chai đóng năm 2016, một chai đóng năm 2024 là hai rượu rất khác nhau.

Vùng và tên nhà máy

Luật bảo hộ năm cái tên: hai địa danh Campbeltown và Islay, ba vùng Highland, Lowland và Speyside. Nhãn chỉ được in một trong những tên này khi rượu cất đúng ở đó. Tên vùng được đặt ngay trước tên loại, nên bạn sẽ gặp dòng như “Islay Single Malt Scotch Whisky”. Chữ Islay ở đây có giá trị pháp lý, không phải trang trí.

Tên nhà máy cũng bị giữ. Tên một nhà máy whisky không được dùng làm tên nhãn, hoặc in nổi bật như tên nhãn, nếu rượu không cất hoàn toàn ở nhà máy đó. Nhãn cũng không được bày ra kiểu khiến người mua tưởng rượu cất ở một nơi khác nơi thật sự cất. Đây là lý do các hãng đóng chai độc lập như Gordon & MacPhail ghi tên nhà máy theo cách riêng của họ, kèm tên hãng mình.

Chữ hãng tự in: cask strength, single cask, màu, lọc lạnh

Từ đây trở xuống là những chữ luật không định nghĩa riêng. Hãng in để kể cách làm, và họ chịu trách nhiệm nếu ghi sai.

Chữ trên nhãn Nghĩa thường dùng Luật bắt hay hãng tự ghi
Scotch Whisky Cất, ủ tối thiểu 3 năm ở Scotland, từ 40% Luật định nghĩa
Single Malt, Blended… Một trong 5 loại Bắt buộc in ở mặt trước
12 Years Old Tuổi của rượu non nhất Tự chọn ghi, ghi thì phải đúng luật
Distilled 2004 Năm cất của toàn bộ rượu Tự chọn, phải kèm năm đóng hoặc tuổi
Islay, Speyside… Nơi cất Tên được bảo hộ
Cask Strength Đóng chai ở độ thùng, không pha nước hạ độ Hãng tự ghi
Single Cask, Cask No. Cả chai từ một thùng Hãng tự ghi
Non Chill-Filtered Không lọc lạnh Hãng tự ghi
Natural Colour Không thêm caramel Hãng tự ghi (luật cho phép thêm caramel)

Cask strength nghĩa là rượu không pha nước hạ độ trước khi đóng, nên thường cao hơn hẳn mức 40–46% quen thuộc; giải thích vì sao có ở bài cask strength là gì. Single cask là cả chai lấy từ một thùng, nên nhãn hay ghi số thùng, ngày cho vào thùng, ngày đóng chai và số chai của mẻ. Chữ “natural colour” chỉ có ý nghĩa vì luật cho phép thêm màu caramel; hãng nào không thêm thì in để nói rõ.

Đọc thử năm chai đang có ở Vua Cồn

Ardbeg 10 năm Whisky khói 1.650.000đ là chai dễ đọc nhất. Trang hãng ghi Islay Single Malt Scotch Whisky, 10 năm, 46%, không lọc lạnh, ủ thùng bourbon. Đọc ra: một nhà máy ở Islay, rượu non nhất 10 năm, độ cao hơn mức tối thiểu, và hãng tự cam kết không lọc lạnh.

Ardbeg An Oa 1L 1.950.000đ cùng nhà máy nhưng không ghi tuổi. Trang hãng ghi thẳng “Non Age Statement”, 46,6%, không lọc lạnh, rượu từ thùng Pedro Ximénez, thùng sồi mới đốt và thùng bourbon. Không có số năm không có nghĩa là rượu kém, chỉ là hãng không hứa tuổi; vì sao nhiều hãng chọn cách này mình có viết riêng.

Rượu Glenfarclas 105 2.100.000đ là kiểu cask strength. Nhà máy gọi chai này là 105 Cask Strength, độ cồn khoảng 60%. Con số 105 trong tên là độ proof kiểu Anh cũ, không phải số năm, và chai không ghi tuổi.

Johnnie Walker Black Label – Hộp quà Tết 2027 740.000đ là Blended Scotch Whisky. Theo trang hãng, mọi whisky pha trong Black Label ủ ít nhất 12 năm, nên con số 12 vẫn tuân đúng luật rượu non nhất, dù trong chai có rượu của nhiều nhà máy.

Glenburgie 2004 Gordon & MacPhail 2.300.000đ là kiểu ghi năm cất của một hãng đóng chai độc lập. Theo luật, chữ 2004 là năm cất của toàn bộ rượu trong chai, và nhãn phải có thêm năm đóng chai hoặc số năm ủ.

Ardbeg 10 năm Whisky khói
Ardbeg 10 năm Whisky khói
Ardbeg An Oa 1L
Ardbeg An Oa 1L
Rượu Glenfarclas 105
Rượu Glenfarclas 105

Kết lại

Nhãn Scotch được luật giữ chặt hơn nhiều loại rượu khác, nên đọc đúng vài dòng là đã biết khá nhiều về chai rượu trước khi mở nắp. Phần không có trên nhãn thì hỏi người bán. Bạn chụp nhãn gửi Zalo 038.737.6666, bên mình đọc giúp, hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội để xem chai thật.

Câu hỏi thường gặp

Số năm trên chai whisky là tuổi gì?

Là tuổi của whisky non nhất trong chai, tính bằng năm ủ trong thùng. Chai 12 năm có thể có rượu già hơn pha vào, nhưng không có rượu nào dưới 12 năm. Rượu đóng chai rồi thì không tính thêm tuổi.

Chai whisky không ghi tuổi có phải rượu non không?

Không hẳn. Chai Scotch không ghi tuổi vẫn phải ủ tối thiểu 3 năm theo luật. Hãng chỉ không cam kết con số, rượu bên trong có thể trẻ hoặc pha thêm rượu già.

Nhãn whisky ghi Distilled 2004 nghĩa là gì?

Là toàn bộ rượu trong chai cất năm 2004. Luật Scotland bắt nhãn ghi kèm năm đóng chai hoặc số năm ủ, vì chỉ có năm cất thì chưa biết rượu nằm thùng bao lâu.

Whisky Scotch tối thiểu bao nhiêu độ?

Tối thiểu 40% khi đóng chai bán. Chai cask strength thường cao hơn nhiều vì không pha nước hạ độ trước khi đóng.

Single malt có phải rượu từ một thùng không?

Không. Single malt là rượu từ một nhà máy, thường pha từ nhiều thùng. Rượu từ đúng một thùng thì nhãn ghi single cask, kèm số thùng.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Zalo