Hotline: 038.737.6666 · Showroom Số 38 đường Trần Cung, P. Nghĩa Đô, Q. Cầu Giấy, Hà Nội

Cẩm nang chọn rượu

Vang Priorat là gì? Vùng DOQ núi đá phiến của Catalonia

Franck Massard Huellas Priorat White

Vang Priorat là vang đỏ đậm từ vùng núi ở tỉnh Tarragona, Catalonia (Tây Ban Nha), làm chủ yếu từ Garnacha và Cariñena trồng trên đất đá phiến llicorella. Priorat là DOQ (tiếng Tây Ban Nha là DOCa), một trong hai vùng duy nhất của Tây Ban Nha có hạng này, cùng Rioja. Vùng chỉ khoảng 2.000 ha vườn, năng suất thấp, nên vang Priorat ít và đắt hơn mặt bằng chung.

Mục lục
  1. Llicorella: đất đá phiến và vườn bậc thang
  2. Từ tu viện Scala Dei tới nhóm 5 “Clos”
  3. Garnacha, Cariñena và nho già
  4. Đọc nhãn: 5 bậc “Els Noms de la Terra”
  5. Montsant: vùng bao quanh Priorat
  6. Câu hỏi thường gặp
  7. Priorat DOQ và DOCa khác nhau thế nào?
  8. Đất llicorella là gì?
  9. Vì sao vang Priorat đắt?
  10. Gran Vinya Classificada là gì?
  11. Vang Montsant có phải vang Priorat không?

Trong kệ rượu vang Tây Ban Nha bên mình, Priorat là nhóm khách hỏi nhiều sau Rioja và Ribera del Duero. Câu hay gặp nhất: vì sao một vùng nhỏ như vậy lại có chai giá hàng chục triệu. Câu trả lời nằm ở đất, ở mấy người làm rượu cuối thập niên 1980 và ở hệ phân bậc theo nơi trồng mà vùng mới áp dụng. Mình viết theo tài liệu của Hội đồng điều hành DOQ Priorat.

Llicorella: đất đá phiến và vườn bậc thang

Priorat gồm thung lũng hai sông Siurana và Montsant, vườn nằm trên bậc thang dốc từ 100 tới 700 m. Đất llicorella là đá phiến màu đen, đỏ, lấp lánh mica và thạch anh; lớp đất mặt chỉ dày khoảng 50 cm, bên dưới là đá vỡ. Rễ nho phải len vào khe đá tìm nước, trong khi mưa chỉ 400–600 mm mỗi năm, hè lên khoảng 35°C. Cây ra ít quả: năm 2008 năng suất trung bình chỉ khoảng 2.700 kg/ha, trong khi luật cho tối đa 6.000 kg/ha, có nhà chỉ được khoảng 5 hl/ha.

Từ tu viện Scala Dei tới nhóm 5 “Clos”

Năm 1194, các tu sĩ dòng Carthusian lập tu viện Scala Dei và đưa cây nho lên vùng này. Vị tu viện trưởng (prior) cai quản bảy làng như một lãnh chúa, nên vùng mang tên Priorat. Năm 1835 nhà nước tịch thu vườn của tu viện chia cho nông dân. Cuối thế kỷ 19 rệp phylloxera tàn phá, tới thập niên 1950 mới trồng lại. Priorat được ghi nhận trong Luật Vang năm 1932, thành DO năm 1954.

Bước ngoặt là cuối thập niên 1980. René Barbier mua đất ở Priorat năm 1979, khi cả vùng chỉ còn khoảng 600 ha vườn. Năm người cùng trồng vườn mới đặt tên “Clos”, rồi ba vụ đầu 1989–1991 gộp nho làm chung một thứ rượu, bán dưới năm nhãn:

Nhãn Người làm
Clos Mogador René Barbier
Clos Dofí Álvaro Palacios
Clos Erasmus Daphne Glorian
Clos Martinet Josep Lluís Pérez
Clos de l’Obac Carles Pastrana

Từ vụ 1992 mỗi nhà làm riêng. Năm 1993 Álvaro Palacios làm ra L’Ermita từ cây nho rất già. Danh tiếng của nhóm kéo cả vùng lên: chính quyền Catalonia duyệt nâng Priorat lên DOQ năm 2000, Tây Ban Nha công nhận chính thức ngày 6/7/2009.

Garnacha, Cariñena và nho già

Garnacha là giống truyền thống của Priorat. Năm 2018 vùng có khoảng 2.010 ha vườn, 93% là nho đỏ: Garnacha 743,8 ha, Cariñena (tiếng Catalan là Samsó) 539,7 ha, rồi tới Cabernet Sauvignon 225,9 ha, Syrah 222,4 ha, Merlot 100,7 ha. Nho trắng chỉ khoảng 7%, gồm Garnacha blanca, Macabeo, Pedro Ximénez, Chenin; vì vậy chai trắng như Franck Massard Huellas Priorat White (2.470.000đ) khá hiếm.

Nho già là thứ quý nhất của vùng. Torres Perpetual Priorat (2.790.000đ) theo trang nhà Torres lấy nho Garnacha và Cariñena 80–100 năm tuổi trên dốc llicorella ở năm xã El Lloar, Porrera, Torroja, El Molar và Bellmunt. Cùng nhà còn có Rượu vang Torres Salmos (1.630.000đ).

Franck Massard Huellas Priorat White
Franck Massard Huellas Priorat White
Torres Perpetual Priorat
Torres Perpetual Priorat
Rượu vang Torres Salmos
Rượu vang Torres Salmos

Đọc nhãn: 5 bậc “Els Noms de la Terra”

Năm 2019, Hội đồng DOQ Priorat công bố hệ phân bậc “Tên của đất” (Els Noms de la Terra), xếp rượu theo nơi trồng nho, càng lên cao vùng nho càng hẹp. Cách này khác hẳn việc xếp theo thời gian ủ như Crianza, Reserva, Gran Reserva mà nhiều người quen ở Rioja.

Bậc Nho lấy từ đâu
Vi de la DOQ Priorat Mọi làng trong vùng, nhà làm tự do pha trộn
Vi de Vila Một làng (12 làng); bắt đầu từ vụ 2007
Vi de Paratge Một khu có tên địa danh cổ; toàn vùng có 459 paratge
Vinya Classificada Một vườn được Hội đồng khoanh ranh, đóng chai riêng
Gran Vinya Classificada Bậc cao nhất, rất ít vườn; tới cuối 2020 mới có 3

Theo cập nhật ngày 31/12/2020 của Hội đồng, 51 nhà làm tham gia, 121 chai được truy nguồn theo hệ này. Ba chai Gran Vinya Classificada là Mas de la Rosa của Vall Llach, 1902 Tossal d’en Bou của Mas Doix và L’Ermita của Álvaro Palacios (xếp hạng từ vụ 2017). Ngoài ra còn chữ Velles Vinyes cho vườn trên 75 năm hoặc trồng trước năm 1945. Bên mình có Alvaro Palacios lErmita (52.630.000đ) cho người sưu tầm; bậc dễ tiếp cận hơn của cùng nhà là Rượu vang Alvaro Palacios Camins Del Priorat (1.475.000đ) và Alvaro Palacios Les Terrasses (2.520.000đ).

Montsant: vùng bao quanh Priorat

Priorat gần như bị DO Montsant bao trọn, và vang Montsant làm theo kiểu khá giống: Garnacha, Cariñena, khí hậu núi Địa Trung Hải. Montsant không có hạng DOQ, và chai Montsant trên kệ bên mình giá mềm hơn các chai Priorat. Muốn làm quen kiểu vang vùng này trước khi mua Priorat, có thể thử Franck Massard El Brindis Montsant (935.000đ). Các vùng vang đỏ khác của Tây Ban Nha có ở trang vang đỏ Tây Ban Nha, còn vùng DOCa thứ hai xem ở trang vang Rioja.

Với chai Priorat đỏ, mình hay mở trước bữa ăn một lúc, rót ly to, ăn với sườn nướng, thịt cừu, bò hầm. Uống chậm, mỗi người một hai ly là đủ thấy chất đá của vùng.

Đọc nhãn Priorat cho nhanh: thấy chữ DOQ Priorat là biết vang từ vùng núi đá phiến nhỏ, năng suất thấp; thấy tên làng, tên paratge hay vườn phân hạng là chai lấy nho từ nơi hẹp hơn, hiếm hơn. Cần so giá, niên vụ các chai Priorat và Montsant đang có, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp

Priorat DOQ và DOCa khác nhau thế nào?

Là một. DOQ (Denominació d’Origen Qualificada) là tên tiếng Catalan, DOCa (Denominación de Origen Calificada) là tên tiếng Tây Ban Nha. Tây Ban Nha chỉ có hai vùng ở hạng này: Priorat và Rioja.

Đất llicorella là gì?

Là đá phiến đen, đỏ lẫn mica và thạch anh của Priorat. Lớp đất mặt chỉ khoảng 50 cm, rễ nho phải đâm vào khe đá tìm nước nên cây cho ít quả.

Vì sao vang Priorat đắt?

Vùng nhỏ (khoảng 2.000 ha), vườn bậc thang dốc khó làm, năng suất thấp: năm 2008 trung bình khoảng 2.700 kg/ha so với mức tối đa 6.000 kg/ha của luật.

Gran Vinya Classificada là gì?

Là bậc cao nhất trong hệ Els Noms de la Terra của Priorat, dành cho rất ít vườn. Tới cuối 2020 có 3 chai: Mas de la Rosa (Vall Llach), 1902 Tossal d’en Bou (Mas Doix) và L’Ermita (Álvaro Palacios).

Vang Montsant có phải vang Priorat không?

Không. Montsant là DO riêng bao quanh Priorat, làm vang kiểu tương tự nhưng không có hạng DOQ.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Zalo