Hotline: 038.737.6666 · Showroom Số 38 đường Trần Cung, P. Nghĩa Đô, Q. Cầu Giấy, Hà Nội

Cẩm nang chọn rượu

Gewürztraminer là gì? Giống nho trắng thơm mùi vải của Alsace

Trimbach Gewurztraminer Vendanges Tardives Alsace

Gewürztraminer là giống nho trắng vỏ hồng, một dạng đột biến của Traminer, cái tên gốc từ làng Tramin ở Nam Tyrol (Alto Adige, Ý). Vang Gewürztraminer thơm rất đậm mùi vải, hoa hồng, gừng; độ chua thấp, nhiều chai hơi ngọt nhẹ. Nơi nổi tiếng nhất là Alsace (Pháp), nơi giống này chiếm khoảng 18,6% diện tích vườn (số liệu 2008) và được làm cả bản khô lẫn bản ngọt Vendanges Tardives, Sélection de Grains Nobles.

Mục lục
  1. Tên gọi: “Gewürz” cộng Traminer
  2. Đọc nhãn Alsace: Vendanges Tardives và Sélection de Grains Nobles
  3. Gewurztraminer thường và Grand Cru
  4. Ngoài Alsace: Alto Adige, Đức, Úc, Chile
  5. Vì sao Gewürztraminer hợp món châu Á cay nhẹ
  6. Câu hỏi thường gặp
  7. Vang Gewürztraminer có ngọt không?
  8. Gewürztraminer và Traminer khác nhau thế nào?
  9. Gewurztraminer uống ở nhiệt độ bao nhiêu?
  10. Gewurztraminer Vendanges Tardives để được bao lâu?
  11. Vì sao Gewurztraminer có mùi vải?

Trong nhóm rượu vang trắng, Gewürztraminer là chai dễ nhận ra nhất khi vừa đưa ly lên mũi: chưa uống đã thấy mùi vải thiều, cánh hoa hồng. Khách lần đầu hay hỏi bên mình có phải rượu pha hương không. Không phải. Nghiên cứu của Ong và Acree (1999) cho thấy quả vải và nho Gewürztraminer có chung các hợp chất tạo mùi, nên mùi vải là mùi tự nhiên của nho. Bài này mình nói về giống nho, cách đọc chữ VT, SGN trên nhãn theo luật Alsace, các vùng trồng khác và chuyện chọn chai cho bữa ăn.

Tên gọi: “Gewürz” cộng Traminer

“Gewürz” trong tiếng Đức nghĩa là gia vị, nên Gewürztraminer hiểu nôm na là “Traminer thơm gia vị”. Tên này đã có trong tài liệu ở Đức từ thế kỷ 16. Traminer (còn gọi là Savagnin blanc) mang tên làng Tramin, tiếng Ý là Termeno, trên sườn núi mát của vùng Trentino-Alto Adige. Mối liên hệ với làng Tramin là chắc, còn dạng đột biến thơm “Gewürz” có ra đời đúng ở đó không thì giới nghiên cứu chưa chốt.

Quả chín có vỏ hồng tới đỏ nhạt, nhưng ép lấy nước làm vang trắng nên vẫn xếp vào nho trắng. Nho tích đường cao, độ chua tự nhiên thấp. Trồng nơi quá nóng thì rượu dễ bẹt, mà hái sớm để giữ chua thì mùi đặc trưng lại chưa kịp lên. Vì vậy Gewürztraminer hợp vùng mát: Alsace, Alto Adige, Đức, các vùng cao của Úc. Trên nhãn Pháp chữ ü thường bị bỏ, nên “Gewurztraminer” và “Gewürztraminer” là một.

Đọc nhãn Alsace: Vendanges Tardives và Sélection de Grains Nobles

Ở Alsace, chữ “Gewurztraminer” trên nhãn chưa cho biết rượu khô hay ngọt. Muốn chắc chai ngọt thì tìm hai chữ Vendanges Tardives (VT, hái muộn) và Sélection de Grains Nobles (SGN, chọn hạt quý). Hai chữ này có điều kiện riêng trong cahier des charges của AOC Alsace, bản sửa theo nghị định ngày 20/6/2016 đăng Công báo Pháp ngày 29/6/2016:

Điều kiện Gewurztraminer, Pinot Gris Riesling, Muscat
VT: đường tối thiểu trong nước nho 270 g/l 244 g/l
VT: độ cồn tự nhiên tối thiểu 16% 14,5%
SGN: đường tối thiểu trong nước nho 306 g/l 276 g/l
SGN: độ cồn tự nhiên tối thiểu 18,2% 16,4%
Năng suất cơ sở VT 55 hl/ha, SGN 40 hl/ha
Vườn non Chỉ được dùng từ năm thứ 9 sau năm trồng

Con số 270 g/l nghĩa là nho phải để trên cây rất lâu sau vụ hái chính. SGN còn khắt khe hơn, thường là nho đã bị nấm quý làm teo quả, cô đường lại (đọc thêm bài nấm quý Botrytis là gì). Luật chỉ cho bốn giống làm VT, SGN: Gewurztraminer, Pinot Gris, Riesling, Muscat. Với các AOC Alsace Grand Cru, cahier des charges còn cấm thêm đường vào bản VT, SGN và chỉ cho bán ra từ ngày 1/6 của năm thứ hai sau vụ hái.

Trên trang của hãng, Trimbach ghi Gewurztraminer Vendanges Tardives chỉ làm trong năm đẹp, nho hái tay, đóng chai mùa xuân năm sau rồi nằm chai vài năm mới bán. Bên mình có Trimbach Gewurztraminer Vendanges Tardives Alsace (1.685.000đ) chai 375ml, vừa 4–6 ly nhỏ cho món tráng miệng. Nhà Hugel có đủ hai bậc: Hugel Gewurztraminer Vendange Tardives (3.320.000đ) và Hugel Gewurztraminer Selection de Grains Nobles (8.800.000đ). Giá SGN cao hơn hẳn VT vì năng suất luật cho thấp hơn và năm nào nho cũng phải đạt mức đường rất cao.

Trimbach Gewurztraminer Vendanges Tardives Alsace
Trimbach Gewurztraminer Vendanges Tardives Alsace
Hugel Gewurztraminer Vendange Tardives
Hugel Gewurztraminer Vendange Tardives
Hugel Gewurztraminer Selection de Grains Nobles
Hugel Gewurztraminer Selection de Grains Nobles

Gewurztraminer thường và Grand Cru

Phần lớn chai Gewurztraminer Alsace khách mua là bản không ghi VT hay SGN, uống khô hoặc hơi ngọt tùy nhà. Hugel Classic Gewurztraminer (1.025.000đ) là chai dễ làm quen. Lên một bậc là chai có tên vườn Grand Cru. Domaines Schlumberger Gewurztraminer Grand Cru Kessler (2.030.000đ) lấy nho từ vườn Kessler ở Guebwiller; hãng ghi vườn này được nhắc tên từ năm 1394, bán rượu dưới tên riêng từ 1830, nằm trên đá sa thạch, rượu ủ trên cặn mịn 8 tháng và nên rót ở 12°C. Về 51 vườn Grand Cru và các giống khác của vùng, xem trang vang Alsace.

Ngoài Alsace: Alto Adige, Đức, Úc, Chile

Ở quê gốc Nam Tyrol, Rượu vang Alois Lageder Sudtirol Gewurztraminer Alto Adige DOC (1.100.000đ) là của nhà Lageder ở Magrè, gia đình làm rượu từ năm 1823. Đức trồng khoảng 1.000 ha, một phần là Traminer đỏ. New Zealand có khoảng 200 ha, nhiều nhất ở Marlborough (70 ha) và Hawke’s Bay (54 ha). Úc trồng ở các vùng mát như Adelaide Hills, Eden Valley, Tasmania, Yarra Valley.

Chile cũng làm Gewürztraminer, có cả bản hái muộn như Montes Late Harvest Gewürztraminer (550.000đ). Chai này không chịu luật Alsace nên không có ngưỡng 270 g/l; chữ “Late Harvest” chỉ báo đây là vang ngọt từ nho hái trễ. Ngay ở Languedoc, nhà Les Jamelles ghi Gewürztraminer mới được phép trồng ở đó vài năm gần đây và vẫn còn rất ít. Năm 2024, DO Rueda của Tây Ban Nha cũng thêm Gewürztraminer vào danh sách giống được phép.

Vì sao Gewürztraminer hợp món châu Á cay nhẹ

Chính các nhà làm Alsace hay gợi ý món châu Á. Trimbach ghi Gewurztraminer Réserve hợp món cay, món phương Đông; bản VT của hãng hợp món Trung Hoa và vịt quay. Schlumberger gợi ý cà ri tôm hùm, gà nướng gia vị kiểu Jamaica. Lý do dễ hiểu: mùi vải, gừng, hoa hồng của rượu đứng được cạnh sả, gừng, ngũ vị; chút ngọt nhẹ làm dịu vị cay; độ chua thấp nên không gắt khi gặp nước mắm, xì dầu. Mình hay gợi ý vịt quay, gà nấu cà ri, gỏi cuốn tôm, sủi cảo chiên. Món cay quá thì vị ớt lấn rượu, nên chọn mức cay vừa. Bài rượu vang với món Trung Hoa có thêm bảng món cụ thể.

Gewürztraminer khô nên rót lạnh khoảng 10–12°C, ly vang trắng miệng hơi rộng cho mùi bay lên. Bản VT, SGN rót ly nhỏ, ăn với gan ngỗng, phô mai mùi mạnh hoặc bánh trái cây ít ngọt. Rượu thơm đậm nên một ly đã đủ cảm nhận, uống chậm là vừa.

Tóm lại: muốn một chai vang trắng thơm, dễ uống với món Á thì chọn Gewürztraminer thường của Alsace hoặc Alto Adige; muốn vang ngọt cho món tráng miệng thì tìm chữ Vendanges Tardives; muốn chai để dành, cô đặc hơn nữa thì chọn Sélection de Grains Nobles. Cần hỏi niên vụ, dung tích các chai đang có, nhắn Zalo 038.737.6666 hoặc ghé 38 Trần Cung, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp

Vang Gewürztraminer có ngọt không?

Không phải chai nào cũng ngọt. Bản thường của Alsace, Alto Adige khô hoặc hơi ngọt nhẹ tùy nhà làm. Chai ghi Vendanges Tardives hoặc Sélection de Grains Nobles là vang ngọt, làm từ nho chín rất kỹ theo ngưỡng đường của luật Alsace.

Gewürztraminer và Traminer khác nhau thế nào?

Traminer (Savagnin blanc) là giống gốc mang tên làng Tramin ở Nam Tyrol. Gewürztraminer là dạng đột biến vỏ hồng, thơm hơn hẳn, nên được thêm chữ Gewürz (gia vị) vào tên.

Gewurztraminer uống ở nhiệt độ bao nhiêu?

Bản khô nên rót khoảng 10–12°C; Schlumberger gợi ý 12°C cho chai Grand Cru Kessler, Les Jamelles gợi ý 10°C cho Gewurztraminer của họ.

Gewurztraminer Vendanges Tardives để được bao lâu?

Trimbach ghi bản Vendanges Tardives của hãng giữ được từ 15 năm trở lên. Chai ngọt, cô đặc như VT, SGN nhìn chung để được lâu hơn bản khô thường.

Vì sao Gewurztraminer có mùi vải?

Quả vải và nho Gewürztraminer có chung các hợp chất tạo mùi (Ong và Acree, 1999), nên mùi vải có sẵn trong nho, không phải hương liệu thêm vào.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Zalo